I PZ 5/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PZ 5/11

POSTANOWIENIE

Dnia 24 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący)

SSN Romualda Spyt

SSA K. Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa S. S.

przeciwko Zespołowi Szkół Ponadgimnazjalnych w Ł.

o odszkodowanie z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 marca 2011 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Ł.

z dnia 22 grudnia 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt …193/10, Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł., na skutek apelacji pozwanego

Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Ł., zmienił zaskarżony wyrok Sądu

Rejonowego w Ł. z dnia 28 kwietnia 2010 r. w pkt 1, przyznający powódce S. S.

odszkodowanie z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu w

kwocie 2.160,00 zł i oddalił powództwo. Nadto zasądził od powódki na rzecz

pozwanego kwotę 705 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za obie instancje.

Wyrok Sądu Okręgowego został zaskarżony skargą kasacyjną przez

pełnomocnika powódki. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 183b § 1 k.p. przez jego

błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż to na powódce spoczywał ciężar

udowodnienia, że pozwany naruszył wobec niej zasady równego traktowania w

zatrudnieniu,

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik

sprawy, a mianowicie:

- art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 363 § 3 k.p.c. poprzez rozpoznanie sprawy

poza granicami apelacji wniesionej przez stronę pozwaną, tj. w zakresie, w którym

wyrok Sądu i instancji stał się prawomocny;

- art. 378 § 1 k.p.c. i 382 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. poprzez brak

wskazania, jakie dowody legły u podstaw odmiennych ustaleń dokonanych przez

Sąd drugiej instancji, jakim dowodom daje wiarę, dlaczego odmawia wiary innym

dowodom, jaką moc dowodową im przypisuje oraz dlaczego ocena dowodów

dokonana przez Sąd I instancji była nieprawidłowa.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi II

instancji do ponownego rozpoznania, przy uwzględnieniu zwrotu kosztów

postępowania od pozwanego na rzecz powódki. Jako wartość przedmiotu

zaskarżenia wskazana została kwota 21.014 zł.

Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2010 r., w sprawie o sygn. akt: …193/10,

Sąd Okręgowy w Ł. Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił skargę

kasacyjną.

Sąd Okręgowy uznał, że skarga kasacyjna była niedopuszczalna stosownie

do art. 3982 § 1 k.p.c., gdyż wartość przedmiotu zaskarżenia stanowiła kwotę

niższą niż dziesięć tysięcy złotych. Zdaniem Sądu Okręgowego roszczenie

odszkodowawcze z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu

jest sprawą o charakterze majątkowym. Ocena dopuszczalności wniesionej skargi

kasacyjnej powinna być zatem odniesiona do wartości przedmiotu zaskarżenia - w

tym przypadku do wysokości kwestionowanego przez pozwanego na etapie

postępowania apelacyjnego, a przyznanego przez Sąd pierwszej instancji

odszkodowania (art. 39811 § 1 k.p.c. w związku z art. 19 § 1 k.p.c.), tylko bowiem w

tym zakresie orzeczenie Sądu I instancji było podważane. Dla określenia wartości

przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego miarodajna jest natomiast wyłącznie wartość

przedmiotu podlegającego rzeczywistemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu.

W rozpoznawanej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia określona przez

pełnomocnika powódki jako równowartość 21.014,00 zł nie była prawidłowa. Z

uwagi na wartość roszczenia będącego przedmiotem rozpoznania zarówno sądu

pierwszej, jak i drugiej instancji, nie mogła bowiem ona przekraczać kwoty 2.160 zł.

Wskazana rzeczywista wartość przedmiotu zaskarżenia nie spełnia zatem

wymogów określonych w art. 398 § 1 k.p.c.

Postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 22 grudnia 2010 roku

zaskarżył zażaleniem w całości pełnomocnik wnioskodawczyni, zaskarżonemu

postanowieniu zarzucając:

„naruszenie art. 398 (6) § 2 k. p. c. w związku z art. 398 (2) § 1 k. p. c.

poprzez bezzasadne przyjęcie, iż pełnomocnik powódki w sposób nieprawidłowy

określił wartość przedmiotu zaskarżenia, a biorąc pod uwagę prawidłową wartość

przedmiotu zaskarżenia w przedmiotowej sprawie skarga

kasacyjna jest

niedopuszczalna – podczas, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia została w

sposób prawidłowy określona przez pełnomocnika powódki w skardze kasacyjnej

w oparciu o treść wyroku Sądu Okręgowego w Ł. Wydział Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych, z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt …193/10, a od tak określonej

wartości przedmiotu zaskarżenia skarga kasacyjna przysługuje”. Na podstawie art.

394 § 3 k. p. c. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie skardze

kasacyjnej dalszego biegu.

W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że

przedmiotem rozpoznania przed

Sądem I instancji była kwota 21.013,60 złotych. Strona pozwana zaskarżyła wyrok

Sądu Rejonowego w K. jedynie w części odnoszącej się do

kwoty 2.160,00

złotych. Tym niemniej Sąd Okręgowy określił wartość przedmiotu rozpoznawanej

przez siebie sprawy na kwotę 21.013,60 złotych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów. Stosownie do art. 398 1

§ 1 k.p.c., od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub

postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania

kończących postępowanie w sprawie strona, Prokurator Generalny lub Rzecznik

Praw Obywatelskich może wnieść skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, chyba

że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 398 2 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.,

skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których

wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, w

sprawach gospodarczych - niższa niż siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych, a w

sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - niższa niż dziesięć

tysięcy złotych. Z kolei stosownie do art. 39813 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy

rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw;

w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność

postępowania.

Wartość przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej nie może obejmować

roszczeń zgłoszonych w pozwie, lecz niebędących przedmiotem rozstrzygnięcia

sądu odwoławczego z tego względu, że strona nie skorzystała z przysługującego jej

prawa zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji (art. 398 2 § 1 k.p.c. zdanie

pierwsze w związku z art. 39813 § 1 k.p.c.). Ten pogląd, wyrażony w postanowieniu

z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt II PZ 1/09 (OSNP 2010/21-22/266) Sąd

Najwyższy, rozpoznający niniejsze zażalenie, w całości akceptuje.

Analiza wymienionych wyżej przepisów wskazuje, że wartość przedmiotu

zaskarżenia w skardze kasacyjnej nie zawsze jest tożsama z wartością przedmiotu

sporu, czyli kwotą właściwą dla chwili wniesienia pozwu, ale wyznaczona jest przez

objęty granicami zaskarżenia przedmiot rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji.

Wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną nie może więc przekraczać

wartości żądania, co do którego powództwo zostało oddalone prawomocnym

wyrokiem

sądu

odwoławczego

(por.

między

innymi

postanowienie

Sądu

Najwyższego z dnia 4 września 2002 r., I PZ 101/02, LEX nr 74714). Inaczej rzecz

ujmując, wartość przedmiotu zaskarżenia, którego dotyczy skarga kasacyjna, może

obejmować tylko roszczenia będące przedmiotem sporu w postępowaniu

odwoławczym, które stronie wnoszącej skargę zostały oddalone przez sąd drugiej

instancji i których z tego względu dochodzi w postępowaniu kasacyjnym. Skarga

kasacyjna nie może natomiast obejmować roszczeń, co prawda zgłoszonych w

pozwie, jednakże niebędących przedmiotem rozstrzygnięcia sądu odwoławczego z

tego względu, że strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa zaskarżenia

wyroku sądu pierwszej instancji.

Wprawdzie w pozwie powódka domagała się zasądzenia na jej rzecz od

pozwanego kwoty 21.013,60 zł, jednak – po oddaleniu powództwa ponad kwotę

2.160 zł, nie wniosła apelacji, doprowadzając do uprawomocnienia się wyroku Sądu

pierwszej instancji w tym zakresie. Apelacja została wniesiona tylko przez

pozwaną, która prawidłowo podała w apelacji wartość przedmiotu zaskarżenia –

2.160 zł.

Skarżąca pomija okoliczność, że - z uwagi na niezaskarżenie przez nią

rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji - przedmiotem rozpoznania przez Sąd

odwoławczy nie było żądanie określone w art. 19 § 1 k.p.c., ale wyłącznie

zasądzone na rzecz powódki przez Sąd Rejonowy, odszkodowanie. Jest ono

niewątpliwie roszczeniem majątkowym pieniężnym, dla którego sposób oznaczenia

wartości

przedmiotu

sporu

podlegającego

rozpoznaniu

na

danym

etapie

postępowania określa art. 19 § 1 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 30 stycznia 2003 r., I PK 263/02, Monitor Prawa Pracy - wkładka 2004 nr 1,

poz. 10). Taki był przedmiot rozpoznania i rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji i z

niego wynika wartość zaskarżenia w skardze kasacyjnej. W postępowaniu

kasacyjnym przedmiotem zaskarżenia może być tylko to, odnośnie czego

wyrokował sąd drugiej instancji.

Dla określenia wartości przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego miarodajna jest

wyłącznie wartość przedmiotu podlegającego rzeczywistemu rozpoznaniu i

rozstrzygnięciu, co wyklucza dowolność stron przy jej oznaczaniu. Sąd drugiej

instancji nie tylko jest uprawniony, ale i zobowiązany do sprawdzenia - w razie

wątpliwości - wskazanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia. Uprawnienie

sądu obejmuje nie tylko skontrolowanie danych składających się na tę wartość, lecz

także sposobu jej obliczenia, natomiast nie nakłada powinności jej samodzielnego

ustalania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2010 r., w sprawie II

UZ 10/10 - LEX nr 611822).

Również w postanowieniu z dnia 10 lutego 2010 r., w sprawie II UZ 55/09

(LEX nr 621342), Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że Sąd drugiej instancji nie

może bezkrytycznie przyjmować dowolnych twierdzeń o wartości przedmiotu

zaskarżenia

i

powinien

wezwać

stronę

do

uzupełnienia

kasacji

przez

skonkretyzowanie tej wartości, a następnie ocenić ją z punktu widzenia

dopuszczalności kasacji. W rezultacie sąd, do którego wniesiono skargę kasacyjną

dokonuje sprawdzenia, czy jej oznaczenie nastąpiło według reguł określonych w

art. 19 - 24 k.p.c. Odrzucenie skargi kasacyjnej ze względu na niespełnienie przez

nią wymagania, które stosownie do przepisów ustawy jest konieczne z punktu

widzenia dopuszczalności skargi, nie narusza prawa do sądu.

Z powyższych względów zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art.

k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.