I PZ 35/04 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 9 marca 2005 r.

I PZ 35/04

Pomiędzy pracownikami pozwanymi w sprawie o odszkodowanie z tytułu

wspólnej odpowiedzialności materialnej nie występuje współuczestnictwo konieczne (art. 72 § 2 k.p.c.).

Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie

Kuczyński, Herbert Szurgacz..

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca

2005 r. sprawy z powództwa Firmy Handlowo-Usługowej „O.G." Anny S. w N.S.

przeciwko Markowi O., Januszowi T., Piotrowi T., Piotrowi M., Michałowi R., Stanisławowi M. o zapłatę, na skutek zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu

Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 30 sierpnia

2004 r. [...]

o d d a l i ł zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2004 r. Sąd Okręgowy w Krakowie odrzucił

kasację strony powodowej Firmy Handlowo Usługowej „O.G.” Anny S. od wyroku

tego Sądu z dnia 23 marca 2004 r., którym to wyrokiem zmieniono wyrok Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z dnia 10 kwietnia 2003 r. w ten sposób, że oddalono powództwo przeciwko Markowi O., Michałowi R., Piotrowi T., Januszowi T., Piotrowi M.,

Stanisławowi M. o zapłatę i orzeczono o kosztach procesu.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że dopuszczalność

kasacji w sprawach o prawa majątkowe uzależniona jest od wartości przedmiotu zaskarżenia oraz od charakteru sprawy (art. 3921 k.p.c.). Sąd ten wskazał, że roszczenie strony powodowej jest roszczeniem o prawa majątkowe, zatem w razie współuczestnictwa materialnego pracowników pozwanych z tytułu współodpowiedzialności

materialnej opartej na tej samej podstawie faktycznej i prawnej (art. 72 § 1 pkt 1

k.p.c.) o dopuszczalności kasacji decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia osobno

przeciwko każdemu z pozwanych (postanowienie Sądu Najwyższego z 17 stycznia

1997 r., I PKN 65/96, OSNAPiUS 1997 nr 17, poz. 317). W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania wartość przedmiotu zaskarżenia dla każdego z pozwanych oddzielnie nie przekracza kwoty 10.000 zł, a zatem - działając na podstawie art. 3935

k.p.c. - Sąd Okręgowy odrzucił kasację.

Strona powodowa wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Skarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów procedury przez błędne pominięcie

przepisu art. 72 § 2 k.p.c. i uznanie, że współuczestnictwo pozwanych nie ma charakteru współuczestnictwa koniecznego, a w konsekwencji błędne uznanie, że w niniejszej sprawie kasacja jest niedopuszczalna z uwagi na treść art. 392 1 k.p.c.

W uzasadnieniu podniesiono, że odpowiedzialność pozwanych ma swoje źródło w umowie o współodpowiedzialności materialnej, a zatem istota tego stosunku

prawnego wskazuje na konieczność łącznego występowania wszystkich zobowiązanych w procesie, co wskazuje na współuczestnictwo materialne konieczne. Konieczność współuczestnictwa w procesie wytoczonym na podstawie umowy o współodpowiedzialności materialnej pracowników wynika zdaniem skarżącej z ugruntowanego

orzecznictwa Sądu Najwyższego co do konieczności rozważenia zasady i wysokości

odszkodowania każdego ze współodpowiedzialnych pracowników. Rozważenie takie

nie byłoby możliwe w sytuacji, gdyby nie było współuczestnictwa koniecznego w procesie.

Strona powodowa podnosiła także, iż Sąd Okręgowy orzekając o odrzuceniu

kasacji dopuścił się niekonsekwencji, albowiem orzekając in meriti wyrokiem oddalił

powództwo w całości, a nie co do poszczególnych pozwanych, a takie orzeczenie

jest charakterystyczne dla współuczestnictwa koniecznego. Zdaniem strony powodowej kasacja jest dopuszczalna, mimo iż w stosunku do poszczególnych pozwanych poszczególne roszczenia nie przekraczają kwoty 10.000 zł i w związku z tym

wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 3921 §1 k.p.c.

kasacja nie przysługuje w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Strona powodowa wska-

zała jako łączną wartość przedmiotu zaskarżenia kwotę19.993,84 zł. W wykonaniu

wezwania Sądu podała także wartość przedmiotu zaskarżenia dla każdego z pozwanych oddzielnie. W każdym przypadku była to kwota niższa niż 10.000 zł.

W rozpoznawanej sprawie powód dochodził roszczeń od sześciu pozwanych

z tytułu niedoboru na podstawie przepisów o odpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone mienie. Wszyscy pozwani podpisali umowę o wspólnej odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie. Z postanowień zawartej umowy wynikało między innymi, że pracownicy odpowiadają wspólnie za powstałe niedobory (§

2), przy czym ponoszący wspólną odpowiedzialność materialną pracownicy odpowiadają w częściach równych za powstały niedobór o ile pozostają w stosunku pracy

w okresie objętym inwentaryzacją (§ 3). Tym samym zachodziło między pozwanymi

współuczestnictwo materialne, co słusznie wskazała w zażaleniu strona skarżąca,

gdyż przedmiot sporu stanowią obowiązki oparte na tej samej podstawie faktycznej i

prawnej (art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c.), co nie świadczy jednak o występowaniu podnoszonego przez stronę skarżącą współuczestnictwa koniecznego (art. 72 § 2 k.p.c.).

Do oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia zgodnie z art. 392 1 k.p.c. stosuje się odpowiednio przepisy o wartości przedmiotu sporu zawarte w art. 19-26

k.p.c. Przepis art. 21 k.p.c. stanowi, że jeżeli powód dochodzi pozwem kilku roszczeń

zlicza się ich wartość. Zliczenie to dla ustalenia spełnienia przesłanki z art. 392 1

k.p.c. nie może mieć jednakże miejsca w razie, gdy powód dochodzi kilku roszczeń

od kilku osób, które łączy współuczestnictwo formalne, a także, gdy mamy do czynienia po stronie pozwanej z jedną z dwu postaci współuczestnictwa materialnego, tj.

oparcia praw lub obowiązków na tej samej podstawie faktycznej i prawnej. W tych

przypadkach niemożliwe jest bowiem rozpoznanie apelacji i kasacji na rzecz współuczestników, którzy nie zaskarżyli wyroku, co oznacza, że wyrok uprawomacnia się

wobec współuczestników, którzy go nie zaskarżyli (art. 378 § 3 k.p.c. dotyczący

apelacji, zgodnie z art. 39319 k.p.c. stosowany odpowiednio do kasacji). W przypadku

kasacji wysokość każdej z tych kwot decyduje o jej dopuszczalności, czyli o spełnieniu przesłanki z art. 3921 §1 k.p.c. W fazie postępowań odwoławczych więź prawna

łącząca współuczestników materialnych jest zbliżona do współuczestnictwa formalnego i dlatego wartość przedmiotu zaskarżenia dla oceny dopuszczalności kasacji

należy oceniać odrębnie dla roszczeń skierowanych przeciwko każdemu z pozwanych.

Pogląd ten był wielokrotnie prezentowany, w tym między innymi w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 1997 r., I PKN 65/96 (OSNAPiUS 1997

nr 17, poz. 317), postanowieniu z dnia 21 marca 1997 r., I PKN 61/97 (OSNAPiUS

1998 nr 1, poz. 16).

Biorąc pod uwagę powyższe zażalenie strony powodowej należało oddalić.