I UK 202/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 202/19 POSTANOWIENIE Dnia 7 maja 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z odwołania Cechu [...] w K. ‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w C. ‎z udziałem zainteresowanej H. J. ‎o podleganie ubezpieczeniom społecznym,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 7 maja 2020 r.,‎skargi kasacyjnej Cechu [...] w K. ‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt III AUa (...), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od skarżącego Cechu [...] w K. na rzecz pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z 11 grudnia 2018 r. oddalił apelację Cechu [...] w K. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z 13 września 2017 r., który oddalił odwołanie Cechu od decyzji pozwanego organu rentowego z 19 stycznia 2017 r., stwierdzającej, że zainteresowana H. J. wykonywała pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej o świadczenie usług od 3 września 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r. i ustalającej podstawy wymiaru składek za poszczególne miesiące.Cech zawarł z zainteresowaną „umowę o dzieło”, zgodnie z którą zobowiązała się do przeprowadzenia zajęć dydaktycznych z wychowania fizycznego od 3 września 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r.

Zajęcia dydaktyczne należało przeprowadzić według podstawy programowej przewidzianej dla zasadniczej szkoły zawodowej, zgodnie z programem nauczania i według ustalonego harmonogramu, w wymiarze 13 godzin lekcyjnych tygodniowo (łącznie 494 godziny w roku szkolnym 2012/2013). Przedmiotem umowy było również sprawowanie wychowawstwa dla klasy II b. „Dzieło” miało być oddawane częściami – na 10 dzień każdego miesiąca, na podstawie wpisów w dziennikach lekcyjnych i rozliczane w wymiarze miesięcznym (…). Wynagrodzenie wynosiło 30 zł brutto za godzinę lekcyjną wraz z dodatkiem za wychowawstwo 120 zł miesięcznie.

Program nauczania przewidywał prowadzenie zajęć z lekkiej atletyki, gimnastyki, gier zespołowych, zajęć rekreacyjnych.Sąd Okręgowy decyzję pozwanego uznał za prawidłową. Strony nie łączyła umowa o dzieło, gdyż zainteresowana realizowała typowe usługi dydaktyczne z zakresu wychowania fizycznego poprzez wykonywanie szeregu powtarzających się czynności i to na rzecz podmiotu, do którego zadań należą działania edukacyjne. Potwierdził to Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu oddalenia apelacji. Przedmiotem umowy nie było wykonanie dzieła, lecz powtarzalnej pracy za wynagrodzeniem, czyli staranne działanie.W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 627 k.c. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż umowa zawarta przez wnioskodawcę z zainteresowaną nie stanowiła umowy o dzieło, podczas gdy z jej treści i charakteru wynikają wnioski przeciwne.We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na podstawę przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. „wobec uznania, iż w niniejszej sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, które sprowadza się do oceny czy umowa, na podstawie której zainteresowana miała przeprowadzić u wnioskodawcy kurs z przedmiotu wychowanie fizyczne powinna zostać zakwalifikowana jako umowa o dzieło, czy też umowa zlecenia.

Wątpliwości wynikają z występujących w orzecznictwie rozbieżności”. Odwołano się do wyroków Sądu Najwyższego z 27 sierpnia 2003 r., II UK 26/13; z 10 maja 2016 r., II UK 217/16; z 18 kwietnia 2012 r., II UK 187/11 oraz do wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) 30 sierpnia 2012 r., III AUa (…) i stwierdzenia, że „jedynie przykładowe wyliczenie, pokazuje, iż w orzecznictwie istnieją ewidentne rozbieżności co do klasyfikacji umów, których przedmiotem jest szeroko rozumiane przekazywanie wiedzy, nauczanie. Potrzeba ich wyjaśnienia, przy uwzględnieniu okoliczności przedmiotowej sprawy, uzasadnia wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania”.Pozwany wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżący nie przedstawia zasadnej podstawy przedsądu i dlatego wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie został uwzględniony.Odwołuje się do podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., czyli do istotnego zagadnienia prawnego, jednak takie zagadnienie nie zostało nawet sformułowane.Skarga kasacyjna nie jest powszechnym środkiem zaskarżenia, gdyż przysługuje od prawomocnego wyroku, co tłumaczy wymagania metodyczne i merytoryczne stawiane podstawie przedsądu.Istotne zagadnienie prawne to problem prawny o znaczeniu uniwersalnym, ważny dla systemu lub dziedziny prawna, dotychczas nierozpoznany, oparty na analizie prawa, orzecznictwa, a nawet doktryny, po której to wpierw sam skarżący może stwierdzić, że takiej rangi zagadnienie rzeczywiście występuje i dlatego powinien rozpoznać je Sąd Najwyższy.

Brak jest we wniosku takiego zagadnienia. Potwierdza to treść wniosku, bowiem wprost podaje, że istotne zagadnienie prawne „sprowadza się do oceny czy umowa na podstawie której zainteresowana miała przeprowadzić u wnioskodawcy kurs z przedmiotu wychowanie fizyczne powinna zostać zakwalifikowana jako umowa o dzieło, czy też umowa zlecenia”.Pytanie o taką ocenę nie składa się na istotne zagadnienie prawne, gdyż przedmiotem zainteresowania tej podstawy przedsądu nie jest ocena zastosowania prawa w konkretnej sprawie, lecz kwestia prawna o znaczeniu uniwersalnym.Natomiast ocena zastosowania prawa w konkretnej sprawie to domena podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Do tej podstawy przedsądu skarżący nie odwołuje się i we wniosku nie twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.Skarżący we wniosku odwołuje się do „występujących w orzecznictwie rozbieżności”, jednak nie opiera argumentacji na podstawie przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. W tym zakresie wymagana jest precyzja, gdyż na etapie przedsądu ocenia się zasadność wniosku, tylko w aspekcie podstawy przedsądu wskazanej we wniosku.Ponadto druga podstawa przedsądu ma inne znaczenie niż istotne zagadnienie prawne (ustawodawca wyraźnie rozróżnia te podstawy przedsądu - art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.).

Przedmiotem zainteresowania drugiej podstawy przedsądu jest sam przepis prawa ze względu na kwalifikowaną potrzebę jego wykładni wynikającą z poważnych wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Punktem wyjścia jest więc przepis a nie samo orzecznictwo. Zapewne skarżący miałby na uwadze art. 627 k.c. Nie jest to jednak przepis nowy w prawie cywilnym. Ma już swoje opracowania doktrynalne i związane jest z nim niemałe orzecznictwo, co nie wynika zasadniczo ze sprzeczności na gruncie jego wykładni, lecz ze stosowania do różnych spraw, w których przedmiot świadczeń nie jest jednaki (potwierdzają to choćby sprawy przywołane we wniosku).

Czym innym jest stosowanie prawa i czym innym jest jego wykładnia (na rozróżnienie to wskazuje wprost pierwsza podstawa kasacyjna – art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.). Potwierdza to orzecznictwo Sądu Najwyższego, który rozpoznał wiele skarg kasacyjnych w sprawach, w których przedmiot sporu wymagał rozstrzygnięcia pomiędzy umową o dzieło a umową starannego działania. Nie stwierdził jednak rozbieżności w orzecznictwie sądów. Wówczas niejako z urzędu zostałaby podjęta uchwała w składzie powiększonym dla ujednolicenia orzecznictwa.

W aspekcie obecnej sprawy można jedynie przykładowo wskazać, że w wyroku z 3 października 2018 r., II UK 280/17 Sąd Najwyższy stwierdził, iż prowadzenie powtarzalnych zajęć tematycznych (edukacyjnych) z dziećmi w przedszkolu nie stanowi umowy o dzieło. Szersza argumentacja nie jest tu konieczna, gdyż przedmiotem przesłanki przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. nie jest też ocena całego orzecznictwa a tylko potrzeba wykładni konkretnego przepisu prawa. Jak wskazano do tej podstawy przedsądu wniosek nie odwołuje się.Z tych motywów orzeczono jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).O kosztach orzeczono na podstawie § 9 ust. 2 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.