I PZ 40/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PZ 40/10

POSTANOWIENIE

Dnia 4 lutego 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący)

SSN Romualda Spyt

SSA Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M. J.

przeciwko SPZOZ Wielospecjalistycznemu Szpitalowi Powiatowemu […]

w związku ze skargą powoda o wznowienie postępowania w sprawie III APa …/08,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 lutego 2011 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 21 kwietnia 2010 r.,

I oddala zażalenie,

II przyznaje radcy prawnemu M. B. od Skarbu Państwa (kasy

Sądu Okręgowego w G.) kwotę 1.350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt)

zł, powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług - tytułem

nieopłaconych kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu

zażaleniowym.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 25 lutego 2009 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację powoda M. J. od wyroku Sądu

Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. z dnia 19 września

2007 r., oddalającego powództwo o zadośćuczynienie pieniężne w związku z

mobbingiem oraz - o odszkodowanie za naruszenie zakazu dyskryminacji w

zatrudnieniu, skierowane przeciwko SPZOZ Wielospecjalistycznemu Szpitalowi

Powiatowemu […].

We wniosku o wznowienie postępowania zakończonego opisanym wyżej

wyrokiem

pełnomocnik M. J. wniósł o wznowienie postępowania w sprawie,

uchylenie wyroku oddalającego apelację w sprawie III APa …/08 i ponowne jej

rozpoznanie poprzez uwzględnienie apelacji. Wskazał, iż podstawą wznowienia

jest art. 401 k.p.c. - z uwagi na brak możliwości działania powoda w procesie z

uwagi na chorobę powoda, na którą powołuje się powód obecnie, a także - art. 403

§ 3 k.p.c. - z uwagi na wykrycie przez powoda nowych istotnych okoliczności i

dowodów w sprawie, które mogły mieć znaczenie w sprawie.

Jednocześnie

pełnomocnik

powoda

podał,

że

o

okolicznościach

uzasadniających wznowienie postępowania - skarżący zgodnie ze swoim

oświadczeniem na piśmie - dowiedział się około 3 lub 4 miesięcy temu.

Sąd Apelacyjnego postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2010 r. odrzucił

skargę o wznowienie postępowania – uznając, że podnoszone w skardze

okoliczności nie mogą uzasadniać wznowienia postępowania. Jakkolwiek skarżący

wskazał na przepis normujący instytucję wznowienia postępowania, to jednak jego

twierdzenia, powołane na uzasadnienie zgłoszonego żądania nie odpowiadają

żadnej z ustawowych podstaw wznowienia postępowania. Zgodnie z utrwaloną

wykładnią normy art. 401 § 1 pkt 2 k.p.c., strona zostaje pozbawiona możności

działania tylko wtedy, gdy doszło do całkowitego pozbawienia jej możności obrony

swych praw, a więc gdy znalazła się w takiej sytuacji, która uniemożliwia, a nie tylko

utrudniła lub ograniczyła popieranie przed sądem dochodzonych roszczeń.

O takim pozbawieniu skarżącego możności działania w sprawie niniejszej, w

świetle twierdzeń uzasadnienia skargi, nie może być mowy, bowiem ubezpieczony

w toku całego postępowania apelacyjnego był reprezentowany przez pełnomocnika

z urzędu, który był autorem apelacji oraz brał aktywny udział w postępowaniu

przed Sądem II instancji.

Ustawową podstawą wznowienia postępowania wskazaną w art. 403 § 2

k.p.c. jest powołanie się na dowody, co do których w trakcie postępowania

zakończonego

prawomocnym

wyrokiem

strona

obiektywnie

dysponowała

możliwością ich zgłoszenia, jednakże tego nie uczyniła wskutek braku procesowej

potrzeby ich powołania, a nie wskutek opieszałości, zaniedbania, zapomnienia, czy

błędnej oceny. Okoliczności wskazane

przez skarżącego zostały wcześniej

powołane przez powoda w zakończonym postępowaniu, zaś okoliczność

polegająca na złośliwym łamaniu praw pracowniczych, (w zakresie stażu pracy i

godzin ponadwymiarowych) odnoszona jest przez skarżącego do treści umowy o

pracę, brak zatem przesłanek do przyjęcia, że została wykryta po uprawomocnieniu

się wyroku, a także, iż powód nie miał możliwości skorzystania z niej w tymże

postępowaniu.

Z tych względów Sąd Apelacyjny na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. odrzucił

skargę.

Postanowienie

Sądu

Apelacyjnego

zaskarżył

zażaleniem

w

części

dotyczącej zawartego w punkcie I rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi o wznowienie

postępowania pełnomocnik z urzędu M. J., zarzucając: - naruszenie art. 401 § 1 pkt

2 k.p.c. poprzez jego wadliwe zastosowanie, - naruszenie art. 403 § 2 k.p.c.,

poprzez jego wadliwe zastosowanie - wadliwe ustalenia stanu faktycznego

dotyczącego skarżącego, będące podstawą wydanego orzeczenia.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu. Wniósł

także o przyznanie i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w

postępowaniu odwoławczym w związku z niniejszym zażaleniem, w wysokości wg

norm przepisanych.

W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że po pierwsze, powód był pozbawiony

możliwości działania w sprawie z uwagi na chorobę, co opisał w skardze i zdaniem

skarżącego okoliczność ta spełnia warunki określone w art. 401 k.p.c.; ocena sądu

orzekającego jest tu zdaniem skarżącego nieprawidłowa. Po drugie, w sprawie

ujawniły się nowe okoliczności, które skarżący chce podnieść we wznowionym

postępowaniu, a dotyczą one: dyskryminacji jego osoby, mobbingu, zniszczenia

kariery zawodowej; skarżący wskazuje także na nieprawdziwe w jego opinii

dokumenty dotyczące sprawy oraz ogólną atmosferę wokół jego sprawy, która

powodowała, że nie miał możliwości podniesienia wszystkich ważnych kwestii w

zakończonym postępowaniu przeciwko pozwanemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest niezasadne.

Badając oparcie skargi na ustawowej podstawie wznowienia sąd ogranicza

się do zbadania, czy twierdzenia skargi stanowią taką ustawową podstawę, gdyż

jeśli wskazana podstawa została sformułowana w sposób odpowiadający ustawie,

ale w rzeczywistości nie występuje, skarga podlega odrzuceniu z mocy art. 410 § 1

k.p.c. Odrzucenie skargi o wznowienie postępowania nie może natomiast nastąpić

w przypadku, gdy podstawa ta istnieje, ale jest merytorycznie nieuzasadniona

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19.03.2010 r. w sprawie II PZ 5/10 - LEX

nr 583798).

Podobnie w postanowieniu z dnia 26.09.2008 r. w sprawie V CZ 55/08 ( LEX

nr

590293)

Sąd

Najwyższy

zajął

stanowisko,

że

podstawy

wznowienia

postępowania zostały uregulowane przez ustawodawcę w sposób wyczerpujący w

art. 401-4011 oraz art. 403 k.p.c. Sformułowanie podstawy wznowienia w sposób

odpowiadający powyższym przepisom nie oznacza jednak oparcia skargi na

ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że

podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, nie oparta na ustawowej

podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu.

Podzielając te konstatacje i odnosząc je do niniejszej sprawy Sąd Najwyższy

uznał, że zawarte w skardze o wznowienie postępowania twierdzenia strony

powodowej, powołane na uzasadnienie zgłoszonego żądania nie odpowiadają

żadnej z ustawowych podstaw wznowienia postępowania. Wykładnia normy art.

401 § 1 pkt 2 k.p.c. prowadzi do konkluzji, że strona zostaje pozbawiona możności

działania tylko wtedy, gdy doszło do całkowitego pozbawienia jej możności obrony

swych praw, a więc gdy znalazła się w takiej sytuacji, która uniemożliwiała, a nie

tylko utrudniła lub ograniczyła popieranie przed sądem dochodzonych roszczeń. O

takim pozbawieniu skarżącego możności działania w sprawie niniejszej, w świetle

twierdzeń uzasadnienia skargi, nie może być mowy, bowiem ubezpieczony w toku

całego postępowania apelacyjnego był reprezentowany przez pełnomocnika z

urzędu - radcę prawnego M. B. Profesjonalny pełnomocnik z urzędu był autorem

apelacji oraz brał aktywny udział w postępowaniu przed Sądem II instancji,

uczestnicząc w posiedzeniach wyznaczonych na rozprawę w dniach: 30 stycznia

2009 r. oraz 25 lutego 2009 r.

Stan zdrowia powoda, w tym kontekście, nie uniemożliwiał mu sprawnego i

aktywnego uczestniczenia w postępowaniu sądowym, zgłaszania wniosków

dowodowych i podejmowania istotnych decyzji procesowych. Stan zdrowia powoda

był znany sądom rozstrzygającym jego sprawę i był brany pod uwagę przy

prowadzeniu postępowania sądowego oraz przy wyrokowaniu. Wskazany więc w

pierwszym zarzucie zażalenia stan zdrowia powoda nie mógł więc stanowić

podstawy wznowienia postępowania.

Ponadto, należy zwrócić uwagę, że żądanie wznowienia postępowania,

oparte na podstawie art. 403 § 2 k.p.c., jest dopuszczalne wtedy, gdy po

zakończeniu postępowania, którego dotyczy skarga, ujawniły się okoliczności

faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z

których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Ustawową

podstawą wznowienia postępowania wskazaną w art. 403 § 2 k.p.c. jest powołanie

się na dowody, co do których w trakcie postępowania zakończonego prawomocnym

wyrokiem strona obiektywnie dysponowała możliwością ich zgłoszenia, jednakże

tego nie uczyniła wskutek braku procesowej potrzeby ich powołania, a nie wskutek

opieszałości, zaniedbania, zapomnienia, czy błędnej oceny.

Podstawą wznowienia postępowania nie mogą być okoliczności i dowody

wchodzące

w zakres materiału procesowego

prawomocnie zakończonego

postępowania, a nie dostrzeżone przez stronę, bowiem wykrycie, o którym mowa w

powołanym art. 403 § 2 k.p.c. odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim

postępowaniu w ogóle nie ujawnionych i wówczas nieujawnialnych, bo nieznanych

stronie i dla niej niedostępnych, zaś fakty "ujawnialne" czyli te, które strona powinna

znać, tj. miała możliwość dostępu do nich, nie są objęte hipotezą art. 403 § 2 k.p.c.

Ocena dostępności faktów powinna mieć charakter obiektywny i uwzględniać

całokształt okoliczności danej sprawy ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

24.06.2009 r. w sprawie I CZ 32/09 - LEX nr 584194).

W ocenie Sądu Najwyższego w sposób prawidłowy Sąd Apelacyjny przyjął, że

możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c. jest

uzależniona

od

zaistnienia

łącznie

trzech

przesłanek:

wykrycia

po

uprawomocnieniu się wyroku nowych okoliczności faktycznych lub środków

dowodowych, które istniały w toku postępowania, ale nie zostały w nim powołane,

możliwości ich wpływu na wynik sprawy, niemożności skorzystania z nich przez

stronę w poprzednim postępowaniu. Tymczasem, okoliczności oznaczone przez

skarżącego, jako: dyskryminowanie i mobbingowanie ze wzglądu na: wiek - opinie

dr T., dyrektora W.; sposób ubierania się w opiniach personelu, częste pomawianie

przez personel Szpitala Rejonowego, podawanie nieprawdziwych, zmyślonych,

obraźliwych oraz pomawiających treści i opinii na szkodę powoda, zostały

powołane przez powoda w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem

Sądu

Apelacyjnego.

Okoliczność

polegająca

na

złośliwym

łamaniu

praw

pracowniczych, (w zakresie stażu pracy i godzin ponadwymiarowych) znana była

powodowi w poprzednim postępowaniu i wtedy mogła być zgłaszana, brak zatem

przesłanek do przyjęcia, że została wykryta po uprawomocnieniu się wyroku, a

także, iż powód nie miał możliwości skorzystania z niej w poprzednim

postępowaniu.

W ocenie Sądu Najwyższego - jeżeli z uzasadnienia skargi wynika, że

okoliczności w niej wskazane nie wyczerpują ustawowej przesłanki wznowienia

postępowania, wymienionej w art. 401, 4011 i 403 k.p.c., to podnoszona w żądaniu

podstawa prawna żądania nie zachodzi. W takim przypadku skarga nie jest oparta

na ustawowej podstawie wznowienia i podlega odrzuceniu, stosownie do art. 410 §

1 k.p.c., co prawidłowo uczynił Sąd Apelacyjny.

Mając powyższe okoliczności na względzie Sąd Najwyższy oddalił zażalenie

stosowanie do art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.

O kosztach postępowania zażaleniowego, na które składają się koszty

pełnomocnika z urzędu, Sąd orzekł zgodnie z § 15 i § 2 ust. 3 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego w urzędu (Dz.U. nr 163, poz.

1349 ze zm.); ich wysokość ustalił na podstawie § 12 ust. 2 pkt 2 tego

rozporządzenia.