I UK 306/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 306/04

POSTANOWIENIE

Dnia 7 kwietnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maria Tyszel

w sprawie z odwołania S. G.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w T.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 7 kwietnia 2005 r.,

kasacji ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w K.

z dnia 2 czerwca 2004 r., sygn. akt III AUa …/03,

odmawia przyjęcia kasacji.

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. decyzją z dnia

grudnia 2001 r. odmówił S. G. dalszej wypłaty renty z tytułu częściowej niezdolności

do pracy od dnia 1 stycznia 2002 r., ponieważ w wyniku badania kontrolnego

Lekarz orzecznik uznał ją za zdolną do pracy.

Sąd Okręgowy -Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K., wyrokiem z dnia 12 czerwca 2003 r., VIII U …/02,

oddalił odwołanie ubezpieczonej, a wyrok ten zapadł przy ustaleniu następujących

okoliczności faktycznych:

S. G. od 25 sierpnia 1992 r. do 31 grudnia 2001 r. pobierała rentę dawnej

trzeciej grupy inwalidzkiej. Na podstawie opinii biegłych lekarzy sądowych różnych

specjalności Sąd ustalił, że aktualny stan zdrowia ubezpieczonej, mimo przebytych

przez nią schorzeń w ich aktualnym nasileniu

nie ogranicza możliwości

wykonywania przez nią pracy, zgodnej z posiadanymi przez nią kwalifikacjami.

Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrokiem z

dnia 2 czerwca 2004 r., III AUa …/03, oddalił apelację wnioskodawczyni, uznając

za prawidłowe zarówno ustalenia Sądu Okręgowego, jak i pogłębiając podstawę

prawną zaskarżonego wyroku.

W kasacji, pełnomocnik ubezpieczonej skarżąc w całości wyrok Sądu drugiej

instancji, wniósł o jego zmianę „poprzez uwzględnienie odwołania, względnie o

uchylenie

zaskarżonego

wyroku

oraz

poprzedzającego

go

wyroku

Sądu

Okręgowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej

instancji". Wnoszący kasację zarzucił zaskarżonemu wyrokowi: „1/ naruszenie art.

12 w związku z art. 57 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez ich niewłaściwą wykładnię i

zastosowanie polegającą na przyjęciu, iż pracownik mający kwalifikacje do pracy

fizycznej, który cierpi na schorzenia ograniczające ruchomość kręgosłupa jest

osobą zdolną do wykonywania pracy fizycznej jako pracy zgodnej z posiadanymi

kwalifikacjami, 2/ naruszenie art. 5 k.p.c., art. 212 k.p.c. w związku z art. 286 k.p.c.,

art. 381 k.p.c. i art. 386 § 4 k.p.c., „polegające na nieskorygowaniu uchybienia Sądu

pierwszej instancji polegającego na zaniechaniu pouczenia wnioskodawczyni

działającej bez profesjonalnego pełnomocnika o możliwości wniesienia o

sporządzenie opinii dodatkowej z zakresu neurochirurgii, co uzasadniało uchylenie

wyroku Sądu Okręgowego względnie dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej

z urzędu". Jako okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji, pełnomocnik

ubezpieczonej wskazał „zagadnienie prawne polegające na konieczności udzielenia

odpowiedzi na pytania: „czy osobą częściowo niezdolną do pracy w rozumieniu art.

12 ust. 1 i ust. 3 ustawy o FUS jest także osoba, co do której prognozowane są

nasilenia schorzeń w następstwie podjęcia pracy zgodnej z kwalifikacjami, które

skutkować będą w przyszłości wystąpieniem okresów czasowej niezdolności do

pracy" oraz „czy w świetle art. 5 k.p.c., art. 212 k.p.c., i art. 286 k.p.c. obowiązkiem

sądu jest pouczenie strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika o

możliwości złożenia wniosku o przeprowadzenie opinii dodatkowej, jeśli wydana

opinia jest niekorzystna dla strony oraz sprzeczna z jej stwierdzeniami?"

Sąd Najwyższy dokonując, stosownie do art. 393 k.p.c., wstępnej oceny

kasacji, wziął pod uwagę co następuje:

Zgodnie z art. 393 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia kasacji

do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne,

względnie nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie lub jeśli kasacja jest

oczywiście bezzasadna. Przepisu tego nie stosuje się - w myśl jego § 2 - jeżeli

zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo albo gdy zachodzi nieważność

postępowania.

Przeprowadzone w sprawie postępowanie sądowe nie jest dotknięte

nieważnością, a odmowa przyznania ubezpieczonemu świadczenia emerytalnorentowego, o jakie się ubiega, nie jest też orzeczeniem oczywiście naruszającym

prawo. Żadne z przedstawionych w kasacji zagadnień nie jest zagadnieniem

prawnym, wymagającym rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego. Przede wszystkim nie

ma „potrzeby" wykładni art. 12 w związku z art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity

tekst: Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.), zwanej ustawą o FUS. Od

kilkudziesięciu lat utrwalona jest zarówno praktyka orzekania o inwalidztwie, jak i

orzecznictwo sądowe, w tym również Sądu Najwyższego, że zalecenie lekarskie

odsunięcia od pracy ze względów profilaktycznych nie daje podstawy do uznania

inwalidztwa (por. wyrok byłego Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z 12 czerwca

1959 r., II TR 315/58 - OSPiKA 1960 r. poz. 322). Zmiana stanu prawnego

polegająca na zastąpieniu inwalidztwa pojęciem niezdolności do pracy, w tym

zakresie nie zdezaktualizowała tego orzecznictwa. co potwierdził Sąd Najwyższy w

wyroku z dnia 19 grudnia 2000 r., II UKN 160/00 - OSNAP 2002 r., nr 16, poz.396.

Również drugie z przedstawionych zagadnień nie wymaga rozstrzygnięcia

Sądu Najwyższego. O stosowaniu art. 5 k.p.c. Sąd Najwyższy wypowiadał się już

wielokrotnie, a jednolite w tym zakresie stanowisko sprowadza się do wyrażonego

w wyroku z 13 lipca 2000 r., II UKN 639/99, (OSNP 2002 r., nr 3, poz. 78) poglądu,

że przepis ten nie nakłada na sąd powinności szczegółowego instruowania strony

występującej w sprawie bez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą

prawnym co do wszelkich możliwych jej zachowań, lecz tylko obowiązek udzielania

wskazówek potrzebnych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i

gwarancji prawa strony do obrony oraz, że dokonanie oceny, czy w konkretnej

sprawie brak wskazówek procesowych miał wpływ na wynik sprawy, nie jest

istotnym zagadnieniem prawnym wymagającym rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego

(postanowienie z dnia 9 lipca 2004 r., III UK 134/04, dotychczas nie publ.). Ta sama

reguła odnosi się do powołanego w kasacji art. 212 k.p.c.

Sąd Najwyższy przypomina też, swe konsekwentnie wyrażane stanowisko,

że w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego, uzależnione

od ustalenia stanu zdrowia ubezpieczonego, istnieje utrwalona praktyka, że sąd

orzekający żąda ustnego wyjaśnienia lub dodatkowej opinii lekarzy biegłych

wówczas, gdy złożona przez nich pisemna opinia wzbudza jego wątpliwości oraz,

że w postępowaniu o prawo do świadczeń uzależnionych od ustalenia niezdolności

do pracy (uprzednio - inwalidztwa) sąd nie ma obowiązku uwzględniania kolejnych

wniosków dowodowych tak długo, aż strona udowodni tezę korzystną dla siebie

(wyroki: z dnia 19 marca 1997 r., II UKN 45/97 - OSNAPiUS 1998, Nr 1, poz. 24, z

dnia 10 grudnia 1997 r., ll UKN 391/97 - OSNAPiUS 1998, Nr 20, poz. 612).

Sąd Najwyższy przypomina po raz kolejny również i to, co od początku

orzekania kasacyjnego konsekwentnie wyjaśnia, że kasacja nie jest środkiem

kontroli trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżanego

orzeczenia, lecz środkiem kontroli stosowania prawa przez sądy. Oddalenie

apelacji wnioskodawczyni w niniejszej sprawie nie jest wynikiem ani wykładni

prawa, ani też jego wadliwego zastosowania, lecz konsekwencją dokonanych w

sprawie ustaleń faktycznych. Już w orzeczeniu z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, Sąd

Najwyższy jednoznacznie

określił,

że

„podstawowym

celem

postępowania

kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości

wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji" (OSNC

2000, nr 7-8, poz. 147). Przewaga elementu interesu publicznoprawnego,

określającego charakter kasacji, uległa wzmocnieniu w następstwie zmian

wprowadzonych ustawą z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks

postępowania cywilnego... (Dz. U. Nr 48, poz. 554). Wnosząca kasację nie

wykazała, jakiemu interesowi publicznemu miałoby służyć rozpoznanie przez Sąd

Najwyższy niniejszej kasacji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 § 1 i art.

3937 § 1 k.p.c. orzekł, jak w sentencji postanowienia.