Supreme Court overturns denial of special conditions pension, ruling supervisor of lead/cadmium work qualifies as direct worker.

Sygn. akt I UK 324/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący)

SSN Roman Kuczyński

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania J. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w C.

o prawo do emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 marca 2010 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 3 czerwca 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z 12 grudnia 2008 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych oddalił odwołanie J. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 6 sierpnia 2008 r. którą odmówiono wnioskodawcy prawa do emerytury z

tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Podstawę rozstrzygnięcia

stanowiły następujące ustalenia.

Wnioskodawca (ur. 17 lipca 1953 r.) posiada 30 lat, 4 miesiące i 24 dni

okresów składkowych oraz 5 lat, 1 miesiąc i 24 dni okresów nieskładkowych. Od 1

lipca 1986 r. zatrudniony był w Hutniczym Klubie Sportowym „O." - Zakładzie

Gospodarczym w M. na stanowisku kierownika grupy robót, a dodatkowo od 1 maja

1987 r. jako zastępca kierownika zakładu gospodarczego oraz od 1 stycznia 2003 r.

- kierownik zakładu gospodarczego. Wnioskodawca jako kierownik grupy robót i

zastępca kierownika zakładu odpowiedzialny był za organizację prac brygad

remontowych w Wydziałach Huty […] zgodnie z umowami i zamówieniami

zawartymi między Klubem a Hutą, stale i w pełnym wymiarze czasu nadzorując

prace remontowe na wydziałach będących w ruchu. Odpowiadał także za

terminowość i jakościowe wykonanie zawartych umów i zamówień i za

zabezpieczenie brygad w niezbędne materiały i narzędzia. Oprócz tych czynności

wnioskodawca wykonywał obowiązki administracyjne polegające na sporządzaniu

miesięcznych

dokumentów do rozliczenia

czasu

pracy brygad,

prowadził

stanowiskowe szkolenia bhp i dziennik budowy dla poszczególnych wydziałów,

przyjmował przekazywane przez kierownika UR lub inspektora nadzoru zakresy i

warunki wykonania robót remontowych a następnie przekazywał je brygadzistom

oraz uzgadniał na bieżąco zmiany we wprowadzanych zakresach robót

remontowych. Pracodawca wystawił wnioskodawcy świadectwo wykonywania prac

w szczególnych warunkach, zgodnie z którym w okresie od 1 lipca 1986 r. do 31

grudnia 2002 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace

bezpośrednio przy produkcji ołowiu i kadmu oraz przetwórstwie tych metali na

stanowiskach kierownika grupy robót oraz zastępcy kierownika zakładu kierownika grupy robót, wymienione w wykazie B dziale II poz. 17 załącznika do

zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca

1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w

szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu

maszynowego (zwanego dalej zarządzeniem, zarządzeniem resortowym lub

zarządzeniem branżowym). W świadectwie wskazano również, że od dnia 1

stycznia 2003 r. praca ta nie była przez wnioskodawcę wykonywana stale na

stanowisku kierownika zakładu. Ze świadectwa pracy w warunkach szczególnych

wynika

zatem,

że

wnioskodawca

w

spornym

okresie

wykonywał

prace

bezpośrednio przy produkcji ołowiu i kadmu oraz przetwórstwie tych metali.

Uznając to określenie za bardzo ogóle i niejasne, w celu jego sprecyzowania Sąd

Okręgowy sięgnął do załącznika Nr 2 do zarządzenia Nr 3 Ministra Hutnictwa i

Przemysłu Maszynowego, na które pracodawca powołał się w wystawionym

wnioskodawcy świadectwie i które - jako zarządzenie resortowe - pełni jedynie rolę

informacyjną i uzupełniającą. Załącznik do wskazanego zarządzenia precyzuje

stanowiska uprawniające do niższego wieku emerytalnego oraz wyszczególnia

zakłady pracy, w których taką pracę się wykonuje. Huta […] wymieniona została

wśród zakładów zajmujących się produkcją i przetwórstwem ołowiu i kadmu przy

pracach

wymienionych

w

poz.

9-17,

obejmujących

pracowników

stale

i

bezpośrednio zatrudnionych przy konserwacji i remontach maszyn i urządzeń

produkcyjnych w wydziałach będących w ruchu wymienionych w poz. 9-15 (poz.

16) oraz pracowników bezpośredniego dozoru stale zatrudnionych w wydziałach

wymienionych w poz. 9-15 (poz. 17).

W ocenie Sądu Okręgowego, wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze

czasu pracy sprawował bezpośredni dozór nad pracownikami zatrudnionymi przy

konserwacji i remontach maszyn i urządzeń produkcyjnych na wydziałach

będących w ruchu, pełniąc faktycznie obowiązki mistrza, do których należało

koordynowanie prac na poszczególnych wydziałach produkcyjnych, a nadzorowane

przez niego prace wymienione zostały pod poz. 16 zarządzenia resortowego.

Zgodnie z wykazem prac, pracę pracowników bezpośredniego dozoru można

zaliczyć do prac wykonywanych w warunkach szczególnych jedynie wówczas,

jeżeli sprawują oni stały nadzór nad pracownikami zatrudnionymi w wydziałach

wymienionych w poz. 9-15. Tym samym nadzór nad pracownikami wykonującymi

prace przy konserwacji i remontach maszyn i urządzeń produkcyjnych i

wymienionymi pod poz. 16 wyklucza możliwość przyznania wnioskodawcy

emerytury w obniżonym wieku emerytalnym na podstawie art. 32 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Wyrokiem z dnia 3 czerwca 2009 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

wnioskodawcy od powyższego wyroku.

Sąd drugiej instancji wskazał, że z przedłożonego przez wnioskodawcę

świadectwa pracy wynika, iż w okresie od 1 lipca 1986 r. do 31 grudnia 2002 r.,

będąc zatrudniony na stanowiskach kierownika grupy robót i zastępcy kierownika

zakładu - kierownika grupy robót, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy

wykonywał na wydziałach Huty […] prace wymienione w stanowiącym załącznik do

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm., powoływanego dalej jako

rozporządzenie) wykazie B, dział IV, poz. 2 oraz w stanowiącym załącznik do

zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z 30 marca 1985 r.

wykazie B dział II, poz. 17. Oparcie się na tym świadectwie pozwoliłoby więc na

uznanie pracy wykonywanej przez wnioskodawcę za pracę w warunkach

szczególnych, ale tylko pod warunkiem, że byłby on pracownikiem bezpośredniego

dozoru stale zatrudnionym w wydziałach wymienionych w poz. 9-15. Tymczasem z

materiału sprawy wynika, że wnioskodawca był na stałe zatrudniony w firmie

zewnętrznej i nadzorował pracowników w wydziałach będących w ruchu i

wymienionych pod poz. 16. Nadzorowanie przez niego prac wykonywanych przez

podległych pracowników na poszczególnych wydziałach wymienionych pod poz. 915 było jedynie czasowe (np. na wydziale spiekalni przez 3-4 godziny dziennie lub

do ukończenia naprawy awarii) i nie miało charakteru stałej pracy w panujących na

tych wydziałach warunkach szczególnych. W konsekwencji, w ocenie Sądu drugiej

instancji, wnioskodawca nie spełnił warunków do emerytury z tytułu pracy w

szczególnych warunkach na podstawie art. 32 ust. 1 w związku z art. 46 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz przepisów

rozporządzenia.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił: I.

naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 32 ust. 4 w związku z art. 46

ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z

§ 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., poprzez ich

wadliwe zastosowanie i przyjęcie, że przepisami dotychczasowymi, na podstawie

których

dochodzi do

przesądzenia

czy ubezpieczony był

zatrudniony w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są zapisy zarządzenia nr

3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. oraz

przesądzenie, że skoro skarżący nie był stale zatrudniony na wydziałach

wymienionych w poz. 9-15 tego zarządzenia, to tym samym nie spełnił wymogów

uprawniających go do otrzymania emerytury w wieku niższym; 2) art. 32 ust. 4 w

związku z art. 46 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z § 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia oraz

zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca

1985 r. w związku z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez ich wadliwe

zastosowanie i przesądzenie o braku prawa do emerytury skarżącego na podstawie

przesłanek zawartych

w

zarządzeniu

niestanowiącym

źródła

powszechnie

obowiązującego prawa; 3) art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 46 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z § 1 ust.

1 oraz § 8 rozporządzenia, przez ich niezastosowanie, wskutek którego doszło do

nieuznania

spełnienia

przez

skarżącego

przesłanki

wykonywania

prac

bezpośrednio przy produkcji ołowiu i kadmu oraz przetwórstwie tych metali, a to z

uwagi na przesądzenie konieczności zastosowania w celu doprecyzowania prac

określonych w dziale IV wykazu B wymienionego rozporządzenia zapisów

zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca

1985 r.; 4) art. 32 ust. 4 w związku z art. 46 ustawy o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z zarządzeniem nr 3 Ministra

Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r., poprzez ich wadliwe

zastosowanie i uznanie, że w zakresie prac polegających na bezpośrednim

dozorze, które to prace predestynują do nabycia prawa do emerytury w niższym

wieku - nie mieszczą się prace opisane pod pozycją 16 wymienionego zarządzenia;

II. naruszenie prawa procesowego przez niezastosowanie art. 227 k.p.c., które

miało istotny wpływ na wynik sprawy i wskutek którego doszło do badania faktów

niemających dla rozstrzygnięcia sprawy istotnego znaczenia, tj. badania charakteru

pracy wykonywanej przez skarżącego pod kątem wykazu prac opisanych w

nieobowiązującym zarządzeniu resortowym.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości

zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd właściwy, ewentualnie

orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu prawa do

emerytury z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych.

W

uzasadnieniu

skargi

kasacyjnej

podniesiono,

że

o

niemożności

potraktowania zarządzenia resortowego jako przepisów dotychczasowych w

rozumieniu art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach przesądził Sąd Najwyższy

w uchwale z dnia 13 lutego 2002 r., III ZP 30/01. Powoduje to, że charakter pracy

wnioskodawcy winien być oceniany wyłącznie w oparciu o kryteria wynikające z § 1

ust. 1 i § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. oraz

stanowiącego załącznik do tego rozporządzenia wykazu B, który w dziale IV pod

poz. 2 wymienia „prace wykonywane bezpośrednio przy produkcji ołowiu i kadmu

oraz przetwórstwie tych metali”.

Skarżący wskazał, że nawet przy przyjęciu możliwości zastosowania

zarządzenia resortowego, to jego przepisy zostały przez Sąd drugiej instancji

błędnie zinterpretowane. Prace wykonywane przez wnioskodawcę zostały bowiem

wymienione pod poz. 16 (nadzór nad pracami wykonywanymi na wydziałach w

ruchu), a poz. 17 odnosi się do pracowników bezpośredniego dozoru na wydziałach

określonych w poz. 9-15, które z kolei zostały zdefiniowane pod poz. 16 jako

wydziały będące w ruchu, a wymienione pod poz. 9-15.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty

i wywody mogą być uznane za trafne.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 227 k.p.c., zgodnie z którym

przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie.

Przepis ten jest stosowany przed podjęciem rozstrzygnięć dowodowych, uprawnia

bowiem sąd do selekcji zgłoszonych dowodów jako skutku przeprowadzonej oceny

istotności okoliczności faktycznych, których wykazaniu dowody te mają służyć.

Twierdzenie, że art. 227 k.p.c. został naruszony przez sąd rozpoznający sprawę ma

rację bytu tylko w sytuacji, gdy wykazane zostanie, że sąd przeprowadził dowód na

okoliczności niemające istotnego znaczenia w sprawie i ta wadliwość postępowania

dowodowego mogła mieć wpływ na wynik sprawy, bądź gdy sąd odmówił

przeprowadzenia dowodu na fakty mające istotne znaczenie w sprawie, wadliwie

oceniając, iż nie mają one takiego charakteru. Tymczasem Sąd drugiej instancji nie

prowadził postępowania dowodowego, a jedynie powołał się na ustalenia

poczynione przez Sąd Okręgowy, uznając je za prawidłowe. W tej sytuacji nie mógł

dopuścić się obrazy art. 227 k.p.c., skoro przepisu tego nie stosował.

Usprawiedliwione co do zasady są natomiast zarzuty naruszenia prawa

materialnego. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U.

z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, powoływanej dalej jako ustawa o emeryturach i

rentach lub ustawa), ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r.,

będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku

niższym niż określony w art. 27 pkt 1. Z mocy art. 46 ust. 1 ustawy, prawo to

przysługuje również ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. a przed

dniem 1 stycznia 1969 r. przy spełnieniu dodatkowych warunków określonych w

tym przepisie. W myśl art. 32 ust. 2, dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa

w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się

pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz

o

znacznym

stopniu

uciążliwości

lub

wymagający

wysokiej

sprawności

psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne i otoczenia. Natomiast

stosownie do ust. 4 powołanego artykułu, wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1,

rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom

wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie

przepisów dotychczasowych. Za dotychczasowe przepisy należy uważać przepisy

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., ale wyłącznie w zakresie

regulowanym przez ustawę o emeryturach i rentach, a więc wieku emerytalnego,

rodzaju prac lub stanowisk, oraz warunków, na jakich osobom wykonującym prace

określone w ust. 2 i 3 art. 32 tej ustawy przysługuje prawo do emerytury (por.

uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 r., III ZP

30/01, OSNAPiUS 2002 nr 10, poz. 243 oraz uzasadnienie wyroku Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2004 r., P 17/03, OTK-A 2004 nr 6, poz. 57). W

myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do

świadczeń na warunkach w nim przewidzianych są okresy, w których praca w

szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy

obowiązującym na danym stanowisku pracy, natomiast według jego § 8 ust. 1,

pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w

dziale IV wykazu B, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące

warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 50 lat dla kobiet i 55 lat dla

mężczyzn (pkt 1), ma wymagany okres zatrudnienia w rozumieniu § 3

rozporządzenia (20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn), w tym co najmniej 10 lat

wykonywał prace wymienione w dziale IV wykazu B (pkt 2). Zgodnie z

postanowieniami działu IV pkt 2 wykazu B stanowiącego załącznik do

rozporządzenia, do prac różnych należą prace wykonywane bezpośrednio przy

produkcji ołowiu i kadmu oraz przetwórstwie tych metali. Uznając to określenie za

bardzo ogólne, Sądy obu instancji posiłkowały się wykazem B stanowiącym

załącznik do zarządzenia branżowego wydanego na podstawie § 1 ust. 2

rozporządzenia i zawierającym szczegółowy wykaz zakładów pracy i stanowisk, na

których w resorcie podległym Ministrowi Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego

występowały prace określone w stanowiącym załącznik do rozporządzenia wykazie

B. W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę, że regulacja zawarta w § 1 ust.

2 i 3 rozporządzenia, uprawniająca wymienione w nich podmioty do sporządzenia w

podległych i nadzorowanych zakładach pracy wykazów stanowisk pracy, na których

są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B,

nie rozszerzała ani nie ograniczała uprawnień pracowników, gdyż wykazy

branżowe musiały być dostosowane do treści załączników do rozporządzenia i co

do

zasady

stanowiły

jedynie

konkretyzację

zakresu

prac

objętych

tym

rozporządzeniem w poszczególnych resortach i należących do nich zakładach.

Inaczej rzecz ujmując, § 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia nigdy nie mogły być

interpretowane w ten sposób, że

pracownicy zatrudnieni na stanowiskach

niewymienionych w wykazach branżowych nie mieli prawa do świadczeń

emerytalnych przysługujących ze względu na wykonywanie pracy w szczególnych

warunkach, pomimo tego, że pracę taką faktycznie wykonywali. Wymienione

przepisy z jednej strony odnosiły się do prowadzenia dokumentacji, na podstawie

której pracodawca zobowiązany był z mocy § 2 ust. 2 rozporządzenia do

stwierdzenia okresów wykonywania pracy w warunkach szczególnych, z drugiej

natomiast - uwzględniając specyfikę danego resortu i wchodzących w jego skład

zakładów - określały szczegółowo stanowiska pracy, na których występowały

rodzaje prac wymienione w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.

W tym tylko zakresie zarządzenie resortowe może być pomocne przy ocenie

charakteru i kwalifikacji prac o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym

stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze

względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w rozumieniu art. 32 ust. 2

ustawy o emeryturach i rentach. Te właśnie kryteria decydują bowiem o

zakwalifikowaniu prac danego rodzaju do prac wymienionych w wykazie A lub B

załącznika do rozporządzenia, których wykonywanie uprawnia - na podstawie art.

32 ust. 1 tej ustawy - do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, przy

uwzględnieniu

stopnia

ich

wpływu

na

wcześniejszą

utratę

zdolności

do

wykonywania zatrudnienia.

Rację ma skarżący, że zarządzenia resortowe nie mieszczą się w kategorii

źródeł powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 Konstytucji RP), mają charakter

wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjne podległe organowi

wydającemu te akty, a w konsekwencji nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec

obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów (art. 93 ust. 1 i 2 Konstytucji RP).

Znaczy to tyle, że zarządzenie nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z

dnia 30 marca 1985 r. stanowi jedynie wykaz prac uznanych w tym resorcie za

prace wykonywane w szczególnych warunkach, natomiast skutki prawne

wykonywania takiej pracy określone są w art. 32 ustawy o emeryturach i rentach

oraz przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. w zakresie określonym w

tej ustawie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2004 r., II UK 79/04,

OSNP 2005 nr 14, poz. 214 oraz z dnia 20 października 2005 r., I UK 41/05, OSNP

2006 nr 19-20, poz. 306).

Z poczynionych przez Sąd Okręgowy i przyjętych przez Sąd drugiej instancji

za podstawę rozstrzygnięcia ustaleń wynika, że w okresie od 1 lipca 1986 r. do 31

grudnia 2002 r. skarżący, zatrudniony na stanowiskach kierownika grupy robót oraz

zastępcy kierownika zakładu - kierownika grupy robót i wykonujący faktycznie

obowiązki mistrza, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy sprawował dozór nad

pracownikami wymienionymi pod poz. 16 działu II wykazu B stanowiącego

załącznik do zarządzenia resortowego, a więc stale i bezpośrednio zatrudnionymi

przy konserwacji i remontach maszyn w wydziałach będących w ruchu

wymienionych pod poz. 9-15 działu II wykazu B tego zarządzenia, w których praca

była bezpośrednio wykonywana przy produkcji ołowiu i kadmu oraz przetwórstwie

tych metali w rozumieniu pkt 2 działu IV wykazu B stanowiącego załącznik do

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Przy takim ustaleniu Sądy

obu instancji uznały, że wykonywana przez skarżącego praca nie była pracą w

warunkach szczególnych, której definicję zawiera art. 32 ust. 2 ustawy, gdyż nie

była świadczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na jednym z wydziałów

wymienionych pod poz. 9-15 działu II wykazu B zarządzenia resortowego, a

polegała na nadzorowaniu pracowników wymienionych pod poz. 16 działu II tego

wykazu. Pogląd ten jest oczywiście błędny już tylko dlatego, że skoro

wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy nadzorował prace przy

konserwacji i remontach maszyn i urządzeń produkcyjnych wykonywane stale i

bezpośrednio na wydziałach wymienionych pod poz. 9-15 działu II wykazu B

zarządzenia branżowego, a więc prace wykonywane bezpośrednio przy produkcji

ołowiu i kadmu oraz przetwórstwie tych metali, to był pracownikiem bezpośredniego

dozoru stale zatrudnionym w tych właśnie wydziałach w rozumieniu poz. 17 działu II

wykazu. Odnoszący się do tej grupy pracowników zapis w żadnym razie nie

ustanawia warunku stałego zatrudnienia w jednym z wydziałów wymienionych w

poz. 9-15, a jedynie stanowi o stałym zatrudnieniu w tych wydziałach, podobnie jak

w przypadku objętych poz. 16 pracowników zatrudnionych przy konserwacjach i

remontach maszyn i urządzeń produkcyjnych. Oczywiste jest bowiem, że z

charakteru ich pracy wynikało stałe i bezpośrednie wykonywanie czynności

konserwacyjnych

i remontowych

na

wydziałach,

na

których

występowało

bezpośrednie narażenie na szkodliwe dla zdrowia czynniki, a wymienionych w poz.

9-15 działu II wykazu B zarządzenia branżowego oraz odpowiadające mu stałe i

bezpośrednie dozorowanie tych czynności na tych samych wydziałach.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku z mocy art. 398 15 § 1

zdanie pierwsze k.p.c. Orzeczenie o kosztach oparto o odpowiednio stosowany art.

108 § 2 k.p.c.