I UK 353/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 353/11

POSTANOWIENIE

Dnia 28 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło

w sprawie z odwołania J. Spółki z o.o.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

z udziałem zainteresowanej I.W.

o ubezpieczenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 lutego 2012 r.,

skargi kasacyjnej J. Spółki z o.o.

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 5 maja 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 5 maja 2011 r. oddalił apelację J. Spółka z

o.o. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia

1 grudnia 2010 r., oddalającego odwołanie Spółki od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych, stwierdzającej, że jej pracownik tymczasowy I. W. nie podlega

obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i

wypadkowemu w okresie od 5 października do 6 listopada 2009 r. Sąd drugiej

instancji przyjął, że nie zachodzi możliwość zastosowania w sprawie art. 14 ust. 1

lit. a rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie

stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych,

osób prowadzących działalność na własny rachunek i członków ich rodzin

przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.U.E.L. z 1971 r. Nr 149, poz. 2 ze zm.),

gdyż skarżąca agencja pracy tymczasowej, jako przedsiębiorstwo wysyłające, nie

prowadziła znaczącej części działalności (działalności gospodarczej „godnej

odnotowania”) na obszarze państwa wysyłającego, lecz zatrudniała pracowników

przede wszystkim w celu wykonywania pracy we Francji, a na terenie Polski

osiągała bardzo znikome dochody.

Powyższy wyrok został zaskarżone skargą kasacyjną J. Spółki z o.o. Skargę

oparto na podstawie naruszenia art. 14 ust 1 lit. a rozporządzenia przez błędną

wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżąca spółka nie prowadziła działalności

na terenie Polski i tym samym nie spełniła warunków delegowania pracowników

umożliwiających

ubezpieczeń

pozostawienie

społecznych.

swoich

pracowników

Podniesiono

w

polskim

nieprawidłowość

systemie

utożsamienia

prowadzenia działalności wyłącznie z liczbą zatrudnionych pracowników oraz

obrotem osiąganym na terytorium państwa siedziby pracodawcy bez uwzględnienia

specyfiki zatrudnienia tymczasowego.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał się

na art. 3989 § 1 kpt. 1 i 2 k.p.c. i wskazał na istotne zagadnienie prawne dotyczące

wykładni

pojęcia

„prowadzenie

działalności

godnej

odnotowania

w

kraju

wysyłającym” oraz na potrzebę wykładni art. 14 ust. 1a rozporządzenia Nr 1408/71

w zakresie znaczenia tego pojęcia ze względu na rozbieżność w orzecznictwie

sądów powszechnych. Stwierdził także, że skarga jest oczywiście uzasadniona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli: 1/ w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2/ istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3/ zachodzi nieważność

postępowania albo 4/ skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W myśl

art. 39813 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach

podstaw; w granicach zaskarżenia bierze z urzędu pod rozwagę jedynie

nieważność postępowania. Rozpoznanie skargi kasacyjnej w granicach podstaw

oznacza zaś związanie Sądu Najwyższego zgłoszonymi przez skarżącego

zarzutami naruszenia konkretnie wskazanych przepisów prawa. Stosownie do

art. 398³ § 1 k.p.c. skargę kasacyjną można oprzeć na postawach: 1/ naruszenia

prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie

bądź 2/ naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć

istotny wpływ na wynik sprawy. W każdym z tych przypadków konieczne jest

wyraźne i jednoznaczne określenie przez skarżącego przepisów prawa, które –

jego zdaniem – zostały naruszone, ponieważ Sąd Najwyższy dokonuje oceny

zgodności z prawem zaskarżonego skargą kasacyjną orzeczenia tylko z punktu

widzenia tych naruszeń, jedynie nieważność postępowania bierze pod rozwagę z

urzędu.

Warto zauważyć, że w razie wskazania tej przesłanki przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest występowanie w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego, obowiązkiem skarżącego jest wywiedzenie i uzasadnienie

występującego w sprawie problemu w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany

jest przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na

podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2006 r.,

V CSK 75/06, niepublikowane). Sformułowanie zagadnienia powinno zatem

odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie

podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy

przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego. Rolą Sądu

Najwyższego, jako najwyższego organu sądowego w Rzeczypospolitej Polskiej, nie

jest bowiem działanie w interesie indywidualnym, lecz powszechnym, poprzez

ochronę obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania i

ujednolicanie praktyki stosowania prawa pozytywnego. Nie każde więc orzeczenie,

nawet błędnie wydane, zasługuje na kontrolę w postępowaniu kasacyjnym

(postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC

2000, nr 7 -8, poz. 147, z dnia 18 marca 2004 r., I PK 620/03, LEX nr 513011, z

dnia 8 lipca 2004 r., II PK 71/04, LEX nr 375715 i z dnia 16 kwietnia 2008 r., I CZ

11/08, LEX nr 393883).

Z kolei potrzeba wykładni przepisów prawa zachodzi wtedy, gdy przepisy

mające być przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego należą do katalogu

przepisów, których naruszenie przez sąd drugiej instancji zarzucono w ramach

podstawy skargi (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2002 r., I

PKN 682/01, OSNP 2004 r. nr 12, poz. 211). Rzeczą skarżącego jest zaś

wykazanie, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości (ze

sprecyzowaniem, na czy te poważne wątpliwości polegają), nie doczekał się

wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie

sadów, które to orzecznictwo należy przytoczyć (postanowienia Sadu Najwyższego

z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 nr 12, poz. 151, z dnia 28

marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351, z dnia 15 października 2002 r., II CZ

102/02, LEX nr 57231, z dnia 13 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009, nr 2-4

poz. 43 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133). Oczywiste jest, iż

budzący wątpliwości interpretacyjne przepis musi mieć zastosowanie w sprawie, a

jego

wykładnia

–

mieć

znaczenie

dla

jej

rozstrzygnięcia.

Przedmiotem

zainteresowania Sądu Najwyższego jest jednak sam przepis , a nie rozstrzygnięcie

konkretnego sporu. Omawiana przesłanka uwzględnienia wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest spełniona, gdy wskazane przez

skarżącego

przepisy

zostały

dostatecznie

wyjaśnione

w

dotychczasowej

judykaturze sądowej, w szczególności w judykaturze Sądu Najwyższego, a w

skardze kasacyjnej nie przytoczono argumentów przemawiających za zmianą

dotychczasowego orzecznictwa. Brak jest podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania, jeżeli rzekome rozbieżności w interpretacji prawa wynikają z

odmiennych stanów faktycznych, w których zapadły orzeczenia dotyczące

wskazanego w skardze przepisu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20

lutego 2008 r., III SK 28/07, LEX nr 4524).

Wreszcie w kwestii oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wypada

przypomnieć, że wskazując na tę przesłankę przedsądu należy w motywach

wniosku zawrzeć wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość

i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia (postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06 LEX nr 198531, z dnia 10

sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035, z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK

70/07, LEX nr 448289, z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205, z

dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I

CZ 64/08).Warto zauważyć, że o ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej

podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne

jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego

lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w

szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274, z dnia 22 stycznia 2008 r., I

UK 218/07, LEX nr 375616, z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/ 07, LEX nr 453107,

z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364, z dnia 21 maja 2008 r., I UK

11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W

judykaturze podkreśla się, iż przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie

oczywiście

nieprawidłowego

orzeczenia.

Sam

zarzut

naruszenia

(nawet

oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny , że

skarga kasacyjne jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 r., nr 13, poz. 230, z dnia 11

stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743, z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK

46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133).

Przenosząc powyższe rozważania na płaszczyznę niniejszego sporu należy

stwierdzić, że w sprawie nie została wykazana żadna przesłanka przyjęcia skargi

kasacyjne do rozpoznania.

Przede wszystkim nie można zgodzić się z tezą o oczywistej zasadności

skargi, skoro przepisy, których naruszenia zarzucono w ramach podstaw

kasacyjnych, są zdaniem skarżącego tak skomplikowane, że w oparciu o nie

konstruuje on istotne zagadnienie prawne oraz sugeruje potrzebę wykładni przez

Sąd Najwyższy.

Samo zaś zagadnienie prawne i potrzeba wykładni przepisów sprowadzają

się w ocenie autora skargi kasacyjnej do interpretacji art. 14 ust. 1 lit. a

Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie

stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych,

osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin

przemieszczających się we Wspólnocie i wskazania ustawodawstwa właściwego w

odniesieniu do osób, które wykonują pracę najemną na terytorium Państwa

Członkowskiego w ramach stosunku pracy z przedsiębiorcą mającym siedzibę w

innym Państwie Członkowskim oraz wyjaśnienia pojęcia prowadzenia zwykłej

(znaczącej) działalności gospodarczej na terytorium Państwa Członkowskiego, w

którym przedsiębiorstwo zatrudniające pracownika delegowanego do pracy na

terytorium innego Państwa Członkowskiego ma swoją siedzibę (miejsce rejestracji).

Tymczasem analiza zagadnienia przedstawionego w uzasadnieniu wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania została dokonana w wyrokach Sądu

Najwyższego z dnia 27 października 2009 r. (II UK 63/09, OSNP 2011 nr 11-12,

poz. 160) oraz z dnia 5 maja 2010 r. (II UK 395/09, OSNP 2011 nr 21-22, poz. 277).

Przyjęte rozstrzygnięcia zostały w pełni zaaprobowane i podzielone przez Sąd

Najwyższy między innymi w sprawie II UK 360/09 (wyrok z dnia 13 maja 2010 r.,

niepublikowany) II UK 380/09 (wyrok z dnia 26 maja 2010 r., niepublikowany), II UK

319/09 (wyrok z dnia 5 maja 2010 r., niepublikowany), II UK 379//09 (wyrok z dnia

13 maja 2010 r., niepublikowany), II UK 387/09 (wyrok z dnia 2 czerwca 2010 r.,

niepublikowany) i w wielu innych, w których odmówiono przyjęcia skargi kasacyjnej

(por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2010 r., II UK 23/10, z

dnia 13 października 2010 r., II UK 238/10, II UK 212/10, II UK 213/10,

niepublikowane).

W uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt II UK

388/09, Sąd Najwyższy zauważył, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia

spornej kwestii ma prawidłowa interpretacja przepisów Rozporządzenia Rady

(EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów

zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących

działalność na własny rachunek o do członków ich rodzin przemieszczających się

we Wspólnocie (Dz.U.E.L. 71.149.2. ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem

1408/71. Całokształt unormowań zawartych w tym akcie uzasadnia przyjęcie tezy,

że koordynacja systemów ubezpieczeń państw członkowskich oparta jest na

uprzednim stwierdzeniu odrębności i niemożliwej do usunięcia różnorodności

krajowych systemów zabezpieczenia społecznego. Ustanowiona przepisami

powołanego

rozporządzenia

koordynacja

prowadzi

do

współistnienia

tych

systemów w układzie poziomym przez zastosowanie jednolitych i mających

charakter nadrzędny zasad postępowania oraz wspólnych łączników, takich jak

miejsce pracy, miejsce zamieszkania, siedziba pracodawcy, miejsce położenia filii

przedsiębiorstwa lub jego stałego przedstawicielstwa i innych. Przepisy tego akty

służą do rozstrzygnięcia kolizji, w razie sprzeczności wynikającej z zastosowania

różnych ustawodawstw, bądź ustalają właściwe podmioty zobowiązane do

świadczenia, w przypadku sporu negatywnego. Powyższe normy są adresowane

do pracowników podejmujących pracę w różnych państwach członkowskich, przy

czym pojęcie pracownika jest definiowane na podstawie ustawodawstwa mającego

zastosowanie w sprawie. Zgodnie z generalną regułą wspólnotowej koordynacji

ustalanie ustawodawstwa właściwego odbywa się według zasad: podlegania

jednemu ustawodawstwu i miejsca wykonywania pracy (lex loci laboris). Z art. 13

ust. rozporządzenia wynika bowiem, że osoby, do których znajduje ono

zastosowanie, podlegają ustawodawstwu tylko jednego Państwa Członkowskiego,

które to ustawodawstwo określa się według zasad zawartych w art. 13 – 17

powołanego aktu. Podstawowym łącznikiem do określenia ustawodawstwa

właściwego jest miejsce wykonywania pracy. Zgodnie z art. 13 ust. 2 lit. a

rozporządzenia pracownik najemny zatrudniony na terytorium jednego Państwa

Członkowskiego podlega ustawodawstwu tego państwa, nawet jeżeli zamieszkuje

na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub jeżeli przedsiębiorstwo bądź

pracodawca, który go zatrudnia, ma swoją zarejestrowaną siedzibę lub miejsce

prowadzenia działalności na terytorium innego Państwa Członkowskiego. Norma ta

wyraźnie stwierdza, że nie jest niczym szczególnym podleganie pracownika

ustawodawstwu państwa, w którym jest zatrudniony, a nie ustawodawstwu innego

państwa, w którym zatrudniające go przedsiębiorstwo lub pracodawca ma

zarejestrowaną siedzibę bądź miejsce prowadzenia działalności. Tego rodzaju

rozwiązanie eliminuje konflikty w ustalaniu właściwego ustawodawstwa związane z

tzw. dumpingiem ekonomicznym (socjalnym), wynikającym z mniejszych kosztów

ubezpieczenia społecznego w państwie siedziby pracodawcy niż w państwie

miejsca wykonywania zatrudnienia.

Od ogólnej zasady eksponującej właściwość ustawodawstwa państwa

zatrudnienia są jednak wyjątki wymienione w art. 14 – 17 rozporządzenia, które są

efektem specyfiki zatrudnienia lub wykonywania zawodu. W niniejszej sprawie

decydujący dla rozstrzygnięcia sporu jest wyjątek wynikający z art. 14 ust. 1 lit. a

tegoż aktu. W myśl powołanego przepisu pracownik najemny zatrudniony na

terytorium Państwa Członkowskiego przez przedsiębiorstwo, w którym jest zwykle

zatrudniony i przez które został skierowany do wykonywania pracy na terytorium

innego Państwa Członkowskiego, w dalszym ciągu podlega w dziedzinie

zabezpieczenia

społecznego

ustawodawstwu

państwa

wysyłającego,

pod

warunkiem, że przewidywany okres wykonywania pracy za granicą nie przekracza

dwunastu miesięcy i że pracownik nie został skierowany w miejsce innej osoby,

której okres skierowania upłynął.

Instytucja tymczasowego delegowania pracowników, o jakiej mowa w

cytowanym przepisie, została doprecyzowana w Decyzji Komisji Administracyjnej

do spraw Zabezpieczenia Społecznego Pracowników Migrujących Nr 181 z dnia 13

grudnia 2000 r. w sprawie interpretacji art. 14 (1), art. 14a(1) oraz art. 14b (1) i (2)

rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 w zakresie ustawodawstwa właściwego

dla pracowników delegowanych oraz osób pracujących na własny rachunek

tymczasowo wykonujących pracę poza terytorium Państwa właściwego (Dz.Urz.WE

z 14 grudnia 2001 r., L 329, s. 73- dalej nazywana Decyzją). Dodatkowo w 2004 r.

na podstawie wyżej wskazanej Decyzji Nr 181, Komisja Administracji opracowała

tzw. „Praktyczny Przewodnik w Dziedzinie Oddelegowania Pracowników w

Państwach

Członkowskich

Unii

Europejskiej,

Europejskiego

Obszaru

Gospodarczego i Szwajcarii”.

Zgodnie z punktem 1 Decyzji o oddelegowaniu pracownika można mówić

wtedy,

gdy

praca

wykonywana

jest

na

rachunek

przedsiębiorstwa

oddelegowującego oraz gdy istnieje między stronami więź pracownicza. Jeśli

chodzi o pierwszą przesłankę, to jest ona spełniona, gdy praca jest wykonywana

dla przedsiębiorstwa oddelegowującego, czyli w dalszym ciągu

– mimo

oddelegowania – istnieje stosunek pracy pomiędzy pracownikiem oddelegowanym

a przedsiębiorstwem oddelegowującym. Co zaś się tyczy drugiego warunku, to

konieczne jest uwzględnienie okoliczności związanych z odpowiedzialnością z

tytułu postępowania kwalifikacyjnego, zawarcia umowy o pracę, ustania stosunku

pracy, uprawnień do składania oświadczeń woli w przedmiocie obowiązków

wynikających z takiego stosunku. Punkt 3 Decyzji dotyczy szczególnej sytuacji, w

której pracownik – podobnie jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie zostaje zatrudniony przez pracodawcę wyłącznie w celu oddelegowania do pracy w

przedsiębiorstwie na terytorium innego Państwa Członkowskiego. Wówczas poza

istnieniem więzi pracowniczej wymaga się, aby przedsiębiorstwo delegujące

„zwykle” prowadziło działalność na terenie państwa wysyłającego, a działalność ta

powinna być „godna odnotowania” w kraju delegującym. W kwestii pojęcia

działalności „zwykle” prowadzonej w kraju wysyłającym wyjaśniono, że istotne w

tym zakresie jest określenie miejsca siedziby i administracji przedsiębiorstwa, liczby

osób zatrudnionych w administracji, miejsca zatrudnienia wysyłanych pracowników,

miejsca, w którym zawierana jest większość umów o pracę, prawa, któremu

podlegają zawierane umowy, oraz obrotów osiągniętych w każdym Państwie

Członkowskim. Jeżeli zatem przedsiębiorca oddelegowujący, posiada w danym

Państwie Członkowskim siedzibę ale wykonuje w nim wyłącznie czynności

administracyjne (kadry, księgowość), wówczas pracownik wysłany przez takie

przedsiębiorstwo do innego Państwa Członkowskiego nie może być uznany za

pracownika

oddelegowanego.

oddelegowujący

zwykle

Warunek,

prowadzi

według

działalność

którego

na

przedsiębiorca

terytorium

kraju

oddelegowującego nie oznacza, że w kraju tym działalność przedsiębiorstwa musi

mieć charakter przeważający. Nie chodzi też o kryterium ilościowe, dotyczące

osiąganego obrotu. Konieczne jest przede wszystkim faktyczne prowadzenie

działalności w państwie wysyłającym. Wymaganie to dotyczy także agencji pracy

tymczasowej. Decydujące jest, czy agencja prowadzi swoją zasadniczą działalność

w kraju oddelegowującym. Podobnie we wspomnianym „Przewodniku praktycznym”

stwierdzono, że prowadzenie znaczącej części działalności na obszarze państwa

wysyłającego nie może sprowadzać się wyłącznie do działań związanych z

zarządzaniem wewnętrznym przedsiębiorstwa.

Wprawdzie zarówno Decyzja jak i „Przewodnik praktyczny” nie są aktami

normatywnymi, ale są traktowane jako źródło wykładni autentycznej przepisów

rozporządzenia

1408/71.

I

chociaż

z

jednej

strony

stwierdza

się,

że

zaprezentowana w nich wykładnia nie jest wiążąca (wyroki ETS z dnia 5 grudnia

1967 r. Nr 19/67 w sprawie Bestuur der sociale Verzekeringsbank c. Van der Vecht

i z dnia 14 maja 1981 r. Nr 98/80 w sprawie Giuseppe Romano c. Institut national

d’assurance maladie – invalidite), to z drugiej interpretacja rozporządzenia przez

Komisję jest akceptowana w praktyce, czego przykładem jest orzecznictwo ETS

(wyrok z dnia 26 stycznia 2006 r., C-2/05 w sprawie Rijksdienst voor Sociale

Zekerheid c. Herbosch Kiere i z dnia 10 lutego 2000 r., C-202/97 w sprawie

Fitzwilliam; także T. Bińczycka – Majewska, Koordynacja systemów zabezpieczenia

społecznego w Unii Europejskiej, Zakamycze 1999 r., s. 487 i następne). Zgodnie

bowiem z art. 81a rozporządzenia 1408/71 uprawnienia w zakresie wykładni są

wykonywane bez uszczerbku dla władz, instytucji i osób zainteresowanych do

korzystania z procedur i sądownictwa przewidzianych przez ustawodawstwo

Państw Członkowskich, przez niniejsze rozporządzenie i przez Traktat. Nie stoi to

jednak na przeszkodzie możliwości przyjęcia przez sąd krajowy interpretacji

przepisów rozporządzenia zaprezentowanej w Decyzji czy w „Przewodniku

praktycznym ” i powołania jej w uzasadnieniu swego orzeczenia.

W kwestii przesłanek stosowania art. 14 ust. 1a rozporządzenia 1408/71

wypowiadał się również Trybunał Sprawiedliwości UE (TSUE).

Już w wyroku TSUE z dnia 17 grudnia 1971 r. w sprawie Manpower ( 35/70,

ECR 197/1251), wydanym na gruncie poprzedniego rozporządzenia Nr 3,

rozstrzygnięto o możliwości delegowania, na podstawie art. 14 ust. 1a

rozporządzenia 1408/71, pracowników agencji pracy tymczasowej. W ocenie

Trybunału przyjęcie takiego rozwiązania uzasadnia usunięcie trudności, jakie

związane są z krótkotrwałym przemieszczaniem się pracowników delegowanych i

zmianą systemu zabezpieczenia społecznego. Trzeba jednak zauważyć, że ze

względu na różnice w systemach zabezpieczenia społecznego poszczególnych

Państw Członkowskich UE (różne obciążenia składkowe oraz różna wysokość

świadczeń)

powoływanie

przemieszczaniem

się

się

wyłącznie

pracowników

na

trudności

mogłoby

być

z

krótkotrwałym

nadużywane

przez

przedsiębiorstwa, które zajmowałyby się wyłącznie delegowaniem pracowników do

innych

Państw

Członkowskich

i

wykorzystywaniem

różnic

pomiędzy

poszczególnymi systemami zabezpieczenia społecznego. Ten aspekt sprawy

eksponowano w późniejszych orzeczeniach TSUE. W wyroku z dnia 10 lutego

2000 r. w sprawie Fitzwilliam (C- 202/97, ECR 2000/2/I-OO883) Trybunał stwierdził,

że art. 14 ust. 1 rozporządzenia 1408/71, w wersji skodyfikowanej rozporządzeniem

nr 2001/83, powinien być interpretowany w ten sposób, iż w celu skorzystania z

przywileju przyznanego przez ten przepis (który, ustanawiając odstępstwo od

reguły, zgodnie z którą osoba podlega ustawodawstwu Państwa Członkowskiego,

na którego terytorium jest zatrudniona, zezwala przedsiębiorstwu, w którym jest ona

zwykle zatrudniona, na utrzymanie rejestracji tej osoby w systemie zabezpieczenia

społecznego Państwa Członkowskiego, na którego terytorium przedsiębiorstwo ma

siedzibę)

przedsiębiorstwo

pracy

tymczasowej,

które

przekazuje

czasowo

pracowników z jednego Państwa Członkowskiego do dyspozycji przedsiębiorstwom

mającym siedziby w innym Państwie Członkowskim, musi zwykle wykonywać swą

działalność w tym pierwszym Państwie. Warunek ten jest spełniony, jeżeli

przedsiębiorstwo stale wykonuje znaczącą działalność w Państwie, w którym ma

siedzibę. Chybiony jest zatem podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut, że z

cytowanego orzeczenia nie wynika, aby działalność ta musiała mieć charakter

przeważający. Sąd Apelacyjny nie przyjął bowiem, że działalność agencji

delegującej pracowników do pracy za granicą powinna mieć przeważający

charakter w kraju oddelegowującym, lecz iż ma to być prowadzenie znaczącej

działalności na terenie państwa wysyłającego. Także w wyroku TSUE z dnia 9

listopada 2000 r. w sprawie Plum (C – 404/98, ECR 2000/11A/I – 09379)

podkreślono, że zastosowanie art. 14 ust. 1a rozporządzenia 1408/71, zmienionego

i uaktualnionego przez rozporządzenie nr 2001/83, nie dotyczy pracowników

przedsiębiorstwa z siedzibą w jednym Państwie Członkowskim, wysyłanych do

pracy na terytorium innego Państwa Członkowskiego, w którym poza czysto

wewnętrznymi działaniami zarządzającym, to przedsiębiorstwo prowadzi całą swoją

działalność. Pracownicy takiego przedsiębiorstwa podlegają zatem ustawodawstwu

z zakresu zabezpieczenia społecznego tego Państwa Członkowskiego, na którego

terytorium rzeczywiście pracują.

Zapadłe orzeczenia wystarczająco usuwają ewentualną rozbieżność, która

mogłaby powstać w orzecznictwie sądów powszechnych w przyszłości, przy czym

należy zauważyć, że wykluczona jest rozbieżność między przytoczonymi

orzeczeniami i wskazanym przez skarżącego „orzeczeniem Sądu Najwyższego z

dnia 25 listopada 2009 r. (sygn. akt I UK 107/10)”, gdyż tego dnia nie zapadło

orzeczenie opatrzone taką sygnaturą. W sprawie, na którą prawdopodobnie

skarżący miał zamiar się powołać, Sąd Najwyższy rozstrzygał inny spór, dotyczący

zastosowania wyjątku przewidzianego w art. 14 ust. 2 lit. b pkt (II) rozporządzenia,

dotyczącego osoby zwykle zatrudnionej na terytorium dwóch lub więcej państw

członkowskich według łącznika siedziby lub miejsca prowadzenia działalności przez

pracodawcę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009 r., I UK 107/09,

OSNP 2011 nr 11-12, poz. 165).

Mając to na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 398 9 § 1

k.p.c.).