I UK 199/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 199/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 marca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący)

SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

SSN Andrzej Wróbel

Protokolant Małgorzata Beczek

w sprawie z odwołania J. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w T.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 14 marca 2006 r.,

kasacji ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w K.

z dnia 21 grudnia 2004 r., sygn. akt III AUa …/03,

1. oddala kasację,

2. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w K. na

rzecz radcy prawnego M. K. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia)

zwiększoną o 22% podatku od towarów i usług, tytułem kosztów

uzyskanej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu

kasacyjnym.

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. decyzją dnia 13 czerwca

2002 r. odmówił J. S. przyznania renty z tym częściowej niezdolności do pracy na

dalszy okres, ponieważ lekarz orzecznik ZUS uznał, że ubezpieczony jest obecnie

(tj. od 1 czerwca 2002 r.) zdolny do pracy.

W odwołaniu do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych K.

ubezpieczony kwestionował decyzję organu rentowego, podnosząc, że jest ona

niezgodna ze stanem faktycznym, bo został przebadany jedynie przez lekarza

ortopedę, zamiast również przez lekarzy neurologa, okulistę i reumatologa oraz

naczyniowca.

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrokiem z dnia

12 marca 2003 r. oddalił odwołanie, gdyż w wyniku przeprowadzonego

postępowania dowodowego ustalił, że ubezpieczony nie jest co najmniej częściowo

niezdolny do pracy. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy powołał się na opinię

biegłych sądowych lekarzy specjalistów chorób wewnętrznych - diabetologa,

neurologa, chirurga traumatologa - ortopedy, okulisty oraz

laryngologa, na

podstawie których dokonał powyższych ustaleń.

Od powyższego wyroku ubezpieczony wniósł apelację.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 21 grudnia 2004 r. oddalił apelację

ubezpieczonego. Sąd drugiej instancji uznał, iż Sąd Okręgowy przeprowadził

prawidłowe postępowanie dowodowe, dokonał trafnych ustaleń faktycznych oraz

wywiódł logiczne i znajdujące oparcie w prawie materialnym wnioski. Ze względu

na okoliczność, że wnioskodawca w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym

przedłożył nową dokumentację lekarską dotyczącą głównie leczenia w Poradni

Chorób Płuc i Gruźlicy w B., spowodowało to konieczność uzupełnienia

postępowania dowodowego o opinię biegłego specjalisty pulmonologa.

Na podstawie opinii wyżej wymienionego biegłego Sąd ustalił, że ubezpieczony z

powodu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc z niewydolnością oddechową typu

obturacyjnego jest częściowo niezdolny do pracy zgodnej z poziomem posiadanych

kwalifikacji mechanika - kierowcy oraz, że niezdolność ta ma charakter okresowy

od daty badania przez biegłego a więc od 3 listopada 2004 r. na dwa lata. Ustalona

w

ten

sposób

częściowa

niezdolność

do

pracy

nie

uprawniała

jednak

ubezpieczonego do przywrócenia prawa do renty na podstawie art. 61 ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), bowiem niezdolność ta powstała

dopiero w listopadzie 2004 r., a wskazany przepis wymaga aby niezdolność do

pracy występowała przed upływem 18 miesięcy licząc od daty, do której

przysługiwało prawo do renty. W niniejszej sprawie wnioskodawcy prawo to

przysługiwało do dnia 31 maja 2002 r., co powoduje, że niezdolność do pracy

powstała po wskazanym wyżej terminie. Powyższe spowodowało, że apelację

należało oddalić.

Ubezpieczony od powyższego wyroku wniósł kasację, wskazując na

naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 61 oraz art. 14

ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 107 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych poprzez błędną ich interpretację i niewłaściwe

zastosowanie lub pominięcie oraz naruszenie przepisów postępowania mające

istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie przepisu art. 234

k.p.c. oraz art. 4682 § 2 pkt 3 k.p.c. w związku z art.391 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja okazała się nieuzasadniona. W rozpoznawanej sprawie jest poza

sporem, że na podstawie decyzji organu rentowego z dnia 13 czerwca 2002 r.

wcześniej

przyznana

wnioskodawcy

renta

okresowa

z

tytułu

częściowej

niezdolności do pracy nie została przedłużona na dalszy okres - wobec

stwierdzenia orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z

dnia 11 czerwca 2002 r., że wnioskodawca jest zdolny do pracy. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K., w wyniku zasięgnięcia opinii biegłych

sądowych lekarzy specjalistów chorób wewnętrznych - diabetologa, neurologa,

chirurga traumatologa - ortopedy, okulisty oraz laryngologa wyrokiem z dnia 12

marca 2003 r. oddalił odwołanie wnioskodawcy od powyższej decyzji odmownej

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem ustalił, że stwierdzone u niego

dolegliwości nie powodują niezdolności do pracy, z kolei, Sąd Apelacyjny w K.

wyrokiem z dnia 20 maja 2003 r. oddalił apelację wnioskodawcy, ponieważ na

podstawie opinii biegłego lekarza specjalisty pulmonologa ustalił, że wnioskodawca

od daty 3 listopada 2004 r. ponownie jest częściowo niezdolny do pracy z powodu

innego schorzenia niż to, które legło u podstaw przyznania renty czasowej do dnia

31 maja 2002 r. W tym stanie rzeczy wszystkie opinie, zarówno te sporządzone w

postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, jak i te sporządzone w

postępowaniu apelacyjnym przesądzają o tym, że na dzień 31 listopada 2003 r.

(ostatni dzień 18-miesięcznego terminu liczonego od daty ustania prawa do renty tj.

od. 31 maja 2002 r.) wnioskodawca był zdolny do pracy. Z wskazanej opinii

biegłego bezsprzecznie bowiem wynika, że niezdolność powstała dopiero w

listopadzie 2004 r., czyli po upływie wymienionego wyżej okresu z art. 61 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W tej sytuacji,

podniesione przez pełnomocnika wnioskodawcy w kasacji od powyższego wyroku

Sądu Apelacyjnego w K. zarzuty, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do

niewłaściwego zastosowania art. 61, art. 14 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 107 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz naruszenia

wskazanych w kasacji przepisów postępowania cywilnego okazały się oczywiście

bezzasadne, skoro przepis art. 102 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przesądza w sposób jednoznaczny o tym, iż

prawo do świadczenia uzależnione od okresowej niezdolności do pracy ustaje z

upływem okresu, na jaki to świadczenie przyznano. Natomiast art. 61 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stanowi, że prawo do

renty, które ustało z powodu ustąpienia niezdolności do pracy, podlega

przywróceniu, jeżeli w ciągu 18 miesięcy od ustania prawa do renty ubezpieczony

ponownie stał się niezdolny do pracy. Oznacza to, że prawo do renty okresowej

przyznanej z powodu niezdolności do pracy, które ustaje z upływem okresu, na jaki

świadczenie to zostało przyznane, podlega przywróceniu wyłącznie w sytuacji, gdy

w ciągu 18 miesięcy od ustania prawa do renty ubezpieczony ponownie stał się

niezdolny do pracy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Sądy obu instancji podjęły rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie w oparciu o wiedzę

specjalistyczną przedstawioną w opiniach biegłych lekarzy sądowych. Tak więc

ocena sądów w tym postępowaniu sprowadzała się przede wszystkim do kontroli

tych opinii z punktu widzenia rzetelności zgromadzonej przezeń dokumentacji, na

bazie których opinie te zostały sporządzone oraz poprawności przeprowadzonego

w nich rozumowania z punktu widzenia zasad logicznego myślenia i sposobu

uzasadnienia wyprowadzonych wniosków (konkluzji). Równocześnie, dla oceny

opinii biegłego sądowego istotne znaczenie ma to, czy w sposób rzetelny i

jednoznaczny zarazem udziela ona odpowiedzi na zadane przez sąd pytanie,

dotyczące istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia w danej sprawie kwestii, która

wymaga pozaprawnej specjalistycznej wiedzy fachowej – w rozpoznawanej sprawie

w grę wchodziła potrzeba fachowej oceny zdrowia wnioskodawcy z punktu

widzenia jego całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy i w tym zakresie

opinie biegłych sądowych w ocenie Sądów obu instancji były w pełni prawidłowe. W

tej sytuacji, bezprzedmiotowe okazały się więc zarzuty dotyczące naruszenia lub

niewłaściwego zastosowania w rozpoznawanej sprawie przepisów postępowania,

skoro polegały one wyłącznie na kwestionowaniu lub polemice skarżącego z treścią

przedstawionych w sprawie opinii biegłych lekarzy sądowych oraz ich oceną przez

Sądy obu instancji. Powołanie się w kasacji na naruszenie art. 234 k.p.c. było

bezprzedmiotowe, bowiem wobec ustalenia braku niezdolności do pracy na tzw.

okres ustawowy (18 miesięcy od ustalenia ostatniej niezdolności do pracy) nie

występuje w sprawie domniemanie prawne, że po stwierdzeniu w postępowaniu

rentowym i przed

Sądem pierwszej instancji ustąpienia niezdolności do pracy

niezdolność ta nadal istniała. Z kolei w Kodeksie postępowania cywilnego nie

występuje art. 4682 § 2 pkt 3 k.p.c. Przepis ten nie posiada żadnego indeksu, jeżeli

zaś skarżącemu chodziło o art. 468 § 2 pkt 3 k.p.c. to Sąd drugiej instancji nie

uchybił temu przepisowi, skoro wiadomym mu było, że okolicznością sporną w

sprawie jest brak

niezdolności do pracy i brak jej ponownego wystąpienia w

okresie ustawowym. Granicę

bowiem obowiązku prowadzenia przez sąd

postępowania dowodowego .wyznacza, podlegająca kontroli instancyjnej ocena,

czy dostatecznie wyjaśniono sporne okoliczności sprawy (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 25 września 1997 r., II UKN 271/97, OSNAPiUS 1998 nr 14,

poz. 430).

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 12 k.p.c.

orzekł jak w sentencji.