I UK 214/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 214/07

POSTANOWIENIE

Dnia 16 października 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Korzeniowski

w sprawie z odwołania W. G.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o rentę z tytułu niezdolności do

pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 października 2007 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt (...)

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 18 czerwca 2004 r. odmówił

ubezpieczonemu W. G. (ur. w 1943 r.) prawa do renty wobec powstania

niezdolności do pracy po upływie 18 miesięcy od ostatniego ubezpieczenia

społecznego, które miał do 3 lutego 1993 r.

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. po ustaleniu, że

ubezpieczony jest całkowicie niezdolny do pracy okresowo od listopada 2003 r. do

maja 2005 r., uznał decyzję organu rentowego za prawidłową i wyrokiem z 16

marca 2005 r. oddalił jego odwołanie.

Sąd Apelacyjny skutkiem apelacji ubezpieczonego wyrokiem z 6 lutego 2007

r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego oraz decyzję organu rentowego i przyznał mu

rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na okres od 1 kwietnia 2004 r. do 31

maja 2005 r. W uzasadnieniu wskazał, że po zmianie art. 57 ustawy z 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (ustawy emerytalnej) ubezpieczony

całkowicie niezdolny do pracy i posiadający 28 lat okresów zatrudnienia ma prawo

do renty niezależnie od daty powstania niezdolności do pracy. Taką wykładnię

prawa potwierdza uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 23 marca 2006 r.

(I UZP 5/05, OSNP 2006/19-20/305).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie

przepisów ustawy emerytalnej przez przyjęcie, że ubezpieczony spełnia warunki do

renty bez potrzeby wykazywania wymaganego okresu ubezpieczenia w 10-leciu

przed powstaniem niezdolności do pracy lub przed zgłoszeniem wniosku (art. 57

ust. 1 pkt 2 w związku z art. 58 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy) oraz przez uznanie, że

art. 57 ust. 2 samodzielnie reguluje prawo do renty. W uzasadnieniu wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący wskazał na potrzebę wykładni przepisów

ustawy budzących poważne wątpliwości a także wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądowym, bowiem nie rozstrzygnęła ich uchwała Sądu Najwyższego

z 23 marca 2006 r., która nie została wpisana do księgi zasad prawnych i nie ma

powszechnej mocy wiążącej. Jednocześnie Sąd Najwyższy w indywidualnej

sprawie w wyroku z 22 czerwca 2005 r. (I UK 352/04, OSNP 2006/5-6/91) wyraził

pogląd odmienny i zbieżny ze stanowiskiem skarżącego, zgodnie z którym

ubezpieczony, który wystąpił z wnioskiem o rentę na podstawie art. 57 ust. 2

powinien spełniać także warunek wynikający z art. 58 ust. 2 ustawy emerytalnej.

Ubezpieczonemu

przyznano

zatem

prawo

do

renty mimo, że

nie

miał

ubezpieczenia w 10-leciu przed powstaniem niezdolności do pracy. Na tej

podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Warunkiem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wystąpienie co

najmniej jednej z podstaw wskazanych w art. 398 9 § 1 k.p.c. (przesłanek

przedsądu).

Skarżący wskazał na podstawę z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., czyli na potrzebę

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów.

Nie sprostał jednak postawionemu (sobie) założeniu, gdyż nie wykazał

rozbieżności w orzecznictwie sądów ani potrzeby wykładni przepisów budzących

poważne wątpliwości.

Powołanie tylko jednego wyroku Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2005 r. (I

UK 352/04) nie uzasadnia tezy o rozbieżności w orzecznictwie. Skarżący prócz

tego orzeczenia nie powołał dalszych, które by potwierdzały taką rozbieżność i jego

wykładnię prawa. Oczywiście, że na tle przepisów mających w sprawie znacznie

wystąpiła rozbieżność w orzecznictwie i miała szersze odbicie niż tylko w

wskazanym wyroku z 22 czerwca 2005 r. Spowodowało to przedstawienie

zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów Sądu Najwyższego.

O ile więc przy wykładni prawa dochodzi do rozbieżności w orzecznictwie, to

po podjęciu uchwały przez Sąd Najwyższy w powiększonym składzie nie można

nadal twierdzić, że zagadnienie prawne pozostaje nie rozstrzygnięte i nie ma

sądowej wykładni prawa.

Uchwała siedmiu sędziów z 23 marca 2006 r. została podjęta właśnie

skutkiem rozbieżności orzecznictwa. Przyjęto w niej, iż renta z tytułu niezdolności

do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który udowodnił okres składkowy i

nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny

oraz jest całkowicie niezdolny do pracy (art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), bez

potrzeby wykazywania przewidzianego w art. 58 ust. 2 tej ustawy pięcioletniego

okresu składkowego i nieskładkowego przypadającego w ciągu ostatniego

dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania

niezdolności do pracy.

Jest już zatem określona wykładnia prawa, której walor wynika z rangi

składu, który podjął tę uchwałę.

To, że uchwale tej nie nadano mocy zasady nie oznacza, że nie ma

znaczenia dla wykładni prawa i jednolitości orzecznictwa (art. 1 ust. 1 lit a i b i art.

59 ustawy z 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym).

Oczywiście, że taka uchwała nie jest źródłem prawa - nie jest nim również

uchwała, której nadano moc zasady prawnej (art. 87 Konstytucji). Należy też się

zgodzić, że związanie uchwałą siedmiu sędziów w innych sprawach nie jest

bezwzględne i nawet w przypadku uchwały, której nadano moc zasady prawnej

zachodzi możliwość podjęcia odmiennej uchwały (art. 61 i 62 ustawy o Sądzie

Najwyższym).

Jednakże każdorazowo muszą być ku temu podstawy. Takich podstaw

skarżący jednak nie przedstawił. Przede wszystkim nie wykazuje rozbieżności w

orzecznictwie już po podjęciu uchwały przez skład siedmiu sędziów. Nie podaje

również innej argumentacji prawnej, niż ta, którą już wzięto pod uwagę przy

podejmowaniu uchwały z 23 marca 2006 r. Sąd Najwyższy odniósł się wszak w niej

do argumentacji wynikającej z wyroku z 22 czerwca 2005 r. (również do innych

wyroków) oraz do odrębności świadczenia rentowego od emerytalnego. Inaczej

mówiąc skarga nie wskazuje istotnego zagadnienia prawnego (przesłanki z art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) i nie wnosi odmiennej argumentacji prawnej od już rozważonej

przy podejmowaniu uchwały przez skład siedmiu sędziów. Właśnie w takiej sytuacji

argumentacja przesłanki przedsądu winna mieć szczególnie doniosłą wartość

skłaniającą do innej wykładni prawa.

Brak zatem w skardze podstawy uzasadniającej przyjęcie jej do rozpoznania

łączonej z potrzebą wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.

Z tych motywów orzeczono na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.