I PZP 1/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PZP 1/13

UCHWAŁA

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

Dnia 26 czerwca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

Prezes SN Walerian Sanetra (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gersdorf

SSN Zbigniew Hajn

SSN Józef Iwulski

SSN Zbigniew Korzeniowski

SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

SSN Romualda Spyt (sprawozdawca, uzasadnienie)

Protokolant Joanna Klimowicz

z udziałem Prokurator Prokuratury Generalnej Henryki GajdyKwapień

w sprawie z powództwa B. W.

przeciwko Zespołowi Szkół Ponadgimnazjalnych Nr […] w K.

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i

Spraw Publicznych w dniu 26 czerwca 2013 r. zagadnienia prawnego

przekazanego do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego

postanowieniem z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt I PK 227/12,

"czy złożenie przez nauczyciela wniosku o udzielenie urlopu dla

poratowania zdrowia lub korzystanie z takiego urlopu (art. 73 ustawy

z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, jednolity tekst: Dz.U. z

2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) stanowi przeszkodę do rozwiązania z

nim stosunku pracy na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 tej ustawy?"

podjął uchwałę:

Złożenie przez nauczyciela wniosku o udzielenie urlopu dla

poratowania zdrowia lub korzystanie z takiego urlopu (art. 73

ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, jednolity

tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) nie stanowi

przeszkody do rozwiązania z nim stosunku pracy na podstawie

art. 20 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 7 marca 2013 r., w sprawie I PK 227/12, Sąd

Najwyższy przekazał do rozstrzygnięcia w składzie powiększonym następujące

zagadnienie prawne:

„Czy złożenie przez nauczyciela wniosku o udzielenie urlopu dla poratowania

zdrowia lub korzystanie z takiego urlopu (art. 73 ustawy z dnia 26 stycznia

1982 r. – Karta Nauczyciela, j.t. Dz.U. z 2006 r., Nr 97 poz. 674 ze zm.) stanowi

przeszkodę dla rozwiązania z nim stosunku pracy na podstawie art. 20 ust. 1

pkt 2 tej ustawy?”.

Wątpliwości

interpretacyjne

zawarte

w

sformułowanym

zagadnieniu

prawnym ujawniły się w następującym stanie sprawy. Wyrokiem z dnia 26 kwietnia

2012 r. Sąd Okręgowy - Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K., po

rozpoznaniu apelacji pozwanego Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Nr […] w K.

od wyroku Sądu Rejonowego w K. - Wydziału Pracy i Ubezpieczeń z dnia 6 grudnia

2011 r., przywracającego powódkę B. W. do pracy u strony pozwanej na

dotychczasowych warunkach pracy i płacy, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił

powództwo oraz orzekł o kosztach procesu za obie instancje.

W sprawie tej ustalono, że powódka była zatrudniona u strony pozwanej

początkowo na podstawie umowy o pracę, w dniu 28 września 2000 r. uzyskała

stopień nauczyciela mianowanego, a w dniu 9 sierpnia 2004 r. - stopień

nauczyciela dyplomowanego.

Pismem z dnia 19 kwietnia 2011 r. (doręczonym powódce w dniu 20 kwietnia

2011

r.)

pozwany

poinformował

powódkę,

że

w

związku

ze

zmianami

organizacyjnymi powodującymi zmniejszenie liczby oddziałów w szkole od 1

września 2011 r. nie ma możliwości zatrudnienia jej na dotychczas zajmowanym

stanowisku nauczyciela chemii i przedmiotów zawodowych, dlatego zachodzi

konieczność rozwiązania z nią stosunku pracy w trybie art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z

dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97

poz. 674 ze zm., dalej jako Karta Nauczyciela), o ile w terminie do 30 dni od dnia

doręczenia wypowiedzenia stosunku pracy powódka nie złoży wniosku o

przeniesienie od 1 września 2011 r. w stan nieczynny W dniu 20 kwietnia 2011 r. o

zamiarze

wypowiedzenia

powódce

stosunku

pracy

pozwany

zawiadomił

Międzyzakładową Organizację Związkową NSZZ „Solidarność”, która w piśmie z

dnia 26 kwietnia 2011 r. nie wyraziła na to zgody.

Następnie, w okresie od 27 do 29 kwietnia 2011 r., powódka korzystała ze

zwolnienia lekarskiego z tytułu opieki nad chorym dzieckiem, a później - od 4 do 22

maja 2011 r. - przebywała na zwolnieniu lekarskim z powodu choroby. Pomimo to

strona pozwana pismem z dnia 6 maja 2011 r. wypowiedziała powódce stosunek

pracy na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela, z zachowaniem 3miesięcznego okresu wypowiedzenia. Jako przyczynę wypowiedzenia wskazano

zmiany organizacyjne powodujące zmniejszenie liczby oddziałów w szkole w roku

szkolnym 2011/2012, powodujące zmniejszenie liczby godzin nauczanych przez

powódkę przedmiotów (pismo o wypowiedzeniu powódka otrzymała w dniu 24 maja

2011 r.). Tymczasem przed doręczeniem wypowiedzenia powódka uzyskała

orzeczenie lekarskie z dnia 9 maja 2011 r., z którego wynikało, że ze względu na

stan zdrowia wymaga urlopu dla poratowania zdrowia w okresie od 23 maja 2011 r.

do 23 maja 2012 r. Orzeczenie to powódka złożyła pozwanemu 10 maja 2011 r.

Dyrektor strony pozwanej pismem z dnia 23 maja 2011 r. udzielił powódce na

podstawie art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela płatnego urlopu dla poratowania

zdrowia, jednakże nie na okres wskazany w orzeczeniu lekarskim, ale na okres od

23 maja 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. Jednocześnie poinformował ją, że urlop dla

poratowania zdrowia udzielony jest do dnia rozwiązania stosunku pracy (31

sierpnia 2011 r.), ponieważ od 1 września 2011 r. pozwana szkoła nie ma

możliwości dalszego zatrudniania powódki, a jej stosunek pracy rozwiąże się 31

sierpnia 2011 r. z upływem okresu wypowiedzenia.

Po dokonaniu takich ustaleń, Sąd Rejonowy przywrócił powódkę do pracy u

pozwanego na poprzednich warunkach, uznając, że wypowiedzenie jej stosunku

pracy naruszało art. 41 k.p. oraz art. 73 Karty Nauczyciela. W ocenie tego Sądu,

strona pozwana nie mogła wypowiedzieć powódce stosunku pracy ani w okresie

przebywania na zwolnieniu lekarskim, ani na urlopie dla poratowania zdrowia. Sąd

Rejonowy powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia

21 października 2003 r., I PK 519/02 (OSNP 2004 nr 19, poz. 337), że do

wypowiedzenia stosunku pracy nauczycielowi mianowanemu na podstawie art. 20

ust. 1 pkt 2 w związku z art. 20 ust. 3 Karty Nauczyciela stosuje się tryb konsultacji

określony w art. 38 k.p., jak również ochronę przed rozwiązaniem stosunku pracy w

okresie niezdolności do pracy z powodu choroby (art. 41 k.p.).

Sąd Rejonowy nie podzielił natomiast poglądów wyrażonych w uchwale

Sądu Najwyższego z dnia 2006 r., I PZP 4/06 (OSNP 2007 nr 7-8, poz. 89),

zgodnie z którymi w przypadku zaistnienia podstaw do rozwiązania stosunku pracy

z mianowanym nauczycielem wskazanych w art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela,

nie stosuje się art. 41 k.p., argumentując, że zatrudnienie nauczyciela na podstawie

mianowania jest „czymś więcej” niż zatrudnienie na podstawie umowy o pracę,

przeto niezasadne jest twierdzenie, że art. 41 k.p. nie może mieć zastosowania do

nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania. Taka wykładnia gramatyczna

art. 41 k.p. prowadziłaby „do absurdalnych rezultatów, gdyż zapewniałaby jedynie

ochronę nauczycielom zatrudnionym na podstawie umów o pracę, posiadającym de

facto krótszy staż pracy w porównaniu z nauczycielami mianowanymi”. Dlatego

należało zastosować wykładnię celowościową i uznać, że art. 41 k.p. ma również

zastosowanie - na podstawie art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela - do wypowiadania

stosunków pracy nauczycielom mianowanym. Sąd Rejonowy stwierdził, że Karta

Nauczyciela nie reguluje wyczerpująco sposobów i trybu rozwiązania stosunku

pracy nauczyciela mianowanego, a skoro nie zawiera uregulowania w przedmiocie

dopuszczalności wypowiedzenia mianowanemu nauczycielowi stosunku pracy w

okresie usprawiedliwionej nieobecności, to na podstawie art. 91c Karty Nauczyciela

„należy stosować odpowiednio art. 41 k.p.”.

Ponadto strona pozwana nie mogła również skrócić powódce okresu urlopu

dla poratowania zdrowia wbrew orzeczeniu lekarskiemu z dnia 9 maja 2011 r.,

ponieważ zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku Sądu

Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2001 r., I PKN 377/00 (OSNAPiUS 2004 nr 3, poz.

30), skrócenie urlopu dla poratowania zdrowia w porównaniu z okresem ustalonym

w orzeczeniu lekarskim jest możliwe tylko wówczas, gdy nauczyciel przed upływem

tego okresu przechodzi na emeryturę, dlatego art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela nie

stanowi podstawy do odmowy udzielenia nauczycielowi płatnego urlopu dla

poratowania zdrowia na okres orzeczony w zaświadczeniu publicznego zakładu

opieki zdrowotnej, w konsekwencji przepis ten nie modyfikuje stosowania art. 73 tej

ustawy.

Natomiast Sąd Okręgowy uwzględnił apelację strony pozwanej oraz zmienił

wyrok Sądu Rejonowego, oddalając powództwo. Sąd drugiej instancji uznał, że

jakkolwiek urlop dla poratowania zdrowia jest okresem usprawiedliwionej

nieobecności nauczyciela w pracy, ale ochrona wynikająca z art. 41 k.p. ma

zastosowanie tylko i wyłącznie do stosunków pracy zawartych z nauczycielami na

podstawie umowy o pracę, nie dotyczy natomiast rozwiązania stosunku pracy z

nauczycielem

zatrudnionym

na

podstawie

mianowania.

Stanowisko

Sądu

Najwyższego, wyrażone w sprawie I PK 519/02, które podzielił Sąd Rejonowy,

dotyczyło stanu prawnego z 2001 r., w którym Karta Nauczyciela nie przewidywała

konieczności konsultacji z zakładową organizacją związkową wypowiedzenia

stosunku pracy nauczycielowi mianowanemu na podstawie art. 20 ust. 1 pkt. 2

Karty Nauczyciela. Tymczasem ustawą z dnia 15 lipca 2004 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 179, poz.

1845), z dniem 31 sierpnia 2004 r., dodano ust. 5a, który wymaga związkowej

konsultacji wypowiedzenia każdego nauczycielskiego stosunku pracy, tj. obejmuje

nauczycieli zatrudnionych zarówno na podstawie umowy o pracę, jak i na

podstawie mianowania. Ta zmiana stanu prawnego sprawiła, że również

nauczyciele zatrudnieni na podstawie mianowania uzyskali ochronę związkową w

razie wypowiedzenia im stosunku pracy na podstawie art. 20 ust. 1 Karty

Nauczyciela, tyle że zmiana ta, w ocenie Sądu Okręgowego, stanowiła

„zaprzeczenie stanowiska wyrażonego w wyroku I PK 519/02”.

Zdaniem Sądu drugiej instancji, nie może się ostać pogląd, że Karta

Nauczyciela

nie

zawiera

wyczerpującego

uregulowania

dopuszczalności

wypowiedzenia stosunku pracy nauczycielowi mianowanemu w okresie jego

usprawiedliwionej nieobecności, przeto należy na podstawie art. 91c Karty

Nauczyciela stosować odpowiednio art. 41 k.p. W tej kwestii Sąd Okręgowy

podzielił pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w zanegowanej przez Sąd Rejonowy

uchwale I PZP 4/06, który jest „poglądem 'nowszym' aniżeli wyrażony w powołanym

wyroku I PK 519/02, a przez to aktualniejszym”. Sąd Okręgowy uznał, że uchwała I

PZP 4/06 znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia

9 września 2010 r., II PK 54/10 (LEX Nr 661502). Wprawdzie w tezie pierwszej tego

wyroku wykluczono legalność skutecznego rozwiązania stosunku pracy z

nauczycielem w okresie przebywania przez niego na urlopie dla poratowania

zdrowia jako działanie sprzeczne z sprzeczne z celem urlopu, ale w tezie drugiej

Sąd Najwyższy stwierdził, że jedynie brak podstaw do wypowiedzenia stosunku

pracy mianowanego nauczyciela, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty

Nauczyciela, nie pozwala na wypowiedzenie mu stosunku pracy, szczególnie w

sytuacji gdy tuż przed rozpoczęciem urlopu dla poratowania zdrowia przebywa on

na zwolnieniu lekarskim. Tym samym Sąd Najwyższy potwierdził dopuszczalność

rozwiązania

stosunku

pracy

z

nauczycielem

zatrudnionym

na

podstawie

mianowania w okresie przebywania przez niego na urlopie dla poratowania zdrowia

z przyczyn, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela. Zdaniem Sądu

Okręgowego, nie ma zatem ograniczeń w wypowiadaniu stosunku pracy

nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania w okresie przebywania

przez niego na urlopie dla poratowania zdrowia z przyczyn wskazanych w art. 20

ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela, ponieważ „nie stoją temu na przeszkodzie ani art.

20, ani żaden inny przepis tej ustawy, w tym art. 73, ani też - przez odesłanie

zawarte w art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela - żaden z przepisów Kodeksu pracy.

Ograniczenia te zachodzą jedynie w stosunku do nauczycieli zatrudnionych na

podstawie umowy o pracę - na podstawie art. 41 k.p. w zw. z art. 91c ust. 1 Karty

Nauczyciela”.

W konsekwencji nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania nie

podlega ochronie w okresie przebywania na urlopie dla poratowania zdrowia i

można mu w tym czasie wypowiedzieć stosunek pracy na podstawie art. 20 ust. 1

pkt 2 Karty Nauczyciela, dlatego „w wyniku wypowiedzenia stosunku pracy takiemu

nauczycielowi skróceniu ulega również okres tego urlopu, który maksymalnie może

trwać do momentu rozwiązania stosunku pracy”. Nie stoi temu na przeszkodzie art.

73, art. 20, ani żaden inny przepis Karty Nauczyciela, który stanowiłby, że w takim

wypadku okres wypowiedzenia stosunku pracy ulega wydłużeniu o cały okres

urlopu dla poratowania zdrowia. Jedyne do czego zobligowany jest pracodawca w

okresie

wypowiedzenia

stosunku

pracy

-

to

udzielenie

nauczycielowi

zatrudnionemu na podstawie mianowania urlopu dla poratowania zdrowia, zgodnie

z art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela. W ocenie Sądu Okręgowego, uprawnione było

zatem udzielenie powódce urlopu dla poratowania zdrowia nie na okres wskazany

w orzeczeniu lekarskim, ale do dnia rozwiązania z nią stosunku pracy (31 sierpnia

2011 r.).

Zasadniczą przyczyną i celem przekazania sformułowanego zagadnienia

prawnego do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego była

potrzeba usunięcia diametralnej rozbieżności orzecznictwa najwyższej instancji

sądowej w przedmiocie ochrony trwałości nauczycielskiego stosunku pracy przed

wypowiedzeniem lub rozwiązaniem w okresie usprawiedliwionej nieobecności

nauczyciela w pracy, spowodowanej między innymi korzystaniem z urlopu dla

poratowania zdrowia (art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela).

Jak wskazano w uzasadnieniu pytania, z jednej grupy orzeczeń Sądu

Najwyższego wynika, że złożenie przez nauczyciela wniosku o udzielenie urlopu

dla poratowania zdrowia w określonym terminie nie jest przeszkodą do rozwiązania

z nim stosunku pracy na podstawie art. 20 Karty Nauczyciela, „przed terminem

wskazanym jako początek urlopu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada

1995 r., I PRN 83/95, OSNAPiUS 1996 nr 12, poz. 169), ponieważ udzielenie

urlopu dla poratowania zdrowia może być przedmiotem roszczenia nauczyciela

jedynie w okresie trwania stosunku pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca

2006 r., I PK 47/06, Prawo Pracy 2006 nr 12, s. 36). Ta linia orzecznictwa była

następnie kontynuowana w ogólniejszych tezach: 1/ wyroku Sądu Najwyższego z

dnia 25 stycznia 2001 r., I PKN 215/00 (OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 482), że do

przeniesienia mianowanego nauczyciela w stan nieczynny na podstawie art. 20 ust.

1 Karty Nauczyciela nie ma zastosowania art. 41 k.p. oraz 2/ uchwały Sądu

Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 r., I PZP 4/06, z której wynika, że w przypadku

istnienia podstaw do rozwiązania stosunku pracy z mianowanym nauczycielem z

przyczyn wskazanych w art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela nie stosuje się art. 41

k.p. Do tego nurtu orzeczniczego nawiązuje także stanowisko, że zakaz

wypowiadania lub rozwiązania stosunku pracy z art. 39 k.p. nie ma zastosowania

do nauczycieli mianowanych (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 sierpnia

2012 r., II PK 3/12, dotychczas niepublikowanym). Wreszcie w tezie wyroku z dnia

27 lutego 2013 r., I PK 199/12 (dotychczas niepublikowanego) Sąd Najwyższy

uznał, że w razie zmian organizacyjnych uniemożliwiających dalsze zatrudnianie

nauczyciela w pełnym wymiarze czasu pracy dyrektor szkoły może rozwiązać z

nauczycielem stosunek pracy za wypowiedzeniem lub za zgodą nauczyciela

przenieść go w stan nieczynny, nawiązując od argumentacji, że w razie wystąpienia

okoliczności wymuszających dokonywanie zwolnień nauczycieli na podstawie art.

20 ust. 1 pkt 1 lub 2 Karty Nauczyciela nie obowiązują zakazy, o których mowa w

art. 41 k.p. w związku z art. 73 ust. 1 i art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela.

Uzasadnienie wymienionych stanowisk opiera się na tezie o wyczerpującym

(zupełnym) uregulowaniu sposobów i trybu rozwiązania nauczycielskich stosunków

pracy (z wyjątkiem nieuregulowanych w Karcie Nauczyciela sankcji niezgodnych z

prawem

czynności

pracodawcy

zmierzających

do

ustania

nauczycielskich

stosunków pracy) - w razie zaistnienia okoliczności wymuszających ograniczenie

stanu nauczycielskiego zatrudnienia, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1 lub 2

Karty Nauczyciela, co eliminuje możliwość posiłkowego stosowania art. 41 k.p. w

związku z art. 73 ust. 1 i art. 91 c ust. 1 Karty Nauczyciela przy rozwiązywaniu

nauczycielskich stosunków pracy, w aktualnym stanie prawnym - bez względu na

podstawę prawną ich nawiązania.

Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na motywy wyżej wymienionego wyroku z

dnia 2 sierpnia 2012 r., II PK 3/12, w których Sąd Najwyższy uznał, że nie wolno

tracić z pola widzenia złożoności problemów, z którymi zmierzają się coraz częściej

szkoły z powodu konieczności rozwiązywania stosunków pracy ze względu na niż

demograficzny wśród uczniów, który wymusza redukcje stanu nauczycielskiego

zatrudnienia. Dokonywanie takich redukcji w drodze wypowiedzenia jest możliwe

tylko raz do roku ze skutkiem rozwiązującym nauczycielskie stosunki pracy z

końcem roku szkolnego (art. 20 ust. 3 Karty Nauczyciela). Obiektywny brak

możliwości dalszego zatrudnienia nauczycieli w pełnym wymiarze zajęć w kolejnym

roku szkolnym wymusza i uzasadnia korzystanie przez dyrektorów szkół z

kompetencji przewidzianych w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, tj. rozwiązywania

stosunków pracy lub przenoszenia nauczycieli za ich zgodą w stan nieczynny, bez

względu na zakazy wypowiadania stosunków pracy, które nie obowiązują w

okolicznościach wyczerpująco uregulowanych w art. 20 lub 22 Karty Nauczyciela

(por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 r., I PZP 4/06). Obecność

lub nieobecność nauczyciela w pracy w terminach dokonywania wypowiedzeń

nauczycielskich stosunków pracy z przyczyn wymuszających zwolnienia z pracy,

określonych w art. 20 ust. 1 pkt 1 lub 2 Karty Nauczyciela, nie jest

usprawiedliwionym kryterium wyboru nauczycieli do zwolnienia z pracy, które

miałoby zależeć wyłącznie od obecności lub nieobecności w pracy w terminach

dokonywania koniecznych wypowiedzeń stosunków pracy (najpóźniej do końca

maja danego roku kalendarzowego), ze względu na wymagany trzymiesięczny

okres wypowiedzenia stosunku pracy (art. 20 ust. 3 Karty Nauczyciela). Obrona

przed wymuszonymi zwolnieniami z pracy z przyczyn określonych art. 20 ust. 1

Karty Nauczyciela przez korzystanie ze zwolnień lekarskich lub składanie wniosków

o urlopy dla poratowania zdrowia na podstawie zaświadczeń lekarza pierwszego

kontaktu, uzyskiwanych w okresie lub przed upływem możliwego jedynie z końcem

roku szkolnego wypowiadania nauczycielskich stosunków pracy, doprowadziłaby

do paraliżu organizacji pracy szkół, zmuszonych do przywracania do pracy w

pełnym rozmiarze obowiązkowych zajęć nauczycieli, którzy powoływaliby się na

zakazy

wypowiadania

stosunków

pracy

w

okresach

usprawiedliwionych

nieobecności w pracy spowodowanych chorobą lub korzystaniem z urlopów dla

poratowania zdrowia. Takim nauczycielom szkoły i tak nie byłyby w stanie

obiektywnie zapewnić pełnego zatrudnienia lub co najmniej nie niższego niż połowa

obowiązkowego wymiaru zajęć - ze względu na konieczne zmniejszenie liczby

oddziałów szkolnych lub zmian planów nauczania, wymuszających redukcję liczby

godzin nauczania określonych przedmiotów i zmniejszenie stanu nauczycielskiego

zatrudnienia. Ponadto zapłata nauczycielskiego wynagrodzenia za okresy, w

których szkoły nie mają obiektywnych możliwości zapewnienia nauczycielom zajęć

dydaktycznych,

nie

ma

nieświadczenie

pracy

uzasadnionej

oraz

podstawy prawnej

naruszałaby

dyscyplinę

ze

względu

finansową

na

budżetów

samorządowych, z których takie wynagrodzenia są wypłacane. Sąd Najwyższy

zasygnalizował, że w przypadkach ewidentnego braku możliwości zapewnienia

nauczycielowi co najmniej połowy obowiązkowego wymiaru nauczycielskiego

zatrudnienia

za

proporcjonalnie

obniżonym

wynagrodzeniem,

któremu

towarzyszyłoby ustalone naruszenie przepisów o wypowiadaniu nauczycielskich

stosunków pracy w okolicznościach, o których mowa w art. 20 w związku z art. 22

Karty Nauczyciela, potencjalnie zasadne byłoby co najwyżej uwzględnianie

(zasądzanie) alternatywnego roszczenia odszkodowawczego na podstawie art. 45

§ 2 k.p. w związku z art. 91 c ust. 1 Karty Nauczyciela.

Sąd Najwyższy, zwracający się z pytaniem prawnym, zwrócił uwagę na

stosunkowo nieskomplikowane procedury uzyskiwania nauczycielskich urlopów dla

poratowania zdrowia, które wymagają przedstawiania jedynie ogólnikowego

(„szablonowego”)

orzeczenia

lekarza

ubezpieczenia

zdrowotnego

(lekarza

rodzinnego „pierwszego kontaktu”) leczącego nauczyciela, że „ze względu na stan

zdrowia wymaga/nie wymaga udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia”, bez

potrzeby wskazywania jakichkolwiek stanów chorobowych, które uzasadniałyby

udzielenie długotrwałego urlopu zdrowotnego (§ 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia

z dnia 27 października 2005 r. w sprawie orzekania o potrzebie udzielenia

nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia, Dz.U. Nr 233, poz. 1991). Taki stan

rzeczy sprawia, że na coraz trudniejszym także dla nauczycieli rynku pracy

nauczycielskie związki zawodowe „apelują do pedagogów”, aby korzystali

„masowo" z urlopów dla poratowania zdrowia, „póki mogą zrobić to według

obowiązujących

zasad”

(por.

Czekają

nas

masowe

urlopy

nauczycieli?,

Rzeczpospolita, wydanie internetowe, 2013-03-06).

Sąd Najwyższy wskazał, że w wyraźnej opozycji do zasygnalizowanej linii

jurysdykcyjnej pozostają poglądy zawarte w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia:

19 września 1996 r., I PRN 70/96 (OSNAPiUS 1997 nr 7, poz. 113; 21 października

2003 r., I PK 519/02 (OSNAPiUS 2004 nr 19, poz. 337) i 19 kwietnia 2012 r., II PK

204/11 (LEX nr 1226836), w których „równobrzmiąco” przyjęto, że nauczycielowi

spełniającemu wymagania określone w art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela przysługuje

pełna ochrona trwałości stosunku pracy w okresie urlopu dla poratowania zdrowia,

z wyjątkiem sytuacji gdy dochodzi do całkowitej likwidacji szkoły. W tej koncepcji

prawo do urlopu dla poratowania zdrowia jest bezwzględnym, „roszczeniowym” i co

do zasady niedoznającym ograniczeń prawem podmiotowym nauczyciela (z

wyjątkiem możliwości udzielenia takiego urlopu na okres nie dłuższy niż do końca

miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym nauczyciel nabywa uprawnienia

emerytalne - art. 73 ust. 2 Karty Nauczyciela), z czego wynikać ma zakaz

rozwiązywania nauczycielskich stosunków pracy nawet z przyczyn wymienionych w

art. 20 Karty Nauczyciela albo przenoszenia nauczycieli w stan nieczynny po

złożeniu wniosku o udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia lub w okresie

korzystania z tego urlopu, z konsekwencjami prowadzącymi do orzekania o

bezskuteczności wypowiedzenia lub przeniesienia nauczyciela w stan nieczynny

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2010 r., II PK 54/10), choćby

szkoły nie miały obiektywnych możliwości zapewnienia nauczycielowi zatrudnienia

w pełnym wymiarze lub co najmniej nie niższym niż połowa obowiązkowego

wymiaru zajęć.

Wobec ujawnienia radykalnych różnic w orzekaniu o ochronie trwałości

stosunków pracy nauczycieli, którzy w okresie możliwego raz do roku (do końca

maja) wypowiadania nauczycielskich stosunków pracy korzystają ze zwolnień

lekarskich lub składają wnioski i korzystają z urlopów dla poratowania zdrowia w

okolicznościach wymienionych w art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczycieli, a

zatrudniające ich szkoły udzielają im urlopów dla poratowania zdrowia jedynie do

daty upływu okresu wypowiedzenia bądź rozwiązują za wypowiedzeniem stosunki

pracy w okresie udzielonych „zgodnie z orzeczeniem lekarskim” urlopów

zdrowotnych, skład trzyosobowy Sądu Najwyższego uznał, że występują poważne

wątpliwości w zakresie prawidłowej wykładni przepisów prawa wskazanych w

sformułowanym zagadnieniu prawnym, które wymagały zwrócenia się do składu

powiększonego o ich rozstrzygnięcie.

Sąd Najwyższy w składzie powiększonym zważył, co następuje:

Zasadnicze znaczenie dla przedstawionego problemu prawnego ma

rozstrzygnięcie, czy art. 20 Karty Nauczyciela stanowi regulację zupełną w zakresie

trybu postępowania przy rozwiązywaniu z nauczycielami stosunków pracy z

przyczyn w nim wskazanych. Negatywna odpowiedź na to pytanie przesądzałaby o

stosowaniu w takiej sytuacji, na mocy art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela, art. 41 k.p.

Oznaczałoby to niedopuszczalność wypowiadania nauczycielom stosunków pracy

nie tylko w okresie urlopu dla poratowania zdrowia, ale także w okresie innej

usprawiedliwionej nieobecności w pracy.

Stosownie do art. 91c Karty Nauczyciela, stanowiącego powtórzenie normy

art. 5 k.p., w zakresie spraw wynikających ze stosunku pracy, nieuregulowanych

przepisami ustawy, mają zastosowanie przepisy Kodeksu pracy. Ustawodawca,

posługując się zwrotem „stosunki pracy” jednoznacznie dał wyraz temu, że dotyczy

on wszystkich nauczycieli - mianowanych i zatrudnionych na podstawie umowy o

pracę, z góry więc zaznaczył, że zupełność regulacji nie zależy od podstawy

zatrudnienia. Jeśli więc określone przepisy Karty Nauczyciela, mające charakter

szczególny wobec przepisów Kodeksu pracy, kształtują w jednakowy sposób prawa

i obowiązki obu tych grup nauczycieli, to wnioski w omawianej kwestii powinny być

dla nich wspólne. Inaczej rzecz ujmując, nie ma podstaw do przydawania przymiotu

zupełności tym regulacjom tylko w odniesieniu do nauczycieli mianowanych.

Przepis art. 20 Karty Nauczyciela uprawnia dyrektora szkoły do rozwiązania

stosunku pracy z nauczycielem w razie całkowitej lub częściowej likwidacji szkoły

albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w

szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze jego zatrudnianie –

niezależnie od podstawy nawiązania stosunku pracy. Komentowany przepis

zezwala

na

rozwiązanie

stosunku pracy z nauczycielem

mianowanym

i

zatrudnionym na podstawie umowy o pracę z uwagi na tożsame przyczyny (ust. 1)

oraz ustanawia jednakowy jego tryb (ust. 3 – 7 ). Sytuację obu tych grup nauczycieli

różnicuje jedynie wysokość odprawy (ust. 2). Istnieją więc dostateczne podstawy,

aby twierdzić, że jest to wspólna instytucja stosowana wobec wszystkich

nauczycieli w sytuacji szczególnej, kiedy na skutek obiektywnych okoliczności

niemożliwe jest utrzymanie takiego samego stanu zatrudnienia w następnym roku

szkolnym. Cel tego uregulowania jest więc taki sam jak ustawy z dnia 13 marca

2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy

z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. Nr 90, poz. 844 ze zm.; dalej jako

ustawa o zwolnieniach grupowych), która – co wymaga podkreślenia – uchyla

ochronę wynikającą między innymi z art. 41 k.p. tak w przypadku zwolnień

grupowych (art. 5 ust. 1), jak i indywidualnych (art. 10 ust. 2) - w okresie urlopu

trwającego co najmniej 3 miesiące oraz w czasie innej usprawiedliwionej

nieobecności pracownika w pracy, jeżeli upłynął już okres uprawniający

pracodawcę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Na funkcjonalne

podobieństwo obu tych ustaw wskazuje zresztą wprost ust. 2 art. 20 Karty

Nauczyciela, przyznający nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie umowy o

pracę prawo do świadczeń określonych w przepisach ustawy o zwolnieniach

grupowych. Daje to podstawę do sformułowania wniosku, że art. 20 Karty

Nauczyciela jest szczególnym i odrębnym od kodeksowego unormowaniem

stosowanym wobec wszystkich nauczycieli (niezależnie od podstawy nawiązania

stosunku pracy), pozwalającym na dostosowanie stanu zatrudnienia do aktualnego

rozmiaru zadań szkoły przez dopuszczenie możliwości rozwiązania stosunków

pracy z nauczycielami w zamian za rekompensatę za utratę pracy czy to w postaci

odprawy, czy przeniesienia w stan nieczynny z zachowaniem prawa do

wynagrodzenia. Tak też przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 listopada

2008 r., I PK 79/08 (OSNP 2010 nr 9-10, poz. 111), stwierdzając, że: „art. 20 ust. 1

pkt 1 i 2 Karty Nauczyciela, który umożliwia dyrektorowi szkoły rozwiązanie

stosunku pracy, w sposób oczywisty dotyczy rozwiązania każdego rodzaju (typu)

nauczycielskiego stosunku pracy, bez względu na podstawę prawną jego

nawiązania, a zatem odnosi się także do rozwiązania umownego stosunku pracy.

Jako regulacja odrębna i wyczerpująca (zupełna) nie może ona niweczyć lub

ograniczać kompetencji dyrektora szkoły do rozwiązania każdego nauczycielskiego

stosunku pracy, przy zachowaniu procedur i wymagań określonych wyłącznie w art.

20 Karty Nauczyciela, co w tego rodzaju sprawach - wyczerpująco określonych w

przepisach tej ustawy - przekreśla możliwość i dopuszczalność posiłkowego

stosowania przepisów Kodeksu pracy, w tym jego art. 41”.

Z tego względu uprawniony jest pogląd, że wyczerpujący charakter

uregulowania z art. 20 Karty Nauczyciela wynika także z zamiaru ustawodawcy

(podobnego jak w przypadku ustawy o zwolnieniach grupowych) wprowadzenia

większej elastyczności w zakresie możliwości kształtowania rozmiaru zatrudnienia

zgodnego z rzeczywistymi potrzebami szkoły, rekompensowanej mającymi realną

wartość ekonomiczną świadczeniami na rzecz nauczycieli, dla których nie ma

pracy.

Zupełność regulacji art. 20 Karty Nauczyciela potwierdza także dodanie na

podstawie ustawy z dnia 15 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz

o zmianie niektórych innych ustaw, z dniem 31 sierpnia 2004 r., ust. 5a. Na mocy

tego przepisu nauczyciele uzyskali ochronę związkową w razie wypowiedzenia im

stosunku pracy na podstawie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. Jej udzielenie nie

byłoby potrzebne, gdyby ustawodawca traktował omawiany przepis jako regulację

niezupełną, uzasadniającą stosowanie - na mocy art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela art. 38 k.p.

Do przyjęcia stanowiska, że w omawianym przypadku ma zastosowanie art.

41 k.p. nie uprawnia również wykładnia systemowa. W powszechnym prawie pracy

przepis ten funkcjonuje wobec założenia, że rozwiązanie stosunku pracy za

wypowiedzeniem pozostaje co do zasady dopuszczalne w dowolnym momencie z

jakiejkolwiek prawdziwej i uzasadnionej przyczyny (art. 45 k.p.). W związku z tym

ochrona pracownika w trakcie urlopu lub innej nieobecności w pracy ma rację bytu

o tyle, że stanowi wyjątek od generalnej zasady, w świetle której pracodawca

mógłby się z nim rozstać w dowolnej chwili. Zasada ta zaś nie ma zastosowania do

nauczycieli, bowiem w ich przypadku pracodawca nie może zwolnić pracownika w

dowolnym momencie.

Stosownie do treści art. 20 ust. 3 Karty Nauczyciela, co do zasady

rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn określonych w jego ust. 1 następuje z

końcem roku szkolnego po uprzednim trzymiesięcznym wypowiedzeniu. Przepis

ten przewiduje „sztywny” termin składania przez dyrektora szkoły oświadczenia o

rozwiązaniu stosunku pracy na podstawie omawianego przepisu. Jest on

powiązany z terminem opracowania przez dyrektora szkoły arkusza organizacji

szkoły uwzględniającego szkolny plan nauczania, został więc określony w ten

sposób także w interesie nauczycieli, zwiększając ich szanse na podjęcie pracy w

innej szkole od początku roku szkolnego.

Analiza art. 20 ust. 3 Karty Nauczyciela nie z punktu widzenia przyznanych

dyrektorowi szkoły uprawnień, ale obowiązujących go zakazów prowadzi do

wniosku, że jego ust. 3 kreuje swoistą, odrębną ochronę stosunku pracy

nauczycieli, polegającą na ustawowym zakazie wypowiadania stosunków pracy z

przyczyn wymienionych w jego ust. 1 w dowolnym momencie. W tym więc aspekcie

omawiany przepis wyczerpująco określa, kiedy dyrektor szkoły nie może złożyć

oświadczenia o rozwiązaniu stosunku pracy. Zakaz ten chroni interesy nauczycieli,

synchronizując okres wypowiadania stosunków pracy z okresem ustalania w

szkołach stanu zatrudnienia na następny rok szkolny, co ułatwia podjęcie kolejnego

nauczycielskiego zatrudnienia.

W tym kontekście nie można nie zauważyć, że dodanie kolejnego okresu

ochronnego z art. 41 k.p. prowadziłoby w rezultacie do związania pracodawcy

zakazem podważającym przyjęte przez ustawodawcę założenie, że art. 20 Karty

Nauczyciela ma stanowić narzędzie pozwalające na dostosowanie rozmiaru

zatrudnienia do aktualnych zadań szkoły.

Nie można pominąć tego, że możliwość uzupełniającego stosowania art. 41

k.p., kreowałaby w istocie swoiste kryterium typowania do zwolnienia, jakim byłaby

obecność

nauczyciela

w

pracy

w

terminach

dokonywania

koniecznych

wypowiedzeń stosunków pracy. Oczywiście w opozycji do tego argumentu można

twierdzić, że wyłączenie stosowania art. 41 k.p. prowadzić będzie do zwalniania

nauczycieli nieobecnych w pracy, w szczególności tych przebywających na urlopie

dla poratowania zdrowia. Należy jednak zwrócić uwagę, że taki sposób typowania

do zwolnienia podlega kontroli sądu, zaś nieobecność w pracy - także z powodu

korzystania z przyznanego urlopu dla poratowania zdrowia zasadniczo - nie może

stanowić wyłącznej przyczyny uzasadniającej wybór nauczyciela do zwolnienia. Jak

trafnie zauważył Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 grudnia 2006 r., I PZP 4/06, w

razie

wymuszonej

obiektywnie

potrzeby

redukcji

zatrudnienia

zwolnienie

konkretnego nauczyciela z pracy powinno opierać się na jednolitych dla wszystkich

zatrudnionych kryteriach pozostawienia w zatrudnieniu nauczycieli o wyższych

kwalifikacjach zawodowo-dydaktycznych, co prowadzi do usprawiedliwionego

rozwiązywania stosunków pracy z nauczycielami o niższych kwalifikacjach lub

obniżonej sprawności czy przydatności zawodowej lub dydaktycznej, a nawet

zdrowotnej (np. nauczycieli częściej korzystających ze zwolnień lekarskich). Przy

uwarunkowaniach dopuszczających zwolnienie tylko raz w roku (z końcem roku

szkolnego) nauczycieli z przyczyn określonych w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela (z

zastrzeżeniem ust. 4), uznanie obowiązywania zakazów wypowiadania stosunków

pracy w okolicznościach określonych w art. 41 k.p. mogłoby prowadzić do łamania

lub pogwałcenia wymagań obiektywnego wyboru do zwolnienia z pracy nauczycieli

mniej przydatnych kosztem nauczycieli o wyższych kwalifikacjach zawodowych

tylko dlatego, że ci pierwsi w okresie możliwego wypowiadania stosunków pracy

okolicznościowo korzystali z usprawiedliwionej nieobecności w pracy.

W konsekwencji podzielić należy pogląd wyrażony w przywołanych wyżej

wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2013 r., I PK 199/12; z dnia 12

listopada 2008 r., I PK 79/08 oraz w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia

2006 r., I PZP 4/06 o wyczerpującym (zupełnym) uregulowaniu sposobów i trybu

rozwiązania nauczycielskich stosunków pracy (z wyjątkiem nieuregulowanych w

Karcie Nauczyciela sankcji niezgodnych z prawem czynności pracodawcy

zmierzających do ustania nauczycielskich stosunków pracy) w razie zaistnienia

okoliczności wymuszających ograniczenie stanu nauczycielskiego zatrudnienia, o

których mowa w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, co eliminuje możliwość

posiłkowego stosowania art. 41 k.p. w związku z art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela

przy rozwiązywaniu nauczycielskich stosunków pracy.

Przyjęcie

powyższego

poglądu

nie

rozwiązuje

jednakże

wszystkich

wątpliwości dotyczących możliwości zwolnienia nauczyciela z pracy po nabyciu

uprawnień do urlopu dla poratowania zdrowia. Odmowa zastosowania art. 41 k.p.

nie przesądza bowiem, czy regulacja art. 73 Karty Nauczyciela wyklucza – czy też

nie – ze swej istoty dopuszczalność wypowiedzenia stosunku pracy nauczyciela.

Obie normy – art. 20 i art. 73 Karty Nauczyciela dotyczą dwóch różnych zagadnień i

brak jest normy kolizyjnej, która pozwalałaby na rozstrzygnięcie wątpliwości, czy

nabycie prawa do urlopu dla poratowania zdrowia wyłącza późniejsze rozwiązanie

stosunku pracy z określonym nauczycielem na zasadzie art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty

Nauczyciela przed zakończeniem tego urlopu. Między tymi dwoma przepisami nie

występuje tego rodzaju zależność, że któryś z nich może być uznany na przepis

szczególny uchylający stosowanie przepisu ogólnego. Każdy z nich nie tylko

reguluje osobną materię, ale także spełnia odmienne cele.

Na tle regulacji z art. 73 Karty Nauczyciela ujawniają się w istocie dwa

funkcjonalne

aspekty

urlopu.

Z

jednej

strony

służy

on

indywidualnemu

pracownikowi w celu regeneracji zdrowia utraconego w pracy. Z drugiej strony służy

pracodawcy, gwarantując odzyskanie pełnej sprawności do dalszego nauczania

przez członka kadry pedagogicznej. Jeśli akcentować pierwszą z wymienionych

funkcji, urlop dla poratowania zdrowia stanowi jednocześnie swoistą odpłatę za

wykonaną już pracę i ma wymiar socjalny. Ocena roli urlopu dla poratowania

zdrowia przedstawia się odmiennie z perspektywy pracodawcy. Zgodnie z treścią

art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela, prawo do urlopu dla poratowania zdrowia

przysługuje nauczycielowi zatrudnionemu na czas nieokreślony, a więc takiemu,

który powróci do wykonywania obowiązków w szkole udzielającej tego urlopu.

Udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia ma zapewnić przydatność nauczyciela

do pracy w określonej placówce w przyszłości (np. zapobiec przyszłym absencjom

chorobowym dezorganizującym proces kształcenia i wychowywania dzieci oraz

młodzieży). Ostatecznie zatem urlop dla poratowania zdrowia udzielany jest nie

tylko w interesie nauczyciela, ale także i szkoły, która, ponosząc koszty tego urlopu,

uzyskuje w zamian gwarancję posiadania kadry nauczycielskiej w pełni zdolnej do

wykonywania nałożonych na nią zadań. Nie spełnia się więc jedna z funkcji urlopu

dla poratowania zdrowia, jeśli na skutek częściowej likwidacji szkoły albo w razie

zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub

zmian planu nauczania nie ma zapotrzebowania na pracę nauczyciela po

zakończeniu przez niego urlopu dla poratowania zdrowia. To zaś przemawia za

dopuszczalnością rozwiązania stosunku pracy nawet w trakcie tego urlopu, tj. w

momencie, kiedy okazuje się (po opracowaniu i zatwierdzeniu arkusza organizacji

szkoły), że jego dalsze trwanie jest uzasadnione wyłącznie interesem nauczyciela.

Co więcej, przyjęcie poglądu, że art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela przekreśla

zezwolenie na rozwiązanie stosunku pracy w trybie jej art. 20 ust. 1 (por. wyroki: z

dnia 19 września 1996 r., I PRN 70/96; dnia 21 października 2003 r., I PK 519/02 i z

dnia 19 kwietnia 2012 r., II PK 204/11 – przywołane przez skład zadający pytanie

oraz wyroki: z dnia 9 września 2010 r., II PK 54/10, LEX nr 66150220 i z dnia 20

kwietnia 2001 r. sygn. I PKN 377/00, OSNAPiUS 2003 nr 5, poz. 115), w

rzeczywistości prowadzi do zachowania stosunku pracy nie tylko w czasie trwania

urlopu dla poratowania zdrowia, ale i w dalszym okresie - właśnie z uwagi na wyżej

opisane uwarunkowania związane z dopuszczalnym terminem wypowiadania

nauczycielskich

stosunków

pracy.

Również

zatem

względy

aksjologiczne

przemawiają za tym, że prawo podmiotowe pracownika (do przeprowadzenia

zaleconego leczenia) nie może być chronione w takim stopniu, aby wymuszać na

szkole dalsze (po ustaniu urlopu) zatrudnianie nauczyciela mimo braku takiej

potrzeby, związane z ponoszeniem z tego tytułu nieuzasadnionych żadnymi

względami niemałych kosztów. Jeśli zaś rozpatrywać tę kwestię w kontekście utraty

nabytego prawa do urlopu, to jest ona rekompensowana możliwością jego

wykorzystania w dalszym toku zatrudnienia nauczycielskiego. W takim więc

aspekcie nie można mówić o bezpowrotnej utracie prawa do urlopu dla poratowania

zdrowia.

Wszystkie przedstawione argumenty prowadzą do wniosku, że prawo

nauczyciela do przywrócenia pełnej zdolności do pracy - przez powstrzymanie się

od

wykonywania

obowiązków

pracowniczych

z

zachowaniem

prawa

do

wynagrodzenia - nie może naruszać ustawowego obowiązku dyrektora szkoły

dostosowania

stanu

zatrudnienia

do

aktualnego

rozmiaru

zadań

szkoły,

wynikającego wprost z treści art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. Warto przy tym

zauważyć, że sam ustawodawca nie zaakcentował nadrzędnego charakteru dobra

chronionego art. 73 Karty Nauczyciela, choć nic nie stało na przeszkodzie, aby

uczynił to w podobny sposób jak w odniesieniu do ochrony macierzyństwa. W tym

bowiem przypadku ochrona stosunku pracy podczas korzystania z urlopu

macierzyńskiego i urlopu wychowawczego, wyrażająca się co do zasady zakazem

wypowiadania i rozwiązywania umów o pracę przez pracodawcę, sformułowana

została expressis verbis - odpowiednio w art. 177 k.p. i art. 1861 k.p. Ta konstatacja

wzmacnia argumentację, że prawo nauczyciela do urlopu dla poratowania zdrowia

nie jest dobrem bezwzględnie chronionym w przypadku kolizji z inną wartością.

Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak w sentencji.