I PZ 4/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PZ 4/06

POSTANOWIENIE

Dnia 28 marca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Gonera

w sprawie z powództwa J. W.

przeciwko M. Polska Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

o przywrócenie do pracy i sprostowanie świadectwa pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 marca 2006 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w B.

z dnia 14 października 2005 r.,

odrzuca zażalenie.

Uzasadnienie.

Postanowieniem z 28 grudnia 2004 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych, na wniosek powoda, dokonał wykładni wyroku tego

Sądu z 8 lipca 2004 r., w sprawie VI Pa …/04.

Na postanowienie to zażalenie wniosła strona pozwana, wnosząc o jego

uchylenie.

Postanowieniem z 14 października 2005 r. Sąd Okręgowy odrzucił zażalenie

strony pozwanej na postanowienie z 28 grudnia 2004 r. W uzasadnieniu

podniesiono, że zażalenie jest „pozbawione podstaw prawnych” i dlatego powinno

ulec odrzuceniu. Przepis art. 392 k.p.c. przewiduje możliwość wniesienia kasacji do

Sądu Najwyższego od wyroku lub postanowienia sądu drugiej instancji w

przedmiocie

odrzucenia

pozwu

lub

umorzenia

postępowania

kończącego

postępowanie w sprawie. W rozpoznawanej sprawie orzeczeniem kończącym

postępowanie jest wyrok Sądu Okręgowego z 8 lipca 2004 r., nie jest nim natomiast

postanowienie w przedmiocie jego wykładni. Za kończące postępowanie należy

uznać orzeczenie zamykające drogę do dalszego postępowania co do istoty

sprawy, nie może ono natomiast dotyczyć kwestii wpadkowych, ubocznych,

niezwiązanych bezpośrednio z istotą sprawy. W ocenie Sądu Okręgowego,

postanowienie z 28 grudnia 2004 r. w przedmiocie wykładni wyroku nie spełnia

szczególnych przesłanek z art. 392 k.p.c. i art. 39318 k.p.c., a zatem nie przysługuje

od niego prawo złożenia zażalenia do Sądu Najwyższego. Nie ma w tym przypadku

zastosowania art. 394 § 1 pkt 8 k.p.c., ponieważ przepis ten odnosi się do

postanowień wydanych przez sąd pierwszej instancji.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła strona pozwana, domagając

się jego uchylenia. Zażalenie zostało skierowane do Sądu Apelacyjnego, a jako

podstawę jego wniesienia wskazano art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c.

W uzasadnieniu zażalenia nie wskazano przepisów prawa procesowego,

które zostały naruszone przez Sąd Okręgowy przy wydawaniu postanowienia z 14

października 2005 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z 28 grudnia 2004 r.

w przedmiocie wykładni wyroku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozważenia wymagała przede wszystkim dopuszczalność wniesionego

zażalenia ze względu na przedmiot zaskarżonego postanowienia.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane 14 października 2005 r., a zatem

do rozpoznania środka odwoławczego mają zastosowanie przepisy Kodeksu

postępowania cywilnego po nowelizacji wynikającej z ustawy z dnia 22 grudnia

2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo

o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), która weszła w

życie 6 lutego 2005 r.

Postanowienie o odrzuceniu zażalenia strony pozwanej na postanowienie w

przedmiocie wykładni wyroku zostało wydane przez Sąd Okręgowy działający jako

sąd drugiej instancji. Podjęcie przez Sąd Okręgowy czynności sądowych w

granicach właściwości funkcjonalnej sądu drugiej instancji nie może budzić w

rozpoznawanej sprawie jakichkolwiek wątpliwości, skoro wpierw chodziło o

dokonanie wykładni wyroku tego Sądu (działającego jako sąd drugiej instancji), a

następnie

o

ocenę

dopuszczalności

zażalenia

na

postanowienie

w tym

przedmiocie. W tej sytuacji skierowanie przez pełnomocnika skarżącej zażalenia do

Sądu Apelacyjnego było oczywiście nieprawidłowe, ponieważ od postanowień sądu

okręgowego działającego jako sąd drugiej instancji zażalenie przysługuje do Sądu

Najwyższego, a nie do sądu apelacyjnego. Błędnie także jako podstawę wniesienia

zażalenia wskazano art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c. Przepis ten stanowi, że zażalenie do

sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienie sądu pierwszej instancji,

którego przedmiotem jest odrzucenie zażalenia. Ogólnie art. 394 k.p.c. przewiduje,

że zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienia sądu pierwszej

instancji kończące postępowanie w sprawie, a ponadto na postanowienia sądu

pierwszej instancji i zarządzenia przewodniczącego, których przedmiotem są

kwestie wyszczególnione w punktach 1 – 12.

Przepis ten reguluje zatem zakres

przedmiotowy postanowień sądu pierwszej instancji zaskarżalnych zażaleniem do

sądu drugiej instancji. Nie może stanowić podstawy wniesienia zażalenia do Sądu

Najwyższego na postanowienie sądu drugiej instancji, a z takim postanowieniem

mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Ocena

dopuszczalności

wniesionego

zażalenia

powinna

być

zatem

dokonana nie na podstawie art. 394 k.p.c., który w ogóle nie ma zastosowania nawet per analogiam - do postanowień wydanych przez sąd drugiej instancji, lecz

w oparciu o art. 3941 k.p.c.

Zgodnie z tym ostatnim przepisem, zażalenie do Sądu Najwyższego

przysługuje: 1) na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę

kasacyjną oraz skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia (art. 3941 § 1 k.p.c.), oraz 2) na postanowienie sądu drugiej instancji

kończące postępowanie w sprawie, w której przysługuje skarga kasacyjna, z

wyjątkiem: a) postanowień, o których mowa w art. 398 1 k.p.c. (czyli postanowień w

przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących

postępowanie w sprawie, od których przysługuje skarga kasacyjna), a także b)

postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu

pierwszej instancji (art. 3941 § 2 k.p.c.).

Przedmiotem

października

zaskarżonego

postanowienia

Sądu

Okręgowego

z 14

2005 r. nie było odrzucenie skargi kasacyjnej lub skargi o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 394 1 § 1

k.p.c.), a zatem ocena dopuszczalności wniesienia zażalenia do Sądu Najwyższego

powinna być dokonana w oparciu o przepis art. 394 1 § 2 k.p.c. Z tego punktu

widzenia istotne było ustalenie, czy po pierwsze - w sprawie tej przysługuje skarga

kasacyjna, po drugie - czy zaskarżone postanowienie kończy postępowanie w

sprawie.

Pierwsza z tych kwestii (czy w rozpoznawanej sprawie przysługuje kasacja

ewentualnie skarga kasacyjna) powinna być rozstrzygnięta pozytywnie (strona

pozwana wniosła zresztą kasację od wyroku Sądu Okręgowego z 8 lipca 2004 r.).

Pozostaje zatem do oceny jedynie to, czy zaskarżone postanowienie,

którego przedmiotem było odrzucenie zażalenia na postanowienie w przedmiocie

wykładni wyroku, kończy postępowanie w sprawie.

W orzecznictwie i piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że za kończące

postępowanie w sprawie można uznać postanowienia, których uprawomocnienie

się zamyka drogę do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty przez sąd danej lub

wyższej instancji, jeżeli w chwili ich wydania sąd jest zwolniony z obowiązku

dalszego rozpoznawania sprawy, albo postanowienia stwierdzające wystąpienie

okoliczności

powodującej

niedopuszczalność

kontynuowania

postępowania

zmierzającego do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty przez sąd danej lub wyższej

instancji, jeżeli w chwili ich wydania sąd jest zwolniony z obowiązku dalszego

rozpoznawania sprawy. Inaczej mówiąc, za kończące postępowanie w sprawie nie

może być uznane postanowienie dotyczące kwestii ubocznej, wpadkowej,

incydentalnej, niezwiązanej bezpośrednio z istotą sprawy. Do takich kwestii należy

dokonanie przez sąd wykładni wyroku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 12

marca 2003 r., I PZ 162/02, OSNP z 2004 r. nr 14, poz. 245, zgodnie z którym na

postanowienie sądu drugiej instancji oddalające wniosek o sprostowanie lub

wykładnię wyroku nie przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego).

Wniosek taki wynika również z wykładni systemowej. Zgodnie z art. 394 § 1

k.p.c., zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienia sądu

pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a ponadto na postanowienia,

których przedmiotem jest któraś z kwestii enumeratywnie wyliczonych w tym

przepisie. Wśród tych kwestii znajduje się również sprostowanie lub wykładnia

orzeczenia albo ich odmowa (art. 394 § 1 pkt 8 k.p.c.). Oznacza to, że przepis art.

394 k.p.c. nie traktuje postanowienia sądu pierwszej instancji odmawiającego

sprostowania lub wykładni orzeczenia jako kończącego postępowanie w sprawie.

Podobnie materię tę należy potraktować na gruncie art. 394 1 § 2 k.p.c. W związku z

tym należy przyjąć, że na postanowienie sądu drugiej instancji oddalające wniosek

o sprostowanie lub wykładnię wyroku (odmawiające sprostowania lub wykładni

wyroku) nie przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego. Rozstrzygnięcie to

dotyczy kwestii niebędącej przedmiotem zasadniczego postępowania, a więc

kwestii w tym sensie ubocznej. Wynika z tego, że zażalenie na postanowienie sądu

drugiej instancji, którego przedmiotem jest sprostowanie lub wykładnia orzeczenia,

jest niedopuszczalne.

W podobny sposób należy ocenić postanowienie będące przedmiotem

zaskarżenia

w

niniejszym

postępowaniu

zażaleniowym,

a

mianowicie

postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające zażalenie na postanowienie tego

sądu w przedmiocie wykładni wyroku sądu drugiej instancji.

Skoro postanowienie w przedmiocie wykładni wyroku sądu drugiej instancji

nie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie w rozumieniu art.

3941 § 2 k.p.c., to także postanowienie odrzucające zażalenie na to postanowienie

nie ma charakteru „postanowienia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie

w sprawie” w tym znaczeniu, jakie nadaje temu pojęciu doktryna i orzecznictwo

dotyczące wykładni art. 3941 § 2 k.p.c. Jednocześnie art. 3941 k.p.c. – odmiennie

niż art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c. - nie przewiduje zaskarżenia zażaleniem do Sądu

Najwyższego każdego postanowienia sądu drugiej instancji o odrzuceniu

zażalenia. Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu

drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną oraz skargę o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 3941 § 1 k.p.c.), ale już nie

na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające zażalenie.

Nie każde

postanowienie o odrzuceniu zażalenia kończy przy tym postępowanie w sprawie gdyby tak było, zbędny byłby przepis art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c. dotyczący

dopuszczalności zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji, którego

przedmiotem jest odrzucenie

zażalenia. Także do postanowienia sądu drugiej

instancji odrzucającego zażalenie można odnieść argumentację powołującą się na

wykładnię systemową - gdyby każde postanowienie sądu mające za przedmiot

odrzucenie zażalenia było traktowane jako postanowienie kończące postępowanie

w sprawie,

wówczas zbędne byłoby osobne uregulowanie kwestii jego

zaskarżalności w art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c. O tym, czy postanowienie odrzucające

zażalenie - czy to postanowienie sądu pierwszej instancji, czy to postanowienie

sądu drugiej instancji - jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie,

decyduje przedmiot rozstrzygnięcia. Jeżeli przedmiotem tym jest wykładnia

orzeczenia,

postanowienie

nie

ma

charakteru

postanowienia

kończącego

postępowanie w sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy odrzucił niedopuszczalne

zażalenie na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z

art. 370 i 373 k.p.c.