I UK 270/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 270/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 stycznia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Romualda Spyt (przewodniczący)

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania L. J.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o podleganie ubezpieczeniu

społecznemu,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 stycznia 2011 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 10 marca 2010 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 17 grudnia 2008 r.

stwierdził, że L. J. (ubezpieczony) podlegał w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 30

kwietnia 2004 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i

wypadkowemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Ubezpieczony

zaskarżył

powyższą

decyzję

odwołaniem

w

całości,

zarzucając naruszenie art. 32 Konstytucji RP, art. 4 ust. 1, art. 6 i art. 17 umowy

między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Austrii o zabezpieczeniu społecznym

(Dz.U. z 2000 r., Nr 104, poz. 1105, dalej jako umowa) oraz przepisów art. 6 ust. 1

pkt 5 i art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń

społecznych (Dz.U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74, ze zm., dalej jako ustawa

systemowa).

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 24 czerwca 2009 r. oddalił odwołanie,

opierając się na następujących ustaleniach faktycznych i ich ocenie prawnej.

Ubezpieczony w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 30 kwietnia 2004 r. prowadził

działalność gospodarczą na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, podlegając w tym

okresie ubezpieczeniu zdrowotnemu. W tym samym czasie był zatrudniony na

podstawie umowy o pracę w Austrii i z tego tytułu podlegał ubezpieczeniu

społecznemu w tym państwie. Zgodnie z art. 6 umowy, osoba wykonująca

działalność zarobkową podlega obowiązkowi ubezpieczenia zgodnie z przepisami

prawnymi tej umawiającej się strony, na której terytorium działalność zarobkowa

jest wykonywana. Na tej podstawie Sąd Okręgowy przyjął, że ubezpieczony

podlega ubezpieczeniu z tytułu wykonywania pracy w Austrii, zaś z tytułu

działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej

zgodnie z ustawodawstwem polskim. Wynika to z art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 12 ust.

1 ustawy systemowej.

Ubezpieczony zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w całości apelacją,

zarzucając naruszenie art. 6, art. 4 oraz art. 9 ust. 2 umowy w związku z art. 2a ust.

2 pkt 1 i 2, art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 i art. 9 ust. 1 ustawy systemowej.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 10 marca 2010 r., oddalił apelację L. J.,

podzielając ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy i ich ocenę

prawną. Dodatkowo Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że przepisy umowy odnoszą się do

terytorium prowadzenia działalności zarobkowej skutkującej powstaniem obowiązku

podlegania ubezpieczenia społecznemu, zatem zgodnie z ustawą systemową

ubezpieczony podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu

prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej w Polsce,

zgodnie z zasadami obowiązującymi w polskim systemie ubezpieczeń społecznych.

Postanowienia umowy nie stanowią o zwolnieniu ubezpieczonego z obowiązku

podlegania polskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych w tym zakresie.

Ubezpieczony zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w całości skargą

kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 4 ust. 1 i art. 6 umowy między

Rzeczpospolitą Polską a Republiką Austrii o zabezpieczeniu społecznym (Dz.U. z

2000 r., Nr 104, poz. 1105) oraz przepisów art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 9 ust. 1 ustawy z

dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r.,

Nr 11, poz. 74, ze zm.) poprzez przyjęcie, że przy stosowaniu przepisów prawnych

jednej z umawiających się stron dopuszczalne jest traktowanie obywateli drugiej z

umawiających się stron w sposób odmienny niż obywateli własnych co powoduje,

że obywatel polski (objęty stosowaniem umowy) zatrudniony w Austrii i objęty w

tym

państwie

wypadkowym,

obowiązkowym

prowadząc

ubezpieczeniem

równocześnie

(w

emerytalnym,

tym

samym

rentowym

okresie

i

czasu)

pozarolniczą działalność gospodarczą na terenie Polski podlega obowiązkowym

ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym i wypadkowym zarówno na terenie Austrii,

(z tytułu zatrudnienia), jak i na terenie Polski (z tytułu pozarolniczej działalności

gospodarczej), podczas gdy inni obywatele polscy zatrudnienie w ramach stosunku

pracy na terenie Rzeczpospolitej i wykonujący tu równocześnie pozarolniczą

działalność gospodarczą, podlegali tylko jednemu obowiązkowemu ubezpieczeniu

emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu zatrudnienia.

Ubezpieczony wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie, że w

okresie od 1 stycznia 1999 r. do 30 kwietnia 2004 r. nie podlegał ubezpieczeniu

społecznemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na

terenie Rzeczpospolitej Polskiej, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga kasacyjna ubezpieczonego nie ma uzasadnionych podstaw.

Bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 4 oraz 6 umowy. Zgodnie z art. 6

umowy „jeżeli artykuły 7 i 8 nie stanowią inaczej, osoba wykonująca działalność

zarobkową podlega obowiązkowi ubezpieczenia zgodnie z przepisami prawnymi tej

Umawiającej się Strony, na której terytorium działalność jest wykonywana”. W

zakresie relewantnym dla stanu faktycznego niniejszej sprawy, umowa ta określała

zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym pracowników, co wynika wprost z

jej art. 2, gdzie definiując zakres przedmiotowy umowy sprecyzowano wprost, że

znajduje ona zastosowanie do polskich przepisów prawnych o „zaopatrzeniu

emerytalnym pracowników”. Z kolei wyartykułowana w art. 4 umowy zasada

równego traktowania odnosi się do traktowania obywateli polskich podlegających

austriackiemu systemowi ubezpieczenia społecznego na takich samych zasadach,

jakie znajdują zastosowanie wobec obywateli austriackich. Analogiczne zasady

obowiązują

w

odniesieniu

do

zasad

traktowania

obywateli

austriackich

podlegających ubezpieczeniom społecznym w Polsce. Z zasady tej nie wynika

zwolnienie z podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia

pozarolniczej działalności na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej dla obywatela

polskiego, objętego austriackim systemem ubezpieczenia społecznego z tytułu

wykonywania w tym państwie pracy.

Z powyższych powodów bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 1

oraz art. 9 ust. 1 ustawy systemowej, ponieważ powołane umowa nie wyłączyła

zastosowania tych przepisów do sytuacji ubezpieczonego.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

wyroku.