I UK 207/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 207/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 kwietnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Roman Kuczyński (przewodniczący)

SSN Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z odwołania S. Ł.

przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziałowi

Regionalnemu w B.

o rentę inwalidzką rolniczą,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 kwietnia 2006 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w B.

z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt III AUa …/05,

uchyla

zaskarżony

wyrok

i

sprawę

przekazuje

Sądowi

Apelacyjnemu w B. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25 sierpnia 2004 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia

Społecznego Oddział Regionalny w B. odmówiła przyznania wnioskodawcy S. Ł.

prawa do renty rolniczej wobec niestwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy w

gospodarstwie rolnym.

Odwołanie wnioskodawcy od tej decyzji zostało oddalone wyrokiem

Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia 19

listopada 2004 r.

Na podstawie opinii biegłych lekarzy z zakresu neurologii i

rehabilitacji

ustalił,

Sąd

zwyrodnieniowe

że

kręgosłupa

zmiany

chorobowe

wnioskodawcy

lędźwiowo-krzyżowego,

uwypuklenie

–

zmiany

dysku

na

poziomie L4-L5 i L5-S1 z zaznaczonymi objawami rwy kulszowej obustronnej z

objawami ubytkowymi w zakresie korzeni L5-S1 na stopie prawej oraz zmiany

zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego – nie czynią go całkowicie niezdolnym do

pracy w gospodarstwie rolnym. Wnioskodawca nie spełnił więc warunków

określonych w art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu

społecznym rolników (jednolity tekst: Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.).

Po rozpoznaniu apelacji wnioskodawcy od tego wyroku Sąd Apelacyjny

– Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. wyrokiem z dnia 5 maja 2005 r.

oddalił apelację. Sąd Apelacyjny uznał za prawidłowe ustalenia Sądu pierwszej

instancji, z których wynika, że wnioskodawca nie spełnia warunku trwałej lub

okresowej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. „Zdaniem

Sądu

Apelacyjnego

sporządzona

w

sprawie

opinia

jest

kompleksowa,

wszechstronna i zawiera wyczerpująca ocenę stanu zdrowia wnioskodawcy. Biegli

sporządzili opinię na podstawie badania podmiotowo-przedmiotowego oraz

dostępnej dokumentacji lekarskiej. Z opinii jednoznacznie wynika, że odwołujący

pomimo rozpoznanych schorzeń nie jest całkowicie niezdolny do pracy w

gospodarstwie rolnym. Autorzy opinii są specjalistami z zakresu schorzeń

rozpoznanych u odwołującego, legitymują się wiedzą medyczną, doświadczeniem

zawodowym oraz znajomością zasad orzecznictwa”.

Od tego wyroku wnioskodawca wniósł skargę kasacyjną i opierając ją

na podstawie naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art.

21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania – art. 286 k.p.c. przez

zaniechania wyjaśnienia złożonej opinii biegłych – wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu

do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że na podstawie powołanych przepisów prawa

materialnego niezdolność do pracy powinna być oceniana w kontekście danego,

konkretnego gospodarstwa rolnego, a nie gospodarstwa w pojęciu abstrakcyjnym.

W sprawie niniejszej nie odniesiono się w ogóle do gospodarstwa rolnego, które

wnioskodawca prowadził do 2000 r. i które wydzierżawił po przyznaniu mu prawa

do renty. Z uzasadnienia opinii biegłych, stwierdzającego, że wnioskodawca jest

niezdolny do wykonywania ciężkich prac fizycznych a może wykonywać lżejsze

prace z zachowaniem pozycji ochronnych kręgosłupa, nie wynika jakie są

możliwości i zdolność do pracy w gospodarstwie, które nie posiada maszyn

rolniczych. W opinii brak jest odniesienia do wcześniejszych orzeczeń lekarskich,

na podstawie których przyznano wnioskodawcy rentę i kwestia ta z naruszeniem

art. 286 k.p.c. nie została przez Sąd Apelacyjny wyjaśniona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Przepis art. 21 ust. 1 pkt 2

ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w brzmieniu

obowiązującym od dnia 2 maja 2004 r., jako jeden z warunków przyznania prawa

do renty rolniczej wymienia trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w

gospodarstwie rolnym. Definicja tego rodzaju niezdolności jest zawarta nie w ust. 2,

jak twierdzi skarżący, lecz w ust. 5. Przepis ten stanowi, ze za całkowicie

niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym uważa się ubezpieczonego, który z

powodu naruszenia sprawności organizmu utracił zdolność do osobistego

wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Przepisu tego skarżący nie powołał,

należy zatem stwierdzić, że podstawa naruszenia prawa materialnego została

sformułowana wadliwie.

Jednakże ustalenie przez Sąd Apelacyjny, że wnioskodawca nie

spełnia warunku niezdolności do pracy, nie wynika z błędnej wykładni powołanych

przepisów, lecz jest wynikiem oceny opinii biegłych, która została uznana za

miarodajną. Materiał dowodowy, na którym została oparta ocena, jest jednak

niepełny, co słusznie zarzuca się w skardze kasacyjnej. Mimo, że wnioskodawca

kwestionował w apelacji opinię biegłych, Sąd Apelacyjny nie wyjaśnił wszystkich

wątpliwości, jakie nasuwa ta opinia. Biegli stwierdzili liczne zmiany chorobowe

powodujące niezdolność do wykonywania prac fizycznych, jednak nie wyjaśnili

tego, jakiego rodzaju prac wnioskodawca nie może wykonywać osobiście. Opinia

nie zawiera również oceny czy zmiany chorobowe, będące uprzednio podstawą do

przyznania wnioskodawcy renty rolniczej, ustąpiły na tyle, że jest on obecnie zdolny

do osobistego wykonywania przynajmniej części prac wykonywanych normalnie

przez rolnika. W sytuacji, gdy opinia biegłych lekarzy nie daje wystarczającej

podstawy dla zakwalifikowania zmian chorobowych do ustawowej definicji

niezdolności do pracy, sąd powinien zgodnie z dyspozycją art. 286 k.p.c. zażądać

ustnego wyjaśnienia opinii lub złożenia dodatkowej opinii. W niniejszej sprawie Sąd

Apelacyjny ograniczył się do powołania się na kwalifikacje i kompetencje biegłych

lekarzy,

co

nie

jest

wystarczające

do

uznania

bezzasadności

zarzutów

podniesionych w apelacji wobec ich opinii.

Skoro zarzut naruszenia prawa procesowego okazał się uzasadniony,

Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę

przekazał Sądowi Apelacyjnemu w B. do ponownego rozpoznania.