I PZ 33/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PZ 33/11

POSTANOWIENIE

Dnia 2 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący)

SSN Józef Iwulski

SSA Maciej Piankowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M. K.

przeciwko Przedsiębiorstwu Komunikacji Samochodowej w O.

o odszkodowanie za niezasadne wypowiedzenie umowy o pracę i odprawę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 marca 2012 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie zawarte w punkcie IV w wyroku Sądu

Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 27 września 2011 r.,

uchyla

zaskarżone

postanowienie

w

części

dotyczącej

rozstrzygnięcia o kosztach sądowych poniesionych przez stronę

pozwaną w postępowaniu apelacyjnym i w tym zakresie sprawę

przekazuje Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem zawartym w punkcie IV wyroku z dnia 27 września 2011 r.

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił punkt IV wyroku

Sądu Rejonowego z dnia 30 maja 2011 r. i zniósł wzajemnie koszty zastępstwa

procesowego za obie instancje, a ponadto w punkcie V nakazał pobrać z

zasądzonego roszczenia na rzecz M. K. kwotę 2.746 zł na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego.

Na podstawie art. 100 k.p.c. Sąd zniósł wzajemnie między stronami koszty

zastępstwa procesowego z uwagi na uwzględnienie żądań każdej ze stron w 50%.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy wyjaśnił, że apelacja

pozwanego Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej okazała się uzasadniona

w części dotyczącej odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem wypowiedzenia

umowy o pracę, a zatem w zakresie obejmującym punkt I wyroku Sądu

Rejonowego, który dotyczył zasądzenia od pozwanego na rzecz powódki kwoty

54.928 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 16 lipca 2010 r. do dnia zapłaty. Sąd

Okręgowy oddalił apelację pozwanego odnośnie do punktu II wyroku Sądu

Rejonowego, a zatem w części, w jakiej zasądzono od pozwanego na rzecz

powódki kwotę 54.928 zł tytułem odprawy pieniężnej za utratę pracy z ustawowymi

odsetkami od dnia 6 listopada 2010 r. do dnia zapłaty.

Sąd Okręgowy wyjaśnił, że na podstawie art. 100 k.p.c. zniósł wzajemnie

między stronami koszty zastępstwa procesowego z uwagi na uwzględnienie żądań

każdej ze stron w 50%.

O zwrocie opłaty od pozwu Sąd ten orzekł na podstawie art. 113 ust. 1 i art.

35 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych (Dz.U. z 2010 r. nr 90) i pobrał ją po połowie od każdej ze

stron.

W zażaleniu pozwany zaskarżył postanowienie zawarte w punkcie IV wyroku

Sądu Okręgowego w części to jest w zakresie w jakim Sąd II instancji nie orzekł o

kosztach procesu za postępowanie apelacyjne w zakresie, w jakim nie zostały

zasądzone na jego rzecz koszty opłaty od apelacji w wysokości 50%, bowiem w

50% pozwany wygrał cały proces.

Pozwany wniósł o zmianę punktu IV zaskarżonego postanowienia poprzez

zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kwoty 2.746 zł tytułem zwrotu kosztów

procesu przed Sądem II instancji (tytułem zwrotu połowy opłaty od apelacji) oraz

zasądzenie od powódki kosztów postępowania zażaleniowego wraz z kosztami

zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Pozwany zaskarżonemu postanowieniu (pkt IV wyroku) zarzucił naruszenie

art. 98 § 1 k.p.c. poprzez brak zasądzenia od powódki na rzecz pozwanego

kosztów procesu za postępowanie apelacyjne w wysokości 2.746 z ł , a więc połowy

opłaty od apelacji uiszczonej przez pozwanego, skoro apelacja okazała się

skuteczna w 50%. Naruszenia tego przepisu przez brak uwzględnienia przez Sąd II

instancji, że pozwany w toku postępowania apelacyjnego poniósł w całości koszty

opłaty od apelacji, i za część w której apelacja okazała się skuteczna koszty te

powinien mieć zwrócone od powódki. Sąd pominął, że koszty opłaty za apelację

były kosztami celowego dochodzenia swych praw i celowej obrony przez

pozwanego.

Pozwany wyjaśnił, że Sąd II instancji swoje postanowienie o kosztach

ograniczył tylko do rozstrzygnięcia o kosztach zastępstwa procesowego, pomijając

tym samym fakt, że pozwany poniósł w niniejszej sprawie koszty opłaty od apelacji i

że pozwany wygrał ostatecznie całą sprawę w 50%. W związku z powyższym

zastosowanie powinien w niniejszej sprawie znaleźć przepis art. 98 § 1 k.p.c.,

kreujący zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, który nakłada na stronę

przegrywającą sprawę, obowiązek zwrotu przeciwnikowi na jego żądanie (a takie

żądanie zgłaszał pozwany w apelacji) koszty niezbędne do celowego dochodzenia

swych praw i celowej obrony. Wyrok Sądu II instancji w zakresie orzeczenia

kończącego postępowanie apelacyjne w postanowieniu o kosztach nie posiada

pełnego zakresu rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w sprawie, a więc nie

posiada treści jaką powinien mieć. Postanowienie o kosztach - przy obecnym

kształcie - jest krzywdzące dla pozwanego, albowiem pomimo, że wygrał on cały

proces w 50%, to okazuje się, że za postępowanie apelacyjne sam musiałby

ponieść ciężar procesu, a więc ponieść koszty większe niż 50%, co zaprzecza

stanowi faktycznemu i prawnemu niniejszej sprawy. Sąd Okręgowy w uzasadnieniu

umotywował jedynie zasądzone przez siebie koszty zastępstwa procesowego i nie

wiadomo

zatem dlaczego

nie

uwzględnił poniesionych

pozostałych kosztów procesu, to jest opłaty od apelacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

przez pozwanego

Zażalenie jest uzasadnione i prowadzi do uchylenia zaskarżonego

postanowienia w punkcie IV wyroku, w części dotyczącej rozstrzygnięcia o

kosztach sądowych poniesionych przez pozwanego w postępowaniu apelacyjnym.

Ustawą z dnia 19 marca 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania

cywilnego (Dz.U. Nr 69, poz. 592) wprowadzono zaskarżalność zażaleniem do

Sądu Najwyższego postanowień sądu drugiej instancji co do kosztów procesu,

które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Według art.

3941 § 1 pkt 2 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego służy na wydane przez sąd

drugiej instancji postanowienie w przedmiocie kosztów procesu poniesionych w

drugiej instancji.

Zgodnie z art. 108 § 1 zdanie 1 k.p.c. sąd rozstrzyga o kosztach w każdym

orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Pojęcie kosztów procesu określone

zostało w art. 98 § 2 i 3 k.p.c. Z przepisu tego wynika, że do niezbędnych kosztów

procesu zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe oraz koszty związane z

udziałem w postępowaniu strony i wynagrodzenie jej pełnomocnika. Do takich

kosztów zaliczyć należy koszty wywołane czynnością procesową podjętą przez

stronę w celu obrony jej interesu. Należy wyjaśnić, że pod pojęciem kosztów

postępowania cywilnego należy rozumieć wszelkie koszty ponoszone przez

podmioty postępowania w związku z jego tokiem. Koszty postępowania cywilnego

obejmują: koszty sądowe, na które składają się opłaty sądowe (opłata i opłata

kancelaryjna) oraz podlegające zwrotowi wydatki sądowe; koszty mediacji; koszty

związane z udziałem strony występującej osobiście lub reprezentowanej przez

pełnomocnika niewykwalifikowanego, na które składają się poniesione przez nią

koszty sądowe; koszty przejazdów do sądu oraz równowartość zarobku utraconego

wskutek stawiennictwa w sądzie; koszty zastępstwa procesowego strony przez

pełnomocnika wykwalifikowanego, na które składają się jego wynagrodzenie i

poniesione wydatki.

W zaskarżonym postanowieniu ujętym w punkcie IV wyroku Sąd Okręgowy

zniósł wzajemnie między stronami koszty zastępstwa procesowego za obie

instancje. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy nie wyjaśnił kwestii poniesienia

kosztów sądowych w postępowaniu apelacyjnym.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 listopada 2011 r., III CZP 69/11 (Biul.

Sądu Najwyższego 2011 r., nr 11, poz. 9) wyraził pogląd, że w razie

nieuwzględnienia wniosku o przyznanie kosztów procesu w całości, zbędne jest

orzekanie o oddaleniu tego wniosku w pozostałej części. W uzasadnieniu

powyższej uchwały wskazano, że w praktyce sądowej – pod wpływem uchwały

Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 1972 r., III PZP 14/72 (OSNCP 1972, nr 12, poz.

215) – ukształtował się pogląd, że orzeczenie o kosztach procesu uwzględniające

tylko część żądanych kosztów i niezawierające rozstrzygnięcia o reszcie żądania

oznacza implicite oddalenie tego żądania w pozostałej. W konsekwencji tego

poglądu uznano dopuszczalność zażalenia na orzeczenie o kosztach skierowane

przeciwko rozstrzygnięciu, które nie zostało wysłowione w sentencji, a jego istnienie

wynika jedynie z domniemania.

Pozwany w apelacji zawarł wniosek o zwrot kosztów procesu, na które poza kosztami zastępstwa procesowego – składały się też koszty sądowe w postaci

opłaty od apelacji.

Sąd Okręgowy orzekł co do kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty

od pozwu. Brak uwzględnienia wniosku pozwanego o zwrot opłaty od apelacji

oznacza tym samym, że Sąd wniosek pozwanego w tym zakresie oddalił, ale

rozstrzygnięcie w tym zakresie nie zostało w żaden sposób uzasadnione, co

oznacza, że nieznane są motywy jakimi w tym zakresie kierował się Sąd drugiej

instancji, a tym samym zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli Sądu

Najwyższego.

Mając powyższe rozważania na względzie Sąd Najwyższy postanowił jak w

sentencji na podstawie art. 39815 zdanie pierwsze w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.

oraz art. 39821 k.p.c. i art. 108 § 2 k.p.c.