I UK 370/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 370/11

POSTANOWIENIE

Dnia 9 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z odwołania P. I.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o rentę socjalną,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 5 maja 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 5 maja 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację od wyroku z

dnia 17 grudnia 2010 r., którym Sąd Okręgowy oddalił odwołanie P. I. od decyzji

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 listopada 2009 r. odmawiającej

wnioskodawcy prawa do renty socjalnej.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił: I.

naruszenie prawa materialnego, a to: 1) art. 4 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 27

czerwca 2003 r. o rencie socjalnej w związku z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(powoływanej dalej jako ustawa emerytalna) polegające na ich błędnej wykładni i

niewłaściwym zastosowaniu poprzez przyjęcie, że wnioskodawca nie jest

całkowicie niezdolny do pracy; 2) art. 4 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 27 czerwca

2003 r. o rencie socjalnej w związku z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej

polegające na ich błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu, poprzez

nieuwzględnienie przy ocenie stopnia niezdolności do pracy wnioskodawcy stopnia

naruszenia sprawności organizmu oraz braku możliwości przywrócenia niezbędnej

sprawności skarżącego w drodze leczenia i rehabilitacji; II. naruszenie przepisów

postępowania, tj. art. 217 § 2 w związku z art. 278 § 1 k.p.c. polegające na

nieuwzględnieniu wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii Collegium Medium na

okoliczność ustalenia, że odwołujący się jest osobą całkowicie niezdolną do pracy,

pomimo istnieniu ku temu dostatecznych podstaw, które to uchybienia miały istotny

wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji.

Wniosek o przyjęcie do skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniony został

potrzebą wykładni przepisów prawnych, a mianowicie art. 4 ust. 1 i art. 5 ustawy o

rencie socjalnej w związku z art. 12 ust. 2 i art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej w

zakresie dotyczącym oceny stopnia niezdolności do pracy, w tym w szczególności

w

aspekcie

posiadania

przez

ubezpieczonego

ustalonego

stopnia

niepełnosprawności. W ocenie skarżącego, w szczególności wyjaśnienia wymaga

czy zachowanie zdolności do pracy jedynie w warunkach specjalnie stworzonych

dla osoby niepełnosprawnej stanowi przeszkodę w ustaleniu całkowitej niezdolności

do pracy, a więc mimo zachowania zdolności do prac, które może wykonywać

osoba o ustalonym stopniu niepełnosprawności, zatrudniona w zakładzie pracy

chronionej albo w zakładzie aktywizacji zawodowej. Innymi słowy niezbędne jest

wyjaśnienie, czy przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do

każdego zatrudnienia, czy tylko do zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie

stworzone

na

stanowiskach

odpowiednio

przystosowanych

dla

osób

niepełnosprawnych.

Ponadto zdaniem skarżącego skarga jest oczywiście uzasadniona, gdyż Sąd

drugiej instancji błędnie wykluczył możliwość uznania wnioskodawcy - jako osoby o

umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - za całkowicie niezdolnego do pracy w

świetle art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej w związki z art. 5 ustawy o rencie

socjalnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Przepis art. 3984 § 2 k.p.c. wymaga, aby wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania stanowił odrębny element pisma niezależny od

przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Uzasadnienie wniosku natomiast powinno nawiązywać do przesłanek przyjęcia

skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Spełnienie wymagania z art. 398 4 § 2 k.p.c.

powinno zatem przybrać formę wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym

skarżący wskaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na

uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie

uzasadni, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek.

Poprzestanie w tym zakresie na sformułowaniu podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnieniu

jest

niewystarczające,

bo

chociaż

przy

konstruowaniu

obu

wymaganych elementów skargi argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy

bada je na różnych etapach postępowania kasacyjnego.

Z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko powołania się na

okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również

wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi

wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz

podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób

oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu

(przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona, czyli że jej zarzuty są zasadne „na pierwszy rzut oka”

(prima facie) i w sposób oczywisty prowadzą do uznania zaskarżonego wyroku za

błędny i jego wzruszenia (por. między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, niepublikowane i orzeczenia tam powołane).

Jest tak dlatego, że o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, iż jej

podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania koniecznej jest

wykazanie kwalifikowanej podstawy naruszenia konkretnych i powołanych w

podstawach

kasacyjnych

przepisów prawa

materialnego

lub procesowego

widocznej przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez wdawania się w

pogłębioną analizę prawną.

Skarżący nie wykazał istnienia tak rozumianej oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej z uwagi na obrazę wskazanego przez niego art. 12 ust. 2 ustawy

emerytalnej w związku z art. 5 ustawy o rencie socjalnej i to już tylko dlatego, że

twierdzenie o istnieniu omawianej przesłanki pozostaje w sprzeczności z

jednoczesnym powołaniem się przez skarżącego na występowanie na tle

wymienionych przepisów wątpliwości interpretacyjnych o charakterze - w jego

ocenie - tak istotnym, że wymagającym zaangażowania Sądu Najwyższego.

Odwołanie się do przesłanki istnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne

wątpliwości (ze wskazaniem, na czym te poważne wątpliwości polegają), nie

doczekał się wykładni, bądź że jego niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w

orzecznictwie

sądów,

które

należy

przytoczyć

(por.

postanowienia

Sądu

Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 nr 12, poz.

151 i z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, niepublikowane). W myśl

utrwalonego orzecznictwa, nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa ani nie

występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy wyraził

swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności

uzasadniające zmianę tego poglądu. Ponadto rozstrzygnięcie zagadnienia

prawnego lub wątpliwości interpretacyjnych nie może się sprowadzać do

odpowiedzi na zarzuty skarżącego skierowane pod adresem zaskarżonego

orzeczenia ani też do odpowiedzi na wątpliwości skarżącego, które można wyjaśnić

za pomocą obowiązujących reguł wykładni bądź w drodze prostego zastosowania

przepisów (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego dnia 16 stycznia 2003 r., I

PK 230/02, OSNP-wkładka 2003 nr 13, poz. 5).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia

wymienionych wyżej wymagań, gdyż skarżący, powołując się na występujące w

orzecznictwie

rozbieżności,

orzecznictwa

tego

nie

wskazuje.

Ponadto

sformułowane przez skarżącego wątpliwości interpretacyjne zostały rozstrzygnięte

przez Sąd Najwyższy, w którego orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że

przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy (aktualnie art. 12 ust. 2 i art. 13 ust.

4 ustawy emerytalnej) odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż

specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do

stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (por. wyrok z dnia 8 grudnia

2000 r., II UKN 134/00, OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 369), jednakże legitymowanie

się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (art. 4 ust. 2 ustawy

z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu

osób niepełnosprawnych, jednolity tekst: Dz.U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 ze zm.) nie

jest równoznaczne ze spełnieniem przesłanki całkowitej niezdolności do pracy, o

której mowa w art. 4 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. Nr

135, poz. 1268 ze zm.; por. wyrok z dnia 11 marca 2008 r., I UK 286/07, OSNP

2009 nr 13-14, poz. 178), ani z pojęciem „niezdolności do pracy” z art. 12 ust. 2

ustawy emerytalnej, dlatego też brak całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu

tego ostatniego przepisu uniemożliwia przyznanie prawa do renty socjalnej

uzależnionego - po myśli art. 4 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej - właśnie od

stwierdzenia takiej niezdolności (tak w wyroku z dnia 8 kwietnia 2008 r., I UK

264/07, Monitor Prawa Pracy 2008 nr 10, s. 548).

Skarżący nie przedstawia jakichkolwiek argumentów, które mogłyby

stanowić podstawę do zmiany przedstawionej wyżej wykładni, a jego wywody

wskazują, że chodzi mu w istocie o podważenie stanowiska Sądu drugiej instancji

w zakresie ustalenia braku u niego całkowitej niezdolności do pracy. Taka

okoliczność nie stanowi jednak przesłanki uzasadniającej przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.