I UK 196/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 196/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 września 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący)

SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca)

SSN Jerzy Kwaśniewski

w sprawie z odwołania Urzędu Gminy i Miasta B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O.

z udziałem zainteresowanych:

[…]

o ustalenie podstawy wymiary składek na ubezpieczenie społeczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 marca 2006 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w B.

z dnia 26 kwietnia 2005 r., sygn. akt III AUa ../05,

uchyla zaskarżony wyrok i zmienia wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia 22 września

2004 r.,sygn. akt IV U …/04, w ten sposób, że oddala odwołanie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym

wyrokiem

Sąd

Apelacyjny

-

Sąd

Pracy

i

Ubezpieczeń

Społecznych w B., po rozpoznaniu apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w O. od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w Olsztynie z 22 września 2004 r. zmieniającego decyzję organu rentowego z 11

maja 2004 r. i zobowiązującego Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. do

zwrotu odprowadzonych składek na ubezpieczenie społeczne od wypłaconych

dodatków mieszkaniowych przekazanych pozwanemu, a dotyczących grupy 88

nauczycieli w latach 1999 - 2003, w łącznej kwocie 72.779 zł., (I) zmienił

zaskarżony wyrok w ten sposób, że ustalił, iż dodatki mieszkaniowe wypłacane

nauczycielom w latach 1999 - 2003 nie stanowią podstawy wymiaru składek na

ubezpieczenie społeczne, (II) apelację w pozostałym zakresie oddalił.

Decyzją z 11 maja 2004 r. pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział

w O., na skutek wniosku z 30 kwietnia 2004 r. Urzędu Gminy i Miasta w B. o zwrot

nienależnie odprowadzonych składek na ubezpieczenie społeczne przekazane do

ZUS od wypłaconych dodatków mieszkaniowych nauczycieli w latach 1999 - 2003

stwierdził, że dodatki mieszkaniowe wypłacane nauczycielom w okresie, którego

wniosek dotyczy,

stanowią

podstawę

wymiaru

składek na ubezpieczenie

społeczne. W odwołaniu od tej decyzji Urząd Gminy i Miasta w B. podniósł, że

dodatek mieszkaniowy przysługujący nauczycielom nie podlega składce na

ubezpieczenie społeczne. W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o jego

oddalenie.

Sąd Okręgowy uzasadnił powołany wyżej wyrok z 22 września 2004 r. tym, że

dodatek mieszkaniowy nie jest składnikiem wynagrodzenia za pracą i w związku z

tym nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Na

poparcie tego poglądu Sąd Okręgowy powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z

11 lipca 2002 r., II UKN 429/01.

Sąd Apelacyjny uznał, że apelacja ZUS od tego wyroku co do zasady nie

zasługuje na uwzględnienie, jednakże słuszne jest twierdzenie apelującego, że

Sąd pierwszej instancji wydał orzeczenie z naruszeniem art. 477 14 § 2 k.p.c.

orzekając w przedmiocie nieobjętym zaskarżoną decyzją. Zgodnie z art. 54 ust. 3

ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, nauczycielowi,

posiadającemu kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela, przysługuje

nauczycielski dodatek mieszkaniowy, którego wysokość uzależniona jest od stanu

rodzinnego nauczyciela. Wysokość dodatku może być także zróżnicowana w

zależności od miejscowości, w której nauczyciel jest zatrudniony. Zwraca uwagę

socjalny charakter dodatku mieszkaniowego. Został on przewidziany w rozdziale 7

Karty

Nauczyciela

regulującym

uprawnienia

socjalne

i

urlopy,

nie

zaś

wynagrodzenia. Świadczenie to nie jest, w świetle art. 30 Karty Nauczyciela,

składnikiem

wynagrodzenia,

nie

stanowi

także

permanentnego

dochodu

pracownika ze stosunku pracy, a jego wypłacanie związane jest z realizacją,

wynikającego z art. 54 ust. 1 Karty Nauczyciela, prawa nauczyciela do mieszkania

w miejscu pracy, gdy jest on zatrudniony na terenie wiejskim oraz w mieście

liczącym do 5.000 mieszkańców. Twierdzenie to znajduje także uzasadnienie w

treści ust. 3 tego artykułu, rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia

18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru

składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, § 9 ust. 1 pkt 29 rozporządzenia

Ministra Finansów z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie wykonania niektórych

przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wyroku Trybunału

Konstytucyjnego z 6 stycznia 1998 r. (U 15/97, OTKz 1998 r. Nr.1 poz. 2) i

powołanym wyżej wyroku Sądu Najwyższego z 11 lipca 2002 r.

Sąd Apelacyjny zgodził się natomiast z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, że

Sąd pierwszej instancji wyrokował w zakresie nie objętym zaskarżoną decyzją. W

zaskarżonej

decyzji

ZUS

stwierdził,

że

dodatki mieszkaniowe

wypłacone

nauczycielom w latach 1999 - 2003, stanowią podstawę wymiaru składek na

ubezpieczenie społeczne. Z decyzji nie wynika więc wysokość kwoty, która jest

przedmiotem sporu i brak jest ustaleń co do jej wysokości. Dlatego Sąd Okręgowy

powinien jedynie rozstrzygnąć, czy istnieje obowiązek odprowadzenia składki na

ubezpieczenie społeczne od nauczycielskiego dodatku mieszkaniowego. Dlatego w

tym zakresie zaskarżony wyrok podlegał zmianie na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., a

w pozostałym zakresie apelacja została oddalona na podstawie art. 385 k.p.c.

W skardze kasacyjnej odnoszącej się do całego wyroku Sądu Apelacyjnego

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarzucił naruszenie prawa materialnego przez

błędną wykładnię art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych, art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku

dochodowym od osób fizycznych oraz § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki

Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania

podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, polegające na

błędnym przyjęciu, że nauczycielskie dodatki mieszkaniowe nie stanowią składnika

wynagrodzenia za pracę i nie są przychodem z tytułu zatrudnienia w ramach

stosunku pracy wchodzącym w podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie

społeczne. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie i zmianę w całości

zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w O. i

oddalenie odwołania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W uchwale składu siedmiu sędziów z 26 kwietnia 2006 r. (III UZP 1/06, OSNP

2006, nr 21-22, poz. 333) Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że „Dodatek mieszkaniowy

wypłacany nauczycielowi na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia

1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze

zm.) jest wliczany do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i

rentowe (art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych, Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.).” Sąd Najwyższy w

składzie obecnym w pełni akceptuje to rozstrzygnięcie oraz argumentację

przedstawioną w jego uzasadnieniu.

Wobec powyższego skarga kasacyjna jest uzasadniona i Sąd Najwyższy na

podstawie art. 39816 k.p.c. orzekł jak w sentencji.