I UK 114/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 114/06

POSTANOWIENIE

Dnia 18 lipca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maria Tyszel

w sprawie z odwołania H. T.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi w Ł. o rentę z tytułu

niezdolności do pracy w związku z pobytem w obozie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych

i Spraw Publicznych w dniu 18 lipca 2006 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł.

z dnia 9 grudnia 2005 r., sygn. akt III AUa …/04,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Stosownie do art. 3989 § 2 k.p.c., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22

grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98),

postanowienie Sądu Najwyższego o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi

kasacyjnej nie

wymaga pisemnego uzasadnienia, jednakże Sąd Najwyższy

rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną uznaje za potrzebne wskazanie zasadniczych

motywów rozstrzygnięcia.

Przedmiotem zaskarżenia kasacyjnego jest wyrok Sądu Apelacyjnego w Ł. z 9

grudnia 2005 r.,

oddalający apelację H. T., ur. 29 stycznia 1937r., od wyroku Sądu

Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. z 26 listopada 2004 r.,

którym oddalono jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II

Oddziału w Ł., wstrzymującej dalszą wypłatę renty z tytułu niezdolności do pracy w

związku z pobytem w maju 1940 r., w obozie hitlerowskim, wobec braku związku

przyczynowego tej niezdolności z miesięcznym pobytem w obozie.

Na podstawie art.

3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, jeżeli zaistnieje przynajmniej jedna z wymienionych w

nim przesłanek.

Są nimi: 1) wystąpienie istotnego zagadnienia prawnego, 2)

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) nieważność postępowania lub 4)

oczywista zasadność skargi kasacyjnej. Wniesiona w sprawie skarga nie spełnia żadnej

z nich. W skardze, przytoczone zostały obydwie podstawy kasacyjne lecz wszystkie

zarzuty, podniesione w ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania

odnoszą

się

do

przepisów stosowanych przez Sąd pierwszej instancji, nie zostały

powiązane z przepisami dotyczącymi postępowania apelacyjnego, ich uzasadnienie

sprowadza się do zakwestionowania ustaleń faktycznych stanowiących podstawę

zaskarżonego wyroku. Skoro więc, skargę kasacyjną wnosi się od prawomocnego

orzeczenia sądu drugiej instancji (stosownie do art. 3981 § 1 k.p.c.) a, zgodnie z art.

3983 § 3 k.p.c., zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów nie mogą

stanowić jej podstawy, to takie sformułowanie zarzutów czyni je bezskutecznymi i

bezprzedmiotowymi.

Przytoczona w skardze podstawa naruszenia prawa materialnego: „poprzez

błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie" art. 4 ust. 1 pkt 1a i c i art. 12 ust. 1,

ust. 2 pkt 1, ust. 3 i 5

ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz

niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

(Dz.U. Nr 17, poz. 75 ze zm.), zwanej ustawą o kombatantach, oraz art.101 pkt 1,

art. 107 i art. 114 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz.353

ze zm.), zwanej ustawą o FUS, a także art. 3 i art. 58 § 1 k.c. - jest pozbawiona

uzasadnienia.

Autor

skargi

nie

przedstawił

żadnego

wywodu

prawnego

przedstawiającego, na czym polega „błąd w wykładni" powołanych przepisów oraz

jaka, ich wykładnia - jego zdaniem – jest prawidłowa. Podnosząc natomiast

niewłaściwe zastosowanie tych samych przepisów nie wskazał, jakie przepisy jego zdaniem - należało zastosować. Od początku orzekania kasacyjnego Sąd

Najwyższy wyjaśnia, że wskazanie jako podstawy kasacyjnej naruszenia przepisu

prawa materialnego, który w ogóle nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia, prowadzi do

oddalenia kasacji (aktualnie - skargi kasacyjnej). (Por. wyrok z dnia 18 kwietnia 1998

r., I PKN 102/97 - OSNAP 1998 r., nr 3, poz. 85 notka). Z przepisów wymienionych w

skardze, jako naruszone, zastosowanie w sprawie miał tylko art. 107 ustawy o FUS.

Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że fakt posiadania przez wnioskodawcę statusu

osoby represjonowanej jest bezsporny, nie został zakwestionowany, więc zarzut

niewłaściwego zastosowania art. 4 ustawy o kombatantach, określającego zakres

podmiotowy osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, jest

nieadekwatny do okoliczności faktycznych sprawy. Przepis art. 12 ust. 1 tejże ustawy

odnosi się do kombatantów, a więc z przyczyn oczywistych także nie stanowił

podstawy zaskarżonego

rozstrzygnięcia (3 - letnie dziecko nie może mieć statusu

kombatanta). Stosownie natomiast do art. 12 ust.2 pkt 1, osobom represjonowanym

świadczenia pieniężne i inne uprawnienia przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu

inwalidów wojennych i

wojskowych przysługują „na zasadach określonych w tych

przepisach." Wnioskodawca zachował zarówno uprawnienia do ochrony zdrowia i

pomocy socjalnej,

jak też prawo do świadczeń pieniężnych, przysługujących

osobom represjonowanym, z wyjątkiem prawa do renty z tytułu niezdolności do

pracy. Kwestionując uprawnienie organu rentowego do poddania wnioskodawcy

kontrolnemu badaniu lekarskiemu, w wyniku którego ustalono u niego brak

niezdolności do pracy pozostającej w związku przyczynowym z miesięcznym

pobytem w obozie hitlerowskim, skarżący zdaje się, w sposób ewidentnie błędny,

przypisywać decyzjom tego organu charakter konstytutywny, podczas gdy mają one

charakter tylko deklaratoryjny. Sąd Najwyższy przypomina więc, że decyzje te nie

nadają prawa do określonego świadczenia z ubezpieczenia społecznego, lecz

stwierdzają powstanie prawa do niego, wobec spełnienia warunków ustawowych.

Autor skargi przeoczył, że stosownie do art. 51 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 maja

1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity

tekst: Dz.U. z 2002 r., nr 9, poz. 87 - ze zm. ) prawo do świadczeń w niej

przewidzianych ustaje, „gdy odpadnie którykolwiek z warunków wymaganych do

uzyskania świadczeń", a więc ten przepis, a nie art. 101 ustawy o FUS był podstawą

zaskarżonego rozstrzygnięcia, natomiast w skardze nie zarzucił jego naruszenia.

Zgodnie natomiast z art. 64 ustawy o z.i.w., w sprawach o świadczenia - stosuje się

odpowiednio, między innymi, art. 107 i 114 ustawy o FUS. Zgodnie z

powołanym art. 107 tej ustawy, prawo do świadczeń uzależnionych od niezdolności

do pracy oraz wysokość tych świadczeń ulega zmianie, jeżeli w wyniku badania

lekarskiego, przeprowadzonego na wniosek lub z urzędu, ustalono zmianę stopnia

niezdolności do pracy, brak tej niezdolności lub jej ponowne powstanie. Przepis ten w

sposób jednoznaczny oznacza nie tylko uprawnienie organu rentowego, lecz i jego

powinność

zarówno

okresowego

z

kontrolowania

ubezpieczenia

społecznego,

prawidłowości

jak

i

wypłacania

świadczeń

świadczeń

zaopatrzeniowych,

wypłacanych z budżetu Państwa.

Zarzuty naruszenia pozostałych, powołanych w skardze przepisów prawa

materialnego, także są w sprawie nieadekwatne, a przez to bezprzedmiotowe. Przepis

art. 114 o FUS dotyczy instytucji „wznowienia postępowania" przez organ rentowy i

ponownego ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości, „jeżeli po uprawomocnieniu

się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono

okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do

świadczeń lub na ich wysokość". W rozpoznawanej sprawie, przesłanką wydania

kwestionowanej decyzji były okoliczności, które zaistniały po wydaniu decyzji o jej

przyznaniu, a więc jest oczywistym, że ten przepis nie był i nie mógł być podstawą

zaskarżonego wyroku. Nie były nią, i nie mogły być, również przepisy art. 3 i 58 k.c.

Truizmem jest przypominanie, że Kodeks cywilny reguluje stosunki cywilnoprawne, a

więc te stosunki pomiędzy osobami fizycznymi i osobami prawnymi, które rodzą

skutki w dziedzinie unormowanej tym Kodeksem. Stosunek prawny pomiędzy

organem rentowym, a ubezpieczonym, w rozumieniu art. 476 § 2 pkt 2 k.p.c., nie jest

stosunkiem cywilnoprawnym, a świadczenia z zakresu ubezpieczeń społecznych i

zaopatrzenia z funduszy państwowych nie są przyznawane na podstawie Kodeksu

cywilnego i nie są wynikiem „czynności prawnej", do jakiej może mieć zastosowanie

art. 58 k.c., dlatego też jest oczywistym, że naruszenie przepisów tego Kodeksu, nie

może stanowić podstawy kasacyjnej z art. 3983 §1 pkt 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zwraca

uwagę, że „elementarna zasada nie-retroakcji" - jak to określił wnoszący skargę, i

stanowiący tę zasadę art. 3 k.c. jednoznacznie odnosi się do stosowania ustaw,

natomiast w niniejszej sprawie, w 1995 r., w dacie przyznania wnioskodawcy prawa

do renty, obowiązywały zarówno przytoczone wyżej przepisy art. 51 i 64 ustawy o

z.i.w., jak też art. 78 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz.267 ze zm.) zawierający treść

analogiczną do art. 107 ustawy o FUS, który to przepis zastosował organ rentowy. Tak

więc ani organ rentowy ani rentowy ani sąd nie stosowały „z mocą wsteczną” żadnej

nowej ustawy.

W granicach tak przytoczonych podstaw skargi kasacyjnej, w sprawie nie

występuje ani żadne zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie wymaga jej

rozpoznania, ani też żaden z przepisów mających w sprawie zastosowanie nie wymaga

wykładni. Sąd Najwyższy już w postanowieniu z 4 lutego 2002 r., II UKN 144/01,

wyjaśnił, że wykazanie różnic w orzekaniu o prawie do określonego świadczenia,

wynikających z ocen różnych stanów faktycznych w stosunku do różnych osób,

ubiegających się o takie same świadczenia nie stanowi rozbieżności w orzecznictwie

uzasadniającej przyjęcie kasacji do rozpoznania (OSNP 2002, nr 13, poz. 11).

Stanowisko to było wielokrotnie powtarzane i zachowało swą aktualność w

odniesieniu do skargi kasacyjnej. Tak więc, powołanie się w rozpoznawanej skardze

na rozbieżność w orzecznictwie Sądu Apelacyjnego w Ł. i potrzebę jego ujednolicenia

jest chybione, ponieważ przyznanie renty innej osobie nie mogło mieć żadnego wpływu

na wynik niniejszej sprawy. Nie ma to wprawdzie istotnego znaczenia dla oceny

wniesionej w sprawie skargi, jednakże Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że

zaprezentowany w skardze pogląd o mocy wiążącej prawomocnego wyroku wydanego

w sprawie innej osoby represjonowanej jest całkowicie błędny, bo sprzeczny z art.

365 § 1 k.p.c. W sprawie nie zaistniała nieważność postępowania, nie wykazano w

niej rozbieżności w orzecznictwie. Nie można jej też przypisać oczywistej zasadności,

lecz przeciwnie - jest oczywiście bezzasadna, więc w świetle powołanego wyżej art.

3989 § 1 k.p.c., nie było przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania i dlatego na jego

podstawie oraz na podstawie § 2 tego przepisu Sąd Najwyższy orzekł, jak w

sentencji postanowienia.