I PZP 22/94 · Sąd Najwyższy

Uchwała z dnia 10 maja 1994 r.

I PZP 22/94

Przewodniczący SSN: Teresa Flemming - Kulesza, Sędziowie SN: Antoni

Filcek, SA: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca),

Sąd Najwyższy przy udziale prokuratora Stefana Trautsolta, w sprawie z

powództwa Waleriana G. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego "B." w R., o

wynagrodzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego

przekazanego przez Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Łodzi, postanowieniem z dnia 17 marca 1994 r. [...] do rozstrzygnięcia w trybie art.

391 k.p.c.,

"Czy w świetle uregulowań § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 20

grudnia 1974 r., w sprawie regulaminów pracy (Dz. U. Nr 49, poz. 229 z późn. zm.),

w brzmieniu ustalonym rozporządzeniem Rady Ministrów z 1 października 1991 r.

zmieniającym cytowane rozporządzenie (Dz. U. Nr 92, poz. 409) oraz treści art. 25

ust. 2 i 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 16,

poz. 95) radny Rady Narodowej zachowuje prawo do wynagrodzenia od

macierzystego zakładu pracy za czas nieobecności w pracy z powodu udziału w

posiedzeniach Rady Narodowej?"

p o d j ą ł następującą uchwałę:

W świetle przepisów § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20

grudnia 1974 r. w sprawie regulaminów pracy oraz zasad usprawiedliwiania

nieobecności w pracy i udzielania zwolnień od pracy (Dz. U. Nr 49, poz. 299) w

brzmieniu ustalonym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 października

1991 r. zmieniającym to rozporządzenie (Dz. U. Nr 92, poz. 409) oraz art. 25 ust.

3 i 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 16,

poz. 95 ze zm.) radny rady gminy nie zachowuje prawa do wynagrodzenia od

macierzystego zakładu pracy za czas nieobecności w pracy z powodu udziału

w posiedzeniach tejże rady.

Uzasadnienie

Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne

powstało w związku z odmową pozwanego zakładu pracy zapłaty powodowi

wynagrodzenia za pracę za czas, w którym powód brał udział w posiedzeniach rady

gminy.

Sąd I instancji oddalił powództwo w oparciu o § 13 ust. 1 rozporządzenia

Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie regulaminów pracy oraz zasad

usprawiedliwiania nieobecności w pracy i udzielania zwolnień od pracy (Dz. U. Nr

49, poz. 299) w brzmieniu ustalonym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1

października 1991 r. zmieniającym to rozporządzenie (Dz. U. Nr 92, poz. 409).

Zdaniem tego Sądu udział powoda w posiedzeniach rady nie jest równoznaczny ze

"stawieniem się na wezwanie organu samorządu terytorialnego", o którym mowa w

powyższym przepisie przyznającym w tym przypadku prawo do wynagrodzenia.

Wątpliwości Sądu Wojewódzkiego wynikają stąd, iż wprawdzie powyższe

rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z dnia 1 października 1991 r. rozróżniało pojęcie "wykonywania zadań o charakterze społecznym" od pojęcia "stawienia się na wezwanie organów", to nie można jednak wykluczyć - po nowelizacji tego rozporządzenia - że

udział w posiedzeniach odbywa się na podstawie wezwania organu, gdyż radny jest

powiadamiany o terminie posiedzenia. Odpowiedź negatywna na postawione pytanie

stawiałaby radnego rady gminy w gorszej sytuacji od pozycji osób wykonujących

funkcje posła lub ławnika, gdyż wysokość diety na ogół jest niższa, niż utracone

wynagrodzenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Jak wynika z uzasadnienia pytania, przedmiotem wątpliwości Sądu Wojewódzkiego jest prawo do wynagrodzenia radnego rady gminy, a nie rady narodowej.

Radny rady gminy nie nabywa prawa do wynagrodzenia od pracodawcy, który

udzielił mu zwolnienia od pracy na czas niezbędny do wzięcia udziału w

posiedzeniach rady, gdyż nie wykonuje on w tym czasie pracy na rzecz pracodawcy,

a żaden przepis nie przyznaje mu takiego prawa za czas niewykonywania pracy (art.

80 k.p.). Bez wątpienia nie jest podstawą do nabycia prawa do spornego

wynagrodzenia przepis art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie

terytorialnym (Dz. U. Nr 16, poz. 95 ze zm.), w myśl którego na zasadach ustalonych

przez radę gminy radnemu przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży służbowej,

ani przepisy art. 25 ust. 2 i 3 tej ustawy regulujące ochronę trwałości stosunku pracy

radnego i jego prawo do zwolnień z pracy w celu brania udziału w pracach organu

gminy. Wynika to wprost z ich brzmienia jak i z porównania z uprzednio

obowiązującym przepisem art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie

rad narodowych i samorządzie terytorialnym (jednolity tekst: Dz. U. z 1988 r., Nr 26,

poz. 183) stanowiącym, że za czas zwolnienia radny zachowuje prawo do

wynagrodzenia i wszystkich świadczeń ze stosunku pracy jak za czas przepracowany, przy czym ustawa ta w art. 83 ust. 1 przyznawała radnemu także prawo do

diet za udział w posiedzeniach.

Także przepisy cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia

1974 r. po ich nowelizacji rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 października

1991 r. nie stanowią podstawy do nabycia przez radnego prawa do wynagrodzenia

za udział w pracach rady gminy. Przed wspomnianą nowelizacją rozporządzenie to

stanowiło, że pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas zwolnienia z

pracy do wykonywania zadań radnego (§ 13 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 15 ust. 1)

oraz w razie stawienia się na wezwanie różnych organów państwowych (§ 15 ust. 2).

Rozporządzenie z dnia 1 października 1991 r. zmieniło stan prawny m.in. w ten

sposób, iż usunięto przepis przyznający prawo do wynagrodzenia za czas wykonywania zadań radnego. Ponieważ przed tą nowelizacją rozporządzenie wyraźnie

oddzielało jako odrębne tytuły prawne do wynagrodzenia udział w pracach rady od

wezwania przez uprawniony organ, to nie można po nowelizacji tak znacznie

zmienić zakresu odniesienia pojęcia "wezwanie przez organ", aby objąć nim również

udział radnego w posiedzeniach rady, mimo, że po nowelizacji obok organów państwowych § 13 ust. 1 cytowanego rozporządzenia wymienia także organy samorządu

terytorialnego. Zauważyć także należy, iż rada nie wzywa swego członka do udziału

w posiedzeniach, bo obowiązek tego udziału wynika wprost z art. 24 ustawy o samorządzie terytorialnym, lecz jedynie zawiadamia o terminie posiedzenia.

Nie może stanowić przesłanki do udzielenia odpowiedzi twierdzącej argument, iż w przeciwnym razie radny gminy będzie w gorszej sytuacji, niż ławnik lub

poseł. Dokonana wyżej gramatyczna i historyczna wykładnia przepisów mogących

ewentualnie stanowić podstawę do nabycia przez radnego prawa do analizowanego

wynagrodzenia nakazuje odrzucić taką możliwość i wniosku tego nie mogą zmienić

argumenty o charakterze słusznościowym. Ponadto należy zauważyć, że gmina ma

znaczną swobodę w ustalaniu wysokości diet i może je różnicować w taki sposób,

aby radnym pozostającym w stosunku pracy dieta rekompensowała utracone

wynagrodzenie za pracę.

Z powyższych względów podjęto uchwałę jak w sentencji.