I PZ 39/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PZ 39/10

POSTANOWIENIE

Dnia 20 stycznia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gersdorf

SSA Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa T. S.

przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego "K." Spółce z ograniczoną

odpowiedzialnością

o ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 stycznia 2011 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K.

z dnia 11 sierpnia 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy Wydział IX Pracy w K. wyrokiem z dnia 4 marca 2010 roku

oddalił apelację powoda T. S. od wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 16

listopada 2009 roku.

Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2010 r. Sąd Okręgowy w K. odrzucił

wniosek powoda o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku z dnia 4 marca

2010 r. w sprawie V P …/09, bowiem pełnomocnik powoda z powodu braku

staranności złożył wniosek do Sądu Rejonowego oraz mylnie oznaczył sygnaturę

sprawy. Te czynności sprawiły, że Sąd Okręgowy odrzucił wniosek jako złożony z

naruszeniem ustawowego terminu 7 dni do jego wniesienia, gdyż do Sądu

Okręgowego ten wniosek wpłynął 1 kwietnia 2010 r. Jako podstawę orzeczenia

Sąd wskazał art. 328 § 1 k.p.c.

Po uprawomocnieniu się tego postanowienia powód reprezentowany przez

profesjonalnego pełnomocnika, w dniu 30 kwietnia 2010 r. wniósł skargę kasacyjną

od wyroku z dnia 4 marca 2010 r.

Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2010 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy w K.

odrzucił skargę kasacyjną powoda, podnosząc w motywach swojego orzeczenia,

że skoro powód nie złożył wniosku o sporządzenie i doręczenie mu uzasadnienia

wyroku to nie może skutecznie wnieść skargi kasacyjnej.

W ocenie tego Sądu przesłanką skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej

jest złożenie przez stronę postępowania wniosku do Sądu drugiej instancji o

doręczenie wyroku z uzasadnieniem (art. 387 § 3 k.p.c.), a termin do wniesienia

skargi kasacyjnej rozpoczyna swój bieg od doręczenia stronie orzeczenia z

uzasadnieniem - art. 3985 § 1 k.p.c. Zgodnie z art. 387 § 4 k.p.c., jeżeli

uzasadnienie nie zostało sporządzone, a w sprawie została wniesiona skarga

kasacyjna lub skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia Sąd II instancji sporządza uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia w

terminie dwóch tygodni od wniesienia skargi. Zdaniem Sądu Okręgowego przepis

ten ma zastosowanie tylko wówczas, gdy skargę kasacyjną wnosi podmiot nie

będący

stroną

postępowania

(Prokurator

Generalny

lub

Rzecznik

Praw

Obywatelskich).

Reasumując stwierdził, że na zasadzie art. 398 § 2 k.p.c. należało orzec jak

w sentencji, bowiem skargi kasacyjnej powoda nie poprzedził skutecznie złożony

(w terminie) wniosek o doręczenie odpisu wyroku Sądu II instancji z

uzasadnieniem.

Postanowienie to zaskarżył zażaleniem w całości pełnomocnik powoda,

zarzucając postanowieniu naruszenie prawa materialnego przez błędne jego

zastosowanie, a to art. 10 Konstytucji RP, art. 31 Konstytucji RP i art. 32 ust. 1

tejże Konstytucji w zw. z art. 387 § 4 k.p.c. przez stwierdzenie, że powodowi nie

przysługuje skarga kasacyjna wobec faktu, że nie wniósł o sporządzenie i

doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem.

Wskazując na powyższą podstawę zaskarżenia wniósł o uchylenie

oznaczonego wyżej orzeczenia Sądu Okręgowego w K. oraz skierowanie sprawy

do tego Sądu, celem nadania biegu postępowaniu ze skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że powoływanie się przez Sąd II

instancji na wykładnię prawa ograniczającą prawo strony do skargi kasacyjnej jest

zaprzeczeniem roli, do jakiej we współczesnych społeczeństwach sądownictwo

jest powołane. Tym samym taka interpretacja prawa nie może zasługiwać na

aprobatę.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Argumenty zawarte w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3985 § 1 k.p.c. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który

wydał zaskarżone orzeczenie, w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia

orzeczenia z uzasadnieniem stronie skarżącej. Zgodnie z § 2 tego artykułu - termin

do wniesienia skargi kasacyjnej przez Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw

Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka wynosi sześć miesięcy od dnia

uprawomocnienia się orzeczenia, a jeżeli strona zażądała doręczenia orzeczenia z

uzasadnieniem - od chwili doręczenia orzeczenia stronie.

W ocenie Sądu Najwyższego warunkiem dopuszczalności skargi kasacyjnej

jest doręczenie stronie orzeczenia wraz z uzasadnieniem, które poprzedzone musi

być skutecznym uprzednim złożeniem przez stronę skarżącą wniosku o

doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem (art. 387 § 1 i 3 k.p.c.). Czynności te

powinny

być

wykonane

z

należytą

starannością

i

dbałością

o

interes

reprezentowanej strony. Podobny pogląd wyraził również Sąd Najwyższy w

postanowieniu z dnia 28.03.2007 r. w sprawie III CSK 66/07 - LEX nr 315345).

Ratio legis takiego stanowiska wynika z konieczności profesjonalnego

sporządzenia skargi kasacyjnej, a zachowanie wymogów formalnych skargi

kasacyjnej nie jest możliwe bez wcześniejszego zapoznania się z pisemnym

uzasadnieniem wyroku sądu II instancji. W przeciwieństwie do apelacji skargę

kasacyjną można oprzeć na ściśle określonych przyczynach, stanowiących jej

podstawy. Skarga kasacyjna może opierać się na wymienionych w art. 398 3 k.p.c.

podstawach. Poprzez ujęcie podstaw skargi kasacyjnej w postaci naruszenia

przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania określony został

zakres kontroli Sądu Najwyższego przeprowadzanej jedynie z punktu widzenia

zgodności zaskarżonego orzeczenia z prawem.

W postanowieniu z dnia 28.04. 2010 r. w sprawie II PK 326/09 (LEX nr

603417) Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że spełnienie wymagania przytoczenia

podstaw kasacyjnych nie może ograniczyć się do wskazania ustawowo określonej

kategorii podstawy skargi, według jej określenia z art. 3983 § 1 k.p.c. Konieczne

jest skonkretyzowanie abstrakcyjnie ujętej formuły przepisu w podstawę dotyczącą

rozpatrywanej sprawy. Nie można poprzestać na zarzucie naruszenia przepisów

prawa materialnego i przepisów postępowania, ale koniecznie trzeba wskazać,

które konkretnie przepisy zostały naruszone; tylko bowiem sprecyzowane zarzuty,

stanowią podstawy skargi w danej sprawie będącej przedmiotem postępowania

kasacyjnego, którego granice określa art. 39813 § 1 k.p.c. Skarżący powinien

przytoczyć - oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) ustawy - naruszone

przepisy prawa i wyjaśnić, na czym ich naruszenie polega, oraz wykazać, że

naruszenie przepisów postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W

rozpoznawanej

sprawie

pełnomocnik

powoda

sporządził

skargę

kasacyjną bez zapoznania się z ustaleniami i argumentacją prawną Sądu

Okręgowego, gdyż nie złożył w sposób skuteczny i właściwy wniosku o

sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu II instancji i nadesłania mu wyroku z

uzasadnieniem. Ten brak profesjonalizmu spowodował odrzucenie skargi

kasacyjnej.

Przepis art. 387 § 4 k.p.c., normujący sporządzenie przez sąd z urzędu

uzasadnienia orzeczenia w sprawie, w której wniesiono skargę kasacyjną lub

skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, został

dodany ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. Wykładni tego przepisu należy

dokonywać w kontekście art. 387 § 3 k.p.c. oraz art. 398 5 § 1 k.p.c. Z tego

ostatniego przepisu wynika, iż termin na wniesienie skargi kasacyjnej rozpoczyna

swój bieg od doręczenia stronie orzeczenia z uzasadnieniem. Zatem przesłanką

skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej jest złożenie przez stronę postępowania

wniosku do sądu drugiej instancji o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Strona

postępowania nie może bowiem złożyć skargi kasacyjnej nie dysponując wyrokiem

wraz z uzasadnieniem.

Z tego względu przepis art. 387 § 4 k.p.c. należy odczytywać wyłącznie w

ten sposób, że znajduje on zastosowanie w tych sprawach, w których skargę

kasacyjną wnosi Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich

(podobnie: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29.10.2007r. w sprawie II PZ

45/07 - OSNP 2009/1-2/14).

Mając na względzie brak staranności pełnomocnika powoda w złożeniu w

sposób

prawidłowy

wniosku

o

sporządzenie

uzasadnienia

wyroku

Sądu

Okręgowego w Katowicach, a także wykładnię przedstawionych wyżej przepisów nie można podzielić sugestii zawartej w zażaleniu, że w niniejszej sprawie doszło

do naruszenia art. 10 Konstytucji RP, art. 31 Konstytucji RP i art. 32 ust. 1 tejże

Konstytucji w zw. z art. 387 § 4 k.p.c. przez stwierdzenie, że powodowi nie

przysługuje skarga kasacyjna z uwagi na fakt, że nie wniósł wniosku o

sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem.

Zgodnie z art. 10 Konstytucji ustrój RP opiera się na podziale i równowadze

władzy

ustawodawczej,

wykonawczej

i

sądowniczej.

Atrybutem

władzy

sądowniczej jest kompetencja do sprawowania wymiaru sprawiedliwości w celu

realizacji przysługującego każdemu podmiotowego prawa do sądu (art. 45

Konstytucji RP). W ocenie Sądu Najwyższego w realiach niniejszej sprawy nie

doszło do ograniczenia prawa do sądu.

Po ogłoszeniu wyroku przewodniczący informuje szczegółowo stronę o

możliwości i sposobie zaskarżenia wyroku w drodze skargi kasacyjnej. Nie ma

takiej potrzeby odnośnie do radców prawnych lub adwokatów, gdyż ci prawnicy,

jak można by oczekiwać, znają doskonale przepisy regulujące te kwestie. Każda

strona lub pełnomocnik strony, który złoży wniosek o nadesłanie wyroku z

uzasadnieniem może później wnieść skargę kasacyjną jeżeli sprawa podlega

zaskarżeniu taka skargą. Prawo do wniesienia skargi kasacyjnej nie doznaje więc

ograniczeń, o których pisze pełnomocnik powoda w zażaleniu.

Nie sposób stwierdzić, że na skutek działań Sądu Okręgowego w K. doszło

do ograniczenia wolności osobistej powoda lub jego pełnomocnika, o której

stanowi - przywołany w zażaleniu art. 31 Konstytucji RP, albo - do naruszenia

równego traktowania, czy dyskryminacji, wymienionych w art. 32 Konstytucji.

Ponadto należy wskazać, że strona, która uchybiła terminowi do zażądania

orzeczenia z uzasadnieniem bez swojej winy, może na ogólnych zasadach

zabiegać o przywrócenie terminu (art. 168 i następne k.p.c.). W niniejszej sprawie

pełnomocnik powoda nie skorzystał z tej możliwości.

Wprawdzie

ogólna

reguła

dotycząca

możliwości

wniesienia

skargi

kasacyjnej dopiero po zapoznaniu się z pisemnym uzasadnieniem wyroku sądu nie

odnosi się do Prokuratora Generalnego i Rzecznika Praw Obywatelskich, ale

wynika to ze szczególnej roli, jaką osoby te pełnią w funkcjonowaniu wymiaru

sprawiedliwości, działając w uzasadnionych przypadkach nie tylko w interesie

państwa, ale także w istotnych sprawach społecznych lub poszczególnych

obywateli. Powód, ani jego pełnomocnik nie zwracali się do tych osób z wnioskiem

o wniesienie skargi kasacyjnej na rzecz powoda.

Brak należytej staranności oraz niewykorzystanie istniejących możliwości

prawnych nie może być więc utożsamiane z ograniczeniem prawa do sądu,

naruszeniem wolności osobistej, czy nierównym traktowaniem.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Najwyższy oddalił zażalenie

jako nieuzasadnione (art. 39814 w zw. z art. 394 § 3 k.p.c.).