I UK 388/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 388/11

POSTANOWIENIE

Dnia 9 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z odwołania B. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o rentę z tytułu niezdolności do

pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 11 maja 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 11 maja 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację B. S. od

wyroku z dnia 28 października 2010 r. Sądu Okręgowego, którym oddalono

odwołanie wnioskodawczyni od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia

29 września 2009 r. odmawiającej jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawczyni zarzuciła: I.

naruszenie prawa materialnego, poprzez: 1) błędną wykładnię art. 12 ust. 3 w

związku z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr

153, poz. 1227 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa emerytalna) i przyjęcie, że

skarżąca nie jest częściowo niezdolna do pracy, gdyż nie utraciła zdolności do

pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, pomimo że stwierdzone u niej

schorzenia uniemożliwiają wykonywanie wyuczonego zawodu (sprzedawca), a

także podjęcie innej pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji; 2)

niezastosowanie art. 57 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 1 i 3 ustawy

emerytalnej, przez pominięcie socjalno-ekonomicznego aspektu niezdolności do

pracy ubezpieczonej i przyjęcie, że skarżąca nie jest częściowo niezdolna do pracy,

a zatem nie przysługuje jej prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do

pracy; II. naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 391 § 1 w związku z

art. 328 § 2 k.p.c., poprzez „nierozpoznanie istoty sprawy polegającej na

nieodniesieniu się przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do obiektywnej

możliwości podjęcia przez wnioskodawczynię zatrudnienia zgodnego z wiekiem i

poziomem posiadanych kwalifikacji, wykształcenia i zdolności psychofizycznych, co

uniemożliwia kontrolę instancyjną”.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego

rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez przyznanie

wnioskodawczyni prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniony został jej

oczywistą zasadnością z uwagi na rażące naruszenie art. 12 i 13 ustawy

emerytalnej poprzez pominięcie socjalno-ekonomicznego aspektu niezdolności do

pracy, który jest równoprawny z aspektem medycznym w dokonywaniu oceny

możliwości podejmowania pracy zgodnej z kwalifikacjami. W tym zakresie skarżąca

wskazała na poglądy Sądu Najwyższego wyrażone, między innymi, w wyroku z

dnia 24 sierpnia 2010 r., I UK 64/10 (LEX nr 653663).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Przepis art. 3984 § 2 k.p.c. wymaga, aby wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania stanowił odrębny element pisma niezależny od

przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 398 4 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Uzasadnienie wniosku natomiast powinno nawiązywać do przesłanek przyjęcia

skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Spełnienie wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c.

powinno zatem przybrać formę wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym

skarżący wskaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na

uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie

uzasadni, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek.

Poprzestanie w tym zakresie na sformułowaniu podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnieniu

jest

niewystarczające,

bo

chociaż

przy

konstruowaniu

obu

wymaganych elementów skargi argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy

bada je na różnych etapach postępowania kasacyjnego.

Z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko powołania się na

okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również

wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi

wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz

podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób

oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu

(przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona, czyli że jej zarzuty są zasadne „na pierwszy rzut oka”

(prima facie) i w sposób oczywisty prowadzą do uznania zaskarżonego wyroku za

błędny i jego wzruszenia (por. między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, niepublikowane i orzeczenia tam powołane).

Jest tak dlatego, że o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, iż jej

podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania koniecznej jest

wykazanie kwalifikowanej podstawy naruszenia konkretnych i powołanych w

podstawach

kasacyjnych

przepisów prawa

materialnego

lub procesowego

widocznej przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez wdawania się w

pogłębioną analizę prawną.

Skarżąca w ogóle nie podejmuje próby wykazania istnienia tak rozumianej

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Orzecznictwo Sądu Najwyższego w

kwestii przesłanek nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy jest

bogate i ugruntowane. Już w wyroku z dnia 10 czerwca 1999 r., II UKN 675/98

(OSNAPiUS 2000 nr 16, poz. 624), jaki zapadł pod rządami poprzednio

obowiązującej ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), Sąd Najwyższy wskazał,

że ocena istnienia niezdolności do pracy powinna uwzględniać aspekt biologiczny

(medyczny)

oraz

obiektywną

możliwość

podjęcia

przez

ubezpieczonego

dotychczasowego lub innego zatrudnienia, zgodnie z poziomem jego kwalifikacji,

wykształcenia, wieku i predyspozycji psychofizycznych. Ta linia orzecznictwa jest

kontynuowana także pod rządami obowiązującej ustawy emerytalnej. Sąd

Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że o niezdolności do pracy nie decyduje

biologiczny stan kalectwa lub choroby, niemający wpływu na zdolność do pracy,

lecz koniunkcja niezdolności do pracy z niezdolnością do przekwalifikowania się do

innego zawodu (wyrok z dnia 14 czerwca 2005 r., I UK 278/04, LEX nr 375618); że

niezdolność do wykonywania pracy dotychczasowej nie jest wystarczająca do

nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli wiek, poziom

wykształcenia i predyspozycje psychofizyczne usprawiedliwiają rokowanie, iż mimo

upośledzenia organizmu możliwe jest podjęcie innej pracy w tym samym zawodzie

albo po przekwalifikowaniu zawodowym (wyrok z dnia 29 czerwca 2005 r., I UK

299/04, OSNP 2006 nr 5-6, poz. 93); że istnienie schorzeń powodujących

konieczność pozostawania w stałym leczeniu nie stanowi samodzielnej przyczyny

uznania częściowej niezdolności do pracy, chociaż w pewnych okresach wymaga

czasowych zwolnień lekarskich (wyrok z dnia 12 lipca 2005 r. II UK 288/04, OSNP

2006 nr 5-6, poz. 99). W wyrokach z dnia 9 marca 2006 r., II UK 98/05 (OSNP 2007

nr 5-6, poz. 77) oraz z dnia 18 maja 2006 r., II UK 156/05 (Lex Polonica nr

1917665) Sąd Najwyższy wyraźnie zaznaczył, że uprawnienia do renty z tytułu

niezdolności do pracy nie można wywodzić jedynie z przesłanek przewidzianych w

art. 13 ustawy o emeryturach i rentach, bowiem odnoszą się one tylko do ustalania

stopnia lub trwałości niezdolności do pracy. Te przesłanki nie mają znaczenia, jeżeli

aspekt biologiczny (medyczny) wskazuje na zachowanie zdolności do pracy.

Również w wyroku z dnia 25 stycznia 2010 r., I UK 215/09 (LEX nr 577815)

stwierdzono, że okoliczności określone w art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej nie

dotyczą osoby, która zachowała zdolność do zatrudnienia w ramach posiadanych

kwalifikacji formalnych lub rzeczywistych. Nic innego nie wynika również z

przywołanego przez skarżącą wyroku z dnia 24 sierpnia 2010 r., I UK 64/10.

Z niezakwestionowanych w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych wynika,

że u wnioskodawczyni nie stwierdza się naruszeń sprawności organizmu w stopniu

powodującym niezdolność do pracy, a treść uzasadnienia wniosku o przyjęcie

skargi do rozpoznania wskazuje na to, iż skarżącej w rzeczywistości chodzi o

ocenę prawidłowości stanowiska Sądu Apelacyjnego w tym przedmiocie. Taka

okoliczność nie stanowi jednak ustawowej przesłanki przyjęcia skargi do

rozpoznania.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.