I UK 317/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 317/11

POSTANOWIENIE

Dnia 12 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Korzeniowski

w sprawie z odwołania W. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o emeryturę górniczą,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 stycznia 2012 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 19 kwietnia 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

W sprawie o emeryturę górniczą dla wnioskodawcy W. K. została zmieniona

decyzja pozwanego i Sąd przyznał mu emeryturę górniczą od 10 listopada 2008 r.

(ukończenia 55 lat), uznając za udowodniony wymagany okres pracy górniczej.

Wnioskodawca 15 października 2008 r. (w dacie wniosku o emeryturę) złożył

wniosek o przekazanie do budżetu państwa środków zgromadzonych na rachunku

w ofe. Podstawę prawną przyznania emerytury górniczej stanowiły przepisy art. 34 i

49 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS oraz art. 3 ustawy z

27 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz ustawy Karta

Nauczyciela.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na

podstawę z „art. 3989 § 1 pkt 1 lub 4 k.p.c.” – „z uwagi na istotne zagadnienie

prawne sprowadzające się w istocie do pytania czy można ustalając prawo do

emerytury górniczej w oparciu o art. 34 w związku z art. 49 ustawy z dnia

17.12.2006 r. (zapewne prawidłowo z 17 grudnia 1998 r.) o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) uznać

za prawnie skuteczny wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku

otwartego funduszu emerytalnego, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu

państwa złożony przed 15.01.2009?. W przypadku, gdyby taki wniosek, nie mógł

rodzić skutków prawnych, ubezpieczony w dacie 10.11.2008 r. nadal był członkiem

OFE a tym samym nie spełniał warunków do nabycia prawa do emerytury górniczej

w oparciu o art. 34 w związku z 49 ustawy emerytalnej”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wskazana we wniosku podstawa (wyżej in extenso) nie spełnia się jako

przesłanka przedsądu.

Przedstawiona kwestia nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, które

ma na uwadze przepis art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., lecz sprowadza się tylko do zwykłej

wykładni prawa. Jednak nawet wykładnia prawa jako podstawa przedsądu z art.

3989 § 1 pkt 2 k.p.c. jest ściśle uwarunkowana określonymi przesłankami –

potrzebą wykładni ze względu na istniejące poważne wątpliwości lub rozbieżności

w orzecznictwie sądów.

Nie można też stwierdzić, że skarga jest oczywiście uzasadniona w

rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdyż wniosek „otwiera” to, co w ogóle nie było

kwestionowane. Można by więc zauważyć, że to, co nie było kwestionowane przed

sądem powszechnym, nie powinno być stawiane jako wymagające rozważenia na

etapie przedsądu, jako że Sąd Najwyższy nie rozpoznaje sprawy jako trzecia

(zwykła) instancja. Niemniej argumentacja wniosku nie jest zasadna. Opiera się na

spostrzeżeniu, że dopiero od 19 stycznia 2009 r. obowiązuje przepis dodany do art.

3 – jako ust. 3 – ustawy z 27 lipca 2005 r. zmianie ustawy o emeryturach i rentach,

o następującej treści: „Jeżeli osoba, o której mowa w ust. 1, przystąpiła do

otwartego funduszu emerytalnego, warunkiem do uzyskania emerytury górniczej

jest złożenie wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w

otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych, na dochody budżetu państwa”.

Przepis art. 3 po tej zmianie ma następujące brzmienie: „Art. 3. 1. Osobom,

które do dnia 31 grudnia 2008 r. spełniły warunki do emerytury górniczej określone

w art. 34 lub w art. 48-49 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu

obowiązującym w dniu 31 grudnia 2006 r., przysługuje górnicza emerytura na

warunkach określonych w tych przepisach. 2. Osobom, którym udzielono urlopu

górniczego lub świadczenia górniczego na warunkach określonych w odrębnych

przepisach przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury bez względu na wiek

uwzględnia się okresy niezdolności do pracy z powodu choroby lub odosobnienia w

związku z chorobą zakaźną, za które wypłacono wynagrodzenie lub zasiłek

chorobowy, okresy czynnej służby wojskowej lub okresy pełnienia z wyboru funkcji

w organach związku zawodowego zrzeszającego górników na warunkach

określonych w tych odrębnych przepisach, o ile z urlopem górniczym lub

świadczeniem górniczym osoby te spełniły do dnia 31 grudnia 2008 r. warunki do

górniczej emerytury bez względu na wiek. 3. Jeżeli osoba, o której mowa w ust. 1,

przystąpiła do otwartego funduszu emerytalnego, warunkiem do uzyskania

emerytury górniczej jest złożenie wniosku o przekazanie środków zgromadzonych

na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych, na dochody budżetu państwa”.

Błędne jest założenie wniosku, że prawa do emerytury górniczej na

podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. w związku z art. 34 i 49 ustawy

o emeryturach i rentach mieliby być pozbawieni górnicy – członkowie ofe – aż do

19 stycznia 2009 r., tj. do dodania do art. 3 przepisu ust. 3. Takie odczytanie

regulacji z art. 3 ust. 3 nie jest prawidłowe, gdyż ustawodawca dodał przepis z ust.

3 nie po to aby dopiero od tej daty umożliwić im uzyskanie prawa do emerytury

górniczej, lecz aby potwierdzić takie prawo do emerytury górniczej na podstawie tej

regulacji. W przeciwnym razie ten krąg górników (w ofe), byłby w gorszej sytuacji

niż górnicy do których odnosi się przepis art. 50a ustawy o emeryturach i rentach z

FUS, którzy już wcześniej mogli złożyć wniosek o przekazanie środków

zgromadzonych

na

rachunku

w

otwartym

funduszu

emerytalnym,

za

pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa; podobnie jak osoby

zatrudnione w szczególnych warunkach, do których odnosi się regulacja z art. 46

tej ustawy. Skoro ci ubezpieczeni mogli wystąpić z ofe wcześniej i przekazać środki

na dochody budżetu państwa, to nie można przyjmować, iż możliwości takiej

pozbawieni byli górnicy, do których odnosi się art. 3 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r.

Innymi słowy bez dodania ust. 3 do art. 3 regulacja ta byłaby ułomna, gdyż

mogłaby prowadzić do mylącego wniosku, że można uzyskać emeryturę górniczą

bez przekazania środków z ofe na dochody budżetu państwa. Ustawodawca ex

post potwierdził rozwiązanie, które powinno być w przepisie wcześniej i przepis ust.

3 uzupełnił regulację z art. 3 ust. 1 właśnie z takim skutkiem. W przeciwnym razie

zachodziłby

niezrozumiały

dysonans

pomiędzy

warunkiem

wymagającym

spełnienia do 31 grudnia 2008 r. przesłanek do emerytury górniczej i późniejszą

datą 19 stycznia 2009 r., jeżeliby dopiero od tego momentu wchodził w grę warunek

wystąpienia z ofe i przekazania środków do budżetu.

Niezależnie od tej argumentacji, z art. 3 nie wynika warunek, że

ubezpieczony w chwili przyznana emerytury górniczej nie ma być członkiem ofe

(czego w sprawie nie ustalono – art. 39813 § 2 k.p.c.), lecz tylko, że „warunkiem do

uzyskania emerytury górniczej jest złożenie wniosku o przekazanie środków

zgromadzonych

na

rachunku

w

otwartym

funduszu

emerytalnym,

za

pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na dochody budżetu państwa”

a to jest inna sytuacja.

Z powyższych motywów stwierdza się brak przesłanki przedsądu, która

uzasadniałaby przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i dlatego orzeczono jak

w sentencji, stosownie do art. 3989 § 2 k.p.c.