I UK 197/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 197/09

POSTANOWIENIE

Dnia 22 października 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Romualda Spyt

w sprawie z odwołania A. O.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O.

z udziałem zainteresowanego Syndyka Masy Upadłości Z. P. O. "O." Spółki z o. o.

w G.

o podleganie pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 22 października 2009 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 15 stycznia 2009 r.,

I odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

II

zasądza

od

A.

O. na

rzecz

Zakładu

Ubezpieczeń

Społecznych Oddziału w O. kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów

wywołanych wniesieniem skargi kasacyjnej.

UZASADNIENIE

A. O. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 stycznia 2009 r., w sprawie […], oddalającego

jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w G. z dnia 1 kwietnia 2008 r. Wyrokiem tym Sąd Okręgowy oddalił

odwołanie A. O. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. z

dnia 2 czerwca 2006 r., stwierdzającej, że od 1 maja 2002 r. nie podlega on

ubezpieczeniom społecznym z tytułu pozostawania w stosunku pracy z Z. P. O.

„O.” Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w G.

W podstawach kasacyjnych skarżący powołał się na naruszenie przepisów

postępowania: art. 232 k.p.c., poprzez przyjęcie, że to odwołujący się i Spółka – a

nie organ rentowy

- powinni przedstawić dowody na to, że Spółka wzywała

pracownika do wykonywania pracy. W skardze postawiono także zarzut naruszenia

prawa materialnego – art. 83 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. poprzez błędne

przyjęcie, że umowa o pracę między odwołującym się i Spółką „O.” zawarta została

dla pozoru, zaś jej celem było obejście przepisów regulujących ubezpieczenie

społeczne.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał

się na oczywistą jej zasadność w zakresie zarzutu naruszenia art. 232 k.p.c. i

stwierdził, że Sąd Apelacyjny przerzucił na niego ciężar dowodu (i obowiązek

przedstawiania dowodów) na okoliczność, że świadczył pracę na rzecz Spółki „O.”,

podczas

kiedy

obowiązek

udowodnienia,

że

„ubezpieczony

nie

dopełnił

jakichkolwiek obowiązków na nim spoczywających w myśl ustawy o systemie

ubezpieczeń społecznych, a które to determinują uprawnienie do korzystania ze

świadczeń z ubezpieczenia społecznego” należał do organu rentowego. Ponadto

wskazał, że w doktrynie podnosi się, iż ciężar dowodu spoczywa na osobie, która

powołuje się na pozorność czynności prawnej. Skarżący wywiódł także, że istnieje

potrzeba wykładni 83 § 1 k.c. w kontekście niniejszej sprawy, bowiem Sąd

Apelacyjny, uznając pozorność umowy o pracę, nie wziął pod uwagę dowodów z

zeznań świadków, którzy potwierdzili, że odwołujący się reprezentował Spółkę w

rozmowach z kontrahentami, na rozprawach przed Sądem Rejonowym w O.,

prowadził rozmowy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast brak

odpowiedniej dokumentacji pracowniczej nie może stanowić dowodu na niekorzyść

pracownika, gdyż to pracodawca, a nie pracownik, ma obowiązek prowadzić

stosowną dokumentację, co więcej w przedmiotowej sprawie część dokumentacji

zaginęła. Jego zdaniem, nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, że został

potwierdzony fakt, że zawarta umowa o pracę była umową pozorną.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o jej odrzucenie i

zasądzenie od strony przeciwnej postępowania kasacyjnego, ewentualnie o

wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania bądź jej

oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). W

związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien

wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w

powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym,

że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje

potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.

W skardze kasacyjnej znajduje się wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej z

uwagi na oczywistą jej zasadność. Jeżeli przesłanką wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania jest twierdzenie, iż skarga jest oczywiście uzasadniona

(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), w uzasadnieniu wniosku powinien zostać zawarty wywód

prawny wskazujący, w czym wyraża się ta „oczywistość", powołujący argumenty na

poparcie tego twierdzenia, koncentrujący się na wykazaniu kwalifikowanej postaci

naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego

oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV

CZ 100/03, LEX nr 82274). Skarżący wskazuje na kwalifikowane naruszenie art.

232 k.p.c., jednakże przywołana argumentacja jest bardzo lakoniczna. Skarżący

skupił się w zasadzie na wykazaniu, że w niniejszej sprawie z zakresu ubezpieczeń

społecznych, w której pozwany powołuje się na pozorność umowy o pracę, ciężar

dowodu w znaczeniu materialnym (art. 6 k.c. ) i w znaczeniu procesowym (art. 232

k.p.c.) spoczywał na organie rentowym, co oczywiście nie budzi wątpliwości.

Natomiast nie wskazano, w jaki sposób reguła ta została naruszona w niniejszym

postępowaniu przez Sąd drugiej instancji, a więc nie wyjaśniono, z jakich powodów

zarzuca się temu Sądowi, że zmienił rozkład ciężaru dowodu. W tym zakresie

skarga ograniczyła się do stwierdzenia, że Sąd Apelacyjny przyjął, iż „to

ubezpieczony i spółka powinni przedstawić dowody, które miałyby świadczyć, że

Spółka wzywała ubezpieczonego do wykonywania pracy”. To jedno zdanie niczego

nie wyjaśnia, zważywszy na to, że nie jest to jedyny argument Sądu Apelacyjnego

(przejęty

od

Sądu

Okręgowego)

przywołany

w

pisemnych

motywach

rozstrzygnięcia, które odwołują się do twierdzeń i dowodów przedstawianych przez

obie strony procesu .

Skarżący powołuje się także na potrzebę wykładni przepisu art. 83 § 1 k.c..

Potrzeba wykładni przepisu budzącego poważne wątpliwości lub wywołującego

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) zachodzi wtedy,

kiedy jego niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego

rozbieżności w orzecznictwie bądź kiedy przepis ten nie doczekał się wykładni w

kierunku wskazywanym przez skarżącego (por. postawienia Sądu Najwyższego: z dnia

13 czerwca 2008 r., III CSK104/08, LEX nr 42436, z dnia 15 października 2002 r., II CZ

102/0,

LEX

nr

interpretacyjnych

57231).

Skarżący

dotyczących

nie

przedstawił

wskazywanego

przepisu

żadnych

prawa,

wątpliwości

a

jedynie

zaprezentował własną, odmienną ocenę dowodów. W istocie zatem nie chodzi o

problemy interpretacyjne związane z tą normą prawną, lecz o negowanie podstawy

faktycznej wyroku.

Skarżący nie zdołał zatem wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania jego

skargi przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 398 9 k.p.c. należało

postanowić jak w sentencji. O kosztach postępowania wywołanych wniesieniem

skargi kasacyjnej rozstrzygnięto po myśli art. 98 k.p.c. w związku z § 11 ust. 2 w

związku z § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28

września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia

przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego

ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).