I UK 342/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 342/04

POSTANOWIENIE

Dnia 21 kwietnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maria Tyszel

w sprawie z odwołania T.K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w C.

z udziałem J. S. następcy prawnego wnioskodawcy

o prawo do emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 kwietnia 2005 r.,

kasacji J. S.od wyroku Sądu Apelacyjnego w K.

z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt III AUa …/04,

odrzuca kasację.

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w

C. decyzją z dnia 18

lutego 2002 r. odmówił ubezpieczonemu Tadeuszowi Krasce przyznania prawa do

emerytury. Sąd

Okręgowy

-

Sąd

Pracy

i

Ubezpieczeń

Społecznych w K.

wyrokiem z 21 listopada 2003 r., VII U …/03, oddalił jego odwołanie ustalając, że

wykazał on jedynie 19 lat, 3 miesiące i 10 dni. Skoro nie spełnił warunku

legitymowania się 20-letnim okresem składkowym i nieskładkowym,

odwołanie

było bezzasadne w świetle art. 28 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst Dz. U. 2004 nr 39,

poz. 353 ze zm.), zwanej dalej ustawą o FUS.

Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrokiem z

dnia 25 maja 2004 r., III AUa …/04, oddalając apelację, J.S., będącej następcą

prawnym ubezpieczonego, stwierdził, że wyrok Sądu Okręgowego zapadł w

prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i odpowiada prawu.

Kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych złożył pełnomocnik J.S., który skarżąc wyrok w całości, wniósł o jego

zmianę „i przyznanie T. K. prawa do emerytury na podstawie art. 28 ustawy o

FUS" oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej

udzielonej z urzędu, które nie zostały opłacone w całości, ani w części.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 28 ustawy o FUS „poprzez jego

niezastosowanie i przyjęcie, iż T. K. nie spełnił warunku legitymowania się 20letnim okresem składkowym i nieskładkowym uprawniającym do przyznania

emerytury, w sytuacji gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci

świadków, a to: A. W. i J. F. w zestawieniu ze sporządzonym przez T. Kraskę

życiorysem (...) wynika, iż T.K. pracując w gospodarstwie rolnym rodziców do roku

1948 nabył prawo do emerytury na podstawie art. 28 cyt. ustawy, spełniając wymóg

legitymowania się 20-letnim okresem składkowym i nieskładkowym." Jako

okoliczność uzasadniającą rozpoznanie kasacji, autor kasacji wskazał „okoliczność,

iż zaskarżony wyrok oczywiście narusza prawo, odmawiając T.K. prawa do

emerytury".

Sąd Najwyższy dokonując, stosownie do art. 393 k.p.c., wstępnej oceny

kasacji, wziął pod uwagę co następuje:

Od początku orzekania kasacyjnego Sąd Najwyższy wyjaśniał, że kasacja

nie jest zwykłym środkiem odwoławczym, powtórną apelacją, lecz szczególnym

środkiem zaskarżenia, o charakterze ściśle prawnym, a Sąd Najwyższy nie jest

sądem

powszechnym

zwykłej,

trzeciej

instancji.

Ograniczenia

możliwości

wniesienia kasacji wynikają nie tylko z wyłączeń przedmiotowych, wymienionych w

art. 3921 k.p.c. oraz z art. 3932 k.p.c., wprowadzającego dla wniesienia kasacji

przymus adwokacko-radcowski, lecz również z art. 3933 k.p.c. określającego

wymagania formalne, jakim powinien odpowiadać ten ściśle prawny środek

zaskarżenia. Stosownie do art. 3933 k.p.c., kasacja powinna zawierać przytoczenie

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, jak też przedstawienie okoliczności

uzasadniających jej rozpoznanie (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9

listopada 2000 r., II CKN 1385/00 oraz z dnia 12 grudnia 2000 r. V CKN 1780/00,

OSN C 2001, z.3, poz. 51 i poz. 52).

Wniesione w sprawie pismo nie spełnia wymagania z art. 393 3 § 1 pkt 2

k.p.c. Podniesiony zarzut naruszenia prawa materialnego nie został w kasacji

uzasadniony. Od początku orzekania kasacyjnego, czyli od 1996 r. Sąd Najwyższy

konsekwentnie wyjaśnia, że nagminne używanie w kasacjach zwrotu: „przez co

doszło" do naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie jest samo przez

się

ani

konkretyzacją

podstawy

kasacyjnej

ani

jej

uzasadnieniem.

Tak

sformułowany zarzut uniemożliwia weryfikację jego zasadności powodując

niedopuszczalność kasacji (postanowienie z dnia 22 maja 1997 r., II UKN 135/97 notka OSNAPiUS 1998 r. nr 3, poz. 9). Sam fakt odmowy przyznania świadczenia

żądanego przez ubezpieczonego nie uzasadnia zarzutu naruszenia przepisu prawa

materialnego, określającego przesłanki powstania prawa do tego świadczenia.

Kasacja nie spełnia też wymagania z art. 393 3 § 1 pkt 3 k.p.c. Przekonanie

wnoszącego kasację, że zaskarżony wyrok „oczywiście narusza prawo" i jego

powołanie się na art. 393 § 2 k.p.c., jest pozbawione znaczenia prawnego,

ponieważ o przyjęciu kasacji do rozpoznania, na podstawie tego przepisu decyduje

Sąd Najwyższy jako adresat tej normy prawnej. Ocena, czy kasacja została

wniesiona w sprawie, w jakiej wstępują przesłanki z art. 393 § 1 k.p.c. względnie,

czy zastosowanie ma art. 393 § 2 k.p.c. nie należy do strony lub jej pełnomocnika,

lecz wyłącznie do Sądu Najwyższego, który dokonuje oceny dopiero po

stwierdzeniu, że wniesiona w sprawie kasacja jest dopuszczalna i spełnia wszystkie

wymagania przewidziane w art. 3933 k.p.c. Stwierdzenie, że „zaskarżone

orzeczenie oczywiście narusza prawo" nie zwalnia z obowiązku sporządzenia

kasacji w sposób wskazany w tym przepisie. Powołanie się na takie naruszenie

prawa może być okolicznością uzasadniającą rozpoznanie kasacji w rozumieniu

art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c., lecz jest skuteczną przesłanką jej przyjęcia tylko wówczas,

gdy zostanie w kasacji uzasadnione, czyli poparte stosownym wywodem prawnym.

(Por. uzasadnienie uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego orzekających na

podstawie Kodeksu postępowania cywilnego - Cywilnej oraz Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 17 grudnia 2002 r., III CZP 72/02, ( OSNP

2003 r., z. 15, poz. 346). Brak takiego wywodu powoduje, że kasacja, wobec braku

wszystkich elementów konstrukcyjnych dla niej przypisanych jest niedopuszczalna,

z innych przyczyn o jakich stanowi art. 3935 k.p.c. i podlega odrzuceniu, a to

oznacza, że w takiej sytuacji nie ma podstaw prawnych do jej rozpoznawania

według reguł przepisu art. 393 § 1 i 2 k.p.c. W piśmie wniesionym przez

pełnomocnika ubezpieczonej nie przedstawiono żadnego wywodu wykazującego,

że

zaskarżany

wyrok

„oczywiście

narusza

prawo",

a

nawet

najbardziej

kategoryczne wyrażenie niezadowolenia strony z zaskarżonego orzeczenia i jej

chęć przedstawienia sprawy do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu, nie jest

okolicznością uzasadniającą rozpoznanie kasacji. W uzasadnieniu kasacji,

pełnomocnik ubezpieczonej ogranicza się do polemiki ze stanowiskiem Sądu

Apelacyjnego co do oceny materiału dowodowego, dokonanej przez Sąd drugiej

instancji mimo, że w kasacji nie przytoczył podstawy z art. 393 1 pkt 2 k.p.c. W

sposób sprzeczny z istotą postępowania kasacyjnego, wnoszący rozpoznawaną

kasację, zamiast wypełnienia wymagań, jakie ustawodawca nałożył w art. 3933

k.p.c. na osoby uprawnione do jej wniesienia, poprzestał na arbitralnej ocenie

naruszeń prawa zarzucanych Sądowi drugiej instancji, natomiast przedstawienie

prawnej argumentacji uzasadniającej tę ocenę - pozostawił Sądowi Najwyższemu.

Sąd Najwyższy odmówił ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi

przyznania wynagrodzenia za wniesienie kasacji, bowiem sporządzenie jej z

uchybieniem, powodującym odrzucenie z powodu niezachowania wymagań

formalnych, a przy tym błędne oznaczenie izby Sądu Najwyższego właściwej do

rozpoznawania spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, nie jest „udzieleniem

pomocy prawnej" w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), za którą koszty ponosi Skarb Państwa

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 lutego 1999 r., II CKN 341/98 OSNC 1999 r., z.6, poz. 123 oraz z dnia 18 marca 1999 r., I CKN 1046/97 - OSNC

1999 r., z. 10, poz. 178).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie powołanych

przepisów oraz art. 3933 w związku z art. 3937 § 2 k.p.c. orzekł, jak w sentencji

postanowienia.