I UK 131/07 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 12 października 2007 r.

I UK 131/07

Na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta

Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) za nauczyciela nie może być uznany pracownik zajmujący stanowisko kierownicze w

Ochotniczych Hufcach Pracy, nieposiadający wyższego wykształcenia, który

nie ukończył zakładu kształcenia nauczycieli określonego w § 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia

szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. Nr

155, poz. 1288 ze zm.).

Przewodniczący SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk

(sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2007 r. sprawy z odwołania Stanisława S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o emeryturę, na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 listopada 2006 r.

[...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 6 grudnia 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w

C. odmówił przyznania wnioskodawcy Stanisławowi S. prawa do emerytury nauczycielskiej wobec braku wymaganego okresu pracy nauczycielskiej.

Odwołanie wnioskodawcy od tej decyzji zostało oddalone wyrokiem Sądu

Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie z dnia 6

kwietnia 2005 r. [...]. Sąd ustalił, że wnioskodawca (urodzony 29 sierpnia 1954 r.)

udowodnił okresy składkowe i nieskładkowe w wymiarze przekraczającym 30 lat.

Dokumentami wykazał okres pracy nauczycielskiej wynoszący 7 lat i 8 miesięcy. W

odwołaniu żądał zaliczenia do okresu pracy nauczycielskiej okresu pracy na stanowisku inspektora Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy od 1 lipca 1980

r. do 31 sierpnia 1981 r., zastępcy komendanta w hufcu pracy od 1 stycznia 1988 r.

do 31 stycznia 1993 r. i komendanta hufca pracy od 1 lipca 1995 r. do 31 grudnia

2004 r. Wnioskodawca ukończył technikum i jest z zawodu technikiem budowlanym

oraz ukończył kurs pedagogiczny dla instruktorów praktycznej nauki zawodu trwający

od 7 listopada 1997 r. do 11 marca 1998 r., a następnie odbył cykl szkoleń. Sąd

uznał, że wskazanego przez wnioskodawcę okresu nie można zaliczyć do okresu

pracy nauczycielskiej. Zgodnie z art.1 ust. 1a pkt 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.

- Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.) ustawie tej podlegają pracownicy Ochotniczych Hufców Pracy zatrudnieni na stanowiskach wychowawców, pedagogów oraz na stanowiskach kierowniczych, posiadający

kwalifikacje, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1, wykonujący pracę dydaktyczną i

wychowawczą co najmniej w połowie obowiązującego czasu pracy. Wnioskodawca

nie wykazał, by posiadał kwalifikacje określone w tym ostatnim przepisie, nie ma bowiem wyższego wykształcenia. W związku z tym nie spełnia on warunków wymaganych do przyznania emerytury na podstawie art. 88 Karty Nauczyciela.

Po rozpoznaniu apelacji wnioskodawcy Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 20 listopada 2006 r.[...] oddalił

apelację. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko prawne Sądu pierwszej instancji

uznając, że ukończenie przez wnioskodawcę kursów pedagogicznych bez ukończenia studiów wyższych nie pozwala na zaliczenie spornego okresu do pracy nauczycielskiej w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 5 Karty Nauczyciela w związku z art. 9 tej

ustawy i w konsekwencji przyznania uprawnień do emerytury na podstawie art. 88 tej

ustawy.

Od tego wyroku wnioskodawca wniósł skargę kasacyjną i opierając ją na podstawie naruszenia prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 88 ust. 1 w

związku z art. 1 ust. 2 pkt 5 i art. 9 Karty Nauczyciela. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu

skargi podniósł, że spełnia wszystkie wymagane warunki. Był bowiem zatrudniony na

stanowiskach kierowniczych oraz wykonywał pracę dydaktyczną i wychowawczą w

pełnym wymiarze czasu pracy, co wynika z przedłożonych dokumentów. Określający

kwalifikacje nauczycieli przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela zawiera dwa alternatywne wymagania - posiadanie wyższego wykształcenia lub ukończenie zakładu

kształcenia nauczycieli. Wnioskodawca spełnił ten drugi warunek, gdyż ukończył kurs

pedagogiczny dla instruktorów praktycznej nauki zawodu zorganizowany w okresie

od 7 listopada 1997 r. do 11 marca 1998 r., którego celem było uzyskanie przygotowania pedagogicznego. Łączny staż pracy wnioskodawcy na stanowiskach wychowawczych wynosi 22 lata, zatem spełnia on warunki określone w art. 88 ust. 1 Karty

Nauczyciela.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela nauczyciele, mający trzydziestoletni

okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze,

mogą przejść na emeryturę. Za pracowników, zatrudnionych w szczególnym charakterze uważa się nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych wykonujących pracę nauczycielską wymienioną w art. 1 ustawy z dnia 26

stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela. Ten z kolei przepis w ust. 1 wymienia nauczycieli zatrudnionych w szkołach, przedszkolach i innych placówek oświatowo-wychowawczych, a w ust. 2 pracowników zatrudnionych u innych pracodawców. W punkcie

5 tego ostatniego przepisu wymienieni są pracownicy zatrudnieni w Ochotniczych

Hufcach Pracy na stanowiskach wychowawców, pedagogów oraz na stanowiskach

kierowniczych, posiadający kwalifikacje, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1, wykonujący pracę dydaktyczną i wychowawczą co najmniej w połowie obowiązującego ich

czasu pracy. Warunek zatrudnienia na stanowiskach kierowniczych wnioskodawca

spełniał w okresie, gdy był komendantem i zastępcą komendanta Ochotniczych Hufców Pracy. Drugim warunkiem jest posiadanie kwalifikacji określonych w art. 9 ust. 1

pkt 1. Przepis ten stanowi, że stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która

posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub

ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Wnioskodawca, który nie posiada wyższego wykształcenia, mógłby być uznany za nauczyciela tylko w przypadku, gdyby ukończył

zakład kształcenia nauczycieli.

Przepis art. 9 ust. 2 Karty Nauczyciela zawiera upoważnienie do wydania

przepisów wykonawczych i na tej podstawie zostało wydane rozporządzenie Ministra

Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych

kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których

można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego

zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. Nr 155, poz. 1288). Na podstawie § 1 pkt 5

tego rozporządzenia przez zakład kształcenia nauczycieli należy rozumieć kolegium

nauczycielskie, nauczycielskie kolegium języków obcych, studium nauczycielskie,

pedagogiczne studium techniczne, studium wychowania przedszkolnego, studium

nauczania początkowego. Ukończony przez wnioskodawcę „kurs pedagogiczny” dla

instruktorów praktycznej nauki zawodu, trwający 4 miesiące, nie może być uznany za

„zakład kształcenia nauczycieli” w rozumieniu tego przepisu. Kurs taki nie należy do

kategorii „zakładów” w nim wymienionych. Ukończenie takiego kursu pozwala na

uznanie za nauczyciela pracownika zatrudnionego w charakterze instruktora praktycznej nauki zawodu. Kryteria w zakresie posiadanych kwalifikacji są dla takich pracowników łagodniejsze niż dla pracowników Ochotniczych Hufców Pracy. Przepis art.

1 ust. 2 pkt 4 Karty Nauczyciela wymienia pracowników pełniących funkcję instruktorów praktycznej nauki zawodu oraz kierowników praktycznej nauki zawodu, posiadających kwalifikacje określone dla nauczycieli praktycznej nauki zawodu oraz wykonujących pracę dydaktyczną i wychowawczą w wymiarze przewidzianym dla tych

nauczycieli. Przepis ten, w przeciwieństwie do art. 1 ust. 2 pkt 5, nie wymaga od instruktorów praktycznej nauki zawodu kwalifikacji, o których mowa w art. 9 ustawy.

Wymagane kwalifikacje określone są w § 10 powołanego rozporządzenia, zgodnie z

którym dla osoby niemającej wyższego wykształcenia wystarczające jest posiadanie

świadectwa dojrzałości technikum lub szkoły równorzędnej odpowiedniego kierunku wraz z potwierdzeniem uzyskania tytułu zawodowego, zgodnego z rodzajem prowadzonych zajęć - i przygotowanie pedagogiczne. Ukończenie kursu pedagogicznego

dla instruktorów praktycznej nauki zawodu daje przygotowanie pedagogiczne dla

pracowników zatrudnionych w tym charakterze. Nie jest ono jednak równoznaczne z

ukończeniem zakładu kształcenia nauczycieli w rozumieniu art. 9 ust. 1 Karty Nauczyciela. Na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 5 Karty Nauczyciela za nauczyciela może być

uznany pracownik zatrudniony na stanowisku kierowniczym w Ochotniczych Hufcach

Pracy nieposiadający wyższego wykształcenia, jeżeli ukończył zakład kształcenia

nauczycieli określony w § 1 pkt 5 powołanego rozporządzenia. Wnioskodawca nie

ukończył takiego zakładu. Słusznie zatem Sąd Apelacyjny uznał, że ukończenie

przez niego kursu pedagogicznego nie pozwala na zaliczenie spornego okresu do

pracy nauczycielskiej w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 9 ust. 1 Karty

Nauczyciela i w konsekwencji na przyznanie prawa do emerytury na podstawie art.

88 ust. 1 tej ustawy. Zarzut błędnej wykładni tych przepisów okazał się nieuzasadniony.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. oddalił skargę

kasacyjną.