I UK 369/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 369/11

POSTANOWIENIE

Dnia 22 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Korzeniowski

w sprawie z odwołania S. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 22 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 marca 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Pozwany decyzją z 25 listopada 2009 r. odmówił wnioskodawcy S. B.

emerytury z braku 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy

wyrokiem z 8 marca 2010 r. zmienił tę decyzję i przyznał mu emeryturę. Ustalił, że

wnioskodawca od 15 kwietnia 1969 r. do 7 listopada 1992 r. był zatrudniony w

Zakładach Sprzętu Motoryzacyjnego i pracował na stanowisku ślusarza-szlifierza.

Stale i w pełnym wymiarze świadczył pracę na stanowisku szlifierza. Stanowisko to

wymienia rozporządzenie z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego

pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym

charakterze – dział III, poz. 78. Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację pozwanego i

wyrokiem z 30 marca 2011 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił odwołanie

wnioskodawcy. Ustalił, że wbrew ustaleniom Sądu Okręgowego, poczynionym

wyłącznie w oparciu o zeznania świadków i wnioskodawcy, nie pracował on przez

cały czas od 15 kwietnia 1969 r. do 7 listopada 1992 r. na stanowisku ślusarzaszlifierza. Pracę na tym stanowisku podjął dopiero 12 stycznia 1983 r., a wcześniej

pracował jako ślusarz, która to praca nie jest pracą w szczególnych warunkach.

Gdyby nawet przyjąć, że praca na stanowisku ślusarza-szlifierza od 12 stycznia

1983 r. do 7 listopada 1992 r. jest pracą w szczególnych warunkach z wykazu A do

rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego, Dział III, poz. 78, to wnioskodawca

nie posiada 15 lat pracy w warunkach szczególnych.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznana wskazano na

podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c.

W zakresie pierwszej podano, że odnosi się do „przepisu poz. 78 z Działu III

Wykazu A” rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego

pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym

charakterze” wobec potrzeby wyjaśnienia „czy praca ślusarza wykonującego

szlifowanie lub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie

mechaniczne w zakładzie produkcyjnym przemysłu metalowego stanowi pracę w

szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku

emerytalnego”. „Zagadnienie to sprowadza się do ustalenia czy w/w przepis ma

zastosowanie (jak chce tego sąd drugiej instancji) tylko do osób wykonujących

pracę na stanowisku szlifierza, co zapewne związane byłoby z językowym

odniesieniem do prac polegających na szlifowaniu, czy też może mieć

zastosowanie dla osób zatrudnionych na nominalnie innych stanowiskach w

przemyśle metalowym (tak jak wnioskodawca w niniejszej sprawie), lecz

wykonujących wszelkie prace związane nie tylko ze szlifowaniem, ale także

polegające na ostrzeniu wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowaniu

mechanicznym”.

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona – albowiem bez pogłębionej

analizy zastosowanych przez sąd przepisów prawa materialnego – w szczególności

art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy z 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach (…) w związku z przepisami § 2 ust. 1, § 4

ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego

pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach w związku z poz. 78 z

Działu III Wykaz A tego rozporządzenia można stwierdzić jednoznacznie

zasadność przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia

podstaw przedsądu, które uzasadniałyby jego uwzględnienie.

Skarga przysługuje od prawomocnego wyroku i na etapie przedsądu nie

ocenia się podstaw kasacyjnych (art. 3983 § 1 k.p.c.), lecz tylko czy wniosek o

przyjęcie jej do rozpoznania wykazuje podstawę przedsądu.

Podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. nie zajmuje się oceną

rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie. Przedmiotem jej zainteresowania jest sam

przepis, że względu na poważne wątpliwości w jego wykładni lub rozbieżności w

orzecznictwie sądów. Natomiast treść wniosku nie wykracza poza zwykłą wykładnię

prawa, a ta nie jest podstawą przedsądu. Otóż potrzeba wykładni przepisu prawa,

którą ma na uwadze przesłanka przedsądu z art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c. nie może

polegać na egzemplifikowaniu stanów faktycznych, które mieszczą się w zakresie

stanowiska pracy określonego w wykazie A do rozporządzenia z 7 lutego 1983 r.

Decydują tu ustalenia stanu faktycznego. W przeciwnym razie byłoby tyle

przypadków wykładni tego przepisu ile spornych spraw. Przepis nie wymaga

wykładni, gdyż sam wystarczająco jednoznacznie określa jaka pracą jest pracą w

szczególnych warunkach (Szlifowanie lub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych

oraz polerowanie mechaniczne). Innymi słowy jurydycznie nie zachodzą tu

wątpliwości w wykładni w stopniu uzasadniającym odwoływanie się do podstawy

przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., w szczególności aby uzyskać odpowiedź na

pytanie czy praca ślusarza wykonującego szlifowanie lub ostrzenie wyrobów i

narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne w zakładzie produkcyjnym

przemysłu metalowego stanowi pracę w szczególnych warunkach. Oczywistym jest,

że nie decyduje nazwa stanowiska, lecz praca faktycznie wykonywana, jak i to, że

do emerytury na podstawie art. 32 ustawy emerytalnej wymagane jest

przepracowanie 15 lat na stanowiskach pracy wymienionych w rozporządzeniu z 7

lutego 1983 r., przy czym musiała to być praca wykonywana stale i w pełnym

wymiarze czasu pracy.

Podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie wykazuje, że skarga jest

oczywiście uzasadniona. Podstawy kasacyjne są odrębne od podstaw przedsądu,

co oznacza, że nie zastępują (ani ich uzasadnienie) podstaw przedsądu (art. 398 4 §

1 pkt 2 i § 2 k.p.c.). Wniosek o przyjęcie skargi musi więc samodzielnie (odrębnie

od

podstaw

kasacyjnych)

wykazać

naruszenie

prawa

procesowego

lub

materialnego, które bez wątpliwości pozwala stwierdzić, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona i dlatego powinna zostać przyjęta do rozpoznania.

Wniosek w ogóle nie zarzuca naruszenia prawa procesowego, stąd w ocenie

podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wiąże zatem ustalenie faktyczne o

braku 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a w tym przypadku o braku takiej

pracy, którą wymienia wykaz A, dział III, poz. 78 rozporządzenia z 7 lutego 1983 r.

W zakresie natomiast prawa materialnego przesłanka przedsądu z art. 398 9 § 1 pkt

4 k.p.c. odwołuje się zasadniczo do art. 2 Konstytucji RP („W ocenie skarżącego

kasacją prima facie widoczne jest naruszenie przez Sąd II instancji przepisu art. 2

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w części w jakiej przepis ten dotyczy zasady

ochrony praw nabytych”). Otóż Konstytucja nie jest źródłem prawa materialnego do

emerytury. Skarżący nie dostrzega przepisu art. 67 ust. 1 Konstytucji, z którego

jednoznacznie wynika, że jest to materia ustawy zwykłej. Ten ostatni przepis jest

więc szczególny do art. 2 Konstytucji, pomijając to, że zasada ochrony praw

nabytych dotyczy praw uprzednio nabytych zgodnie z prawem, czyli po spełnieniu

warunków faktycznych i prawnych, a tego w sprawie objętej skargą nie

stwierdzono.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 398 9 § 2 k.p.c.