I UK 201/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 201/05

POSTANOWIENIE

Dnia 13 stycznia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z odwołania G. G.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B.

o rentę socjalną,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych

i Spraw Publicznych w dniu 13 stycznia 2006 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w B.

z dnia 23 marca 2005 r., sygn. akt III AUa …/04,

odrzuca skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 23 marca 2005 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w B. oddalił apelację G. G. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia 15 lipca 2004 r., którym oddalono odwołanie

wnioskodawczyni od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddziału w B.,

odmawiającej jej prawa do renty socjalnej.

Wyrok ten zaskarżyła skargą kasacyjną wnioskodawczyni, zarzucając mu w

ramach podstaw z art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. naruszenie prawa materialnego, a

mianowicie art. 4 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej przez jego błędną

wykładnię polegającą na przyjęciu, iż skarżąca nie spełnia przesłanej wynikających z

tego przepisu w sytuacji, gdy prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału

dowodowego wskazuje, że jest ona osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu

naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18 roku życia oraz

naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 379

pkt 5 k.p.c. w związku z art. 217 § 2 k.p.c. poprzez pozbawienie wnioskodawczyni

możności obrony swoich praw w związku z nie uwzględnieniem wniosków dowodowych,

które pozwoliłyby na wykazanie, iż występujące u niej dolegliwości wskazują na całkowitą

niezdolność do podjęcia pracy zarobkowej, co skutkuje nieważnością postępowania oraz

naruszenie art. 233 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego

rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, co spowodowało błędne

ustalenia fatyczne. Mając na uwadze „powyższą podstawę kasacyjną” skarżąca wniosła

o przyjęcie kasacji do rozpoznania z uwagi na „naruszenie przepisu prawa przez Sądy

obu instancji” wskazując, iż „istnieje potrzeba wypowiedzenia się Sądu Najwyższego co

do określenia jednoznacznych i szczegółowych wytycznych dotyczących określenia

kryteriów całkowitej niezdolności do pracy oraz rozstrzygnięcie sytuacji, gdy istnieją

istotne przeciwwskazania do wykonywania pracy z uwagi na stwierdzone schorzenia,

które zagrażają zdrowiu i życiu pracownika oraz osób stykających się z pracownikiem”.

W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie

odwołania, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub gdy skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Konsekwencją wprowadzenia do postępowania

kasacyjnego wskazanej wyżej instytucji przedsądu jest nałożenie w art. 3984 § 1 pkt 3

k.p.c. na skarżącego obowiązku zawarcia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie

skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie poprzez przedstawienie skonkretyzowanych

okoliczności, uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, który nie jest

tożsamy z określonym w pkt 2 powołanego przepisu obowiązkiem przytoczenia podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia. Wszystkie obowiązki wymienione w art. 398 4 § 1 k.p.c.

należą do elementów konstruujących skargę kasacyjną i w związku z tym ich

niespełnienie skutkuje odrzuceniem skargi bez wzywania do usunięcia braków w tym

zakresie. Spełnienie wymogu zawarcia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie skargi

do rozpoznania i jego uzasadnienie należy przy tym rozumieć tak samo, jak istniejącego

poprzednio obowiązku przedstawienia okoliczności uzasadniających przyjęcie kasacji do

rozpoznania, to znaczy jako konieczność wykazania przez skarżącego, iż w konkretnej

sprawie występuje przynajmniej jedna z kwalifikowanych okoliczności, określonych w art.

3989 § 1 k.p.c., które nadają instytucji kasacji cechy środka odwoławczego o charakterze

nadzwyczajnym. W orzecznictwie, które zachowało swoją aktualność w tym zakresie,

przyjmuje się, że wymaganie przedstawienia okoliczności uzasadniających rozpoznanie

kasacji nie jest spełnione, jeżeli skarżący wyraźnie ich nie przytacza, choćby dało się je

wywieść z uzasadnienia kasacji (por. postanowienie z dnia 9 sierpnia 2001 r. I PZ 45/01 –

OSNAPiUS z 2003 r., nr 15, poz. 359) oraz że spełnienie wymagania z art. 398 4 § pkt 3

k.p.c. nie może polegać tylko na odwołaniu się do treści uzasadnienia podstaw

kasacyjnych, lecz powinno przybrać formę wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym

skarżący wskaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają zakwalifikować

kasację

do

rozpoznania

i

jednocześnie

uzasadni,

dlaczego

odpowiadają

one

ustawowemu katalogowi przesłanek usprawiedliwiających przyjęcie kasacji (por. uchwałę

połączonych Izb Cywilnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 2002

r. III CZP 72/02 – OSNP z 2003 r., z. 15, poz. 346). Wywód ten nie może zatem

ograniczać się do powtórzenia ustawowej formuły, w jakiej zostały dziś ujęte w art. 3989 §

1 k.p.c. przesłanki mające uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

albowiem samo powtórzenie sformułowań użytych w tym przepisie, bez należytego

uzasadnienia odwołującego się do stanu faktycznego sprawy i bez argumentacji prawnej

nie wystarczy do uznania, że obowiązek z art. 398 4 § 1 pkt 3 k.p.c. został spełniony i tym

samym skutkuje odrzuceniem kasacji (por. postanowienie z dnia 14 lipca 2005 r. III CZ

61/05 – Biul. SN z 2005 r., nr 10, poz. 14).

Odnosząc powyższe rozważania do skargi kasacyjnej wnioskodawczyni należy

uznać, iż nie spełnia ona istotnego wymogu formalnego z art. 398 4 § 1 pkt 3 k.p.c.,

albowiem zawarty w niej wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania nie zawiera

uzasadnienia wskazującego na istnienie przesłanek wniosek ten uzasadniających z

wyjaśnieniem, jaki przepis prawa wymaga wykładni Sądu Najwyższego i dlaczego przepis

ten budzi poważne wątpliwości interpretacyjne bądź wywołuje rozbieżności w

orzecznictwie sądów. Wymogu tego nie spełnia odwołanie się do podstaw kasacyjnych

określonych w art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c., albowiem zgodnie z art. 398 4 § 1 k.p.c. skarga

kasacyjna – obok oznaczenia orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem

zakresu zaskarżenia, przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia oraz wniosku

o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego

uchylenia i zmiany – powinna także zawierać wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania i jego uzasadnienie. Braki skargi kasacyjnej w zakresie wskazanych wyżej

elementów konstrukcyjnych powodują, że skarga jest dotknięta tzw. brakiem istotnym,

nienaprawialnym w trybie właściwym do usuwania braków formalnych skargi kasacyjnej i

w związku z tym podlega odrzuceniu bez wzywania do ich uzupełnienia. Skoro wymóg

zawarcia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie skargi tej do rozpoznania i jego

uzasadnienie ma taką samą wagę i znaczenie jak pozostałe istotne cechy skargi

kasacyjnej, to podlega badaniu według kryteriów, przy pomocy których badane są kryteria

pozostałe.

W konsekwencji brak w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania,

a także brak odpowiadającego ustawowym wymaganiom uzasadnienia tego wniosku (art.

3984 § 1 pkt 3 k.p.c.) są brakami nieusuwalnymi, powodującymi odrzucenie skargi

kasacyjnej przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w sytuacji, gdy brak

jest również podstaw, które Sąd Najwyższy bierze pod uwagę z urzędu w granicach

zaskarżenia. Podnoszona w ramach podstaw kasacyjnych nieważność postępowania

poprzez pozbawienie wnioskodawczyni możności obrony jej praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.)

nie zachodzi. Sytuacja taka polega bowiem na tym, że z powodu wadliwości

procesowych sądu lub strony przeciwnej, będących skutkiem naruszenia konkretnych

przepisów Kodeksu postępowania cywilnego strona nie mogła brać i nie brała udziału w

postępowaniu lub jego istotnej części Nie jest natomiast pozbawieniem strony możności

obrony swych praw pominięcie jej wniosku dowodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 12 grudnia 2000 r., II UKN 121/00, OSNAPiUS z 2002, nr 17, poz. 421).