I PZ 24/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PZ 24/10

POSTANOWIENIE

Dnia 5 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Beata Gudowska

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z powództwa G. P.

przeciwko Prokuraturze Okręgowej o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 października 2010 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 6 maja 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie w przedmiocie kosztów

postępowania zawarte w wyroku Sądu Okręgowego z 6 maja

2010 r. i zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 386

(trzysta osiemdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów

postępowania w obu instancjach.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 6 maja 2010 r. zmienił zaskarżony przez

pozwaną Prokuraturę Okręgową wyrok Sądu Rejonowego z dnia 25 czerwca 2009

r. w ten sposób, że oddalił powództwo G. P. o wynagrodzenie i zasądził od powoda

na rzecz strony pozwanej kwotę 1.350 zł tytułem kosztów postępowania w obu

instancjach.

Powód wniósł zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów procesu

zawarte w wyroku Sądu Okręgowego i zarzucając naruszenie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w

związku z art. 102 k.p.c., domagał się zmiany tego postanowienia przez

nieobciążanie go kosztami procesu, bądź obciążenie go tymi kosztami w znacznie

mniejszej części.

W uzasadnieniu zażalenia powód powołał się na to, że dochodził roszczeń

ze stosunku pracy wspólnie z sześcioma innymi zatrudnionymi na tej samej

podstawie powodami; a sprawy z niewiadomego powodu zostały przez Sąd

pierwszej instancji rozdzielone do odrębnych postępowań.

Stronę pozwaną w każdej z tych spraw reprezentował ten sam radca

prawny, którego rzeczywisty nakład pracy wiązał się z przygotowaniem siedmiu

jednobrzmiących zestawów pism procesowych.

Powód dążył do polubownego załatwienia sprawy przez cały czas trwania

postępowania działał w przekonaniu o słuszności swego roszczenia, w czym

utwierdziły go wydane w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej prawomocne

orzeczenia Sądu Okręgowego w K. z dnia 15 stycznia 2009 r. Powód najdotkliwiej

odczuł okresowe obniżenie wynagrodzenia w konsekwencji musi ponosić

dwukrotnie wyższe koszty postępowania w porównaniu z tymi powodami którzy

dochodzili niższych roszczeń, co wskazuje na brak sprawiedliwości wewnątrz

orzeczeń wydanych w takim samym stanie faktycznym i prawnym.

Sprawa miała charakter precedensowy, w świetle stanowiska Sądu drugiej

instancji wymagała rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przez Sąd Najwyższy.

Zdaniem żalącego się, powyższe okoliczności przemawiają, za tym, że w

sprawie występuje szczególnie uzasadniony wypadek w rozumieniu art. 102 k.p.c.

pozwalający na miarkowanie kosztów zastępstwa procesowego strony pozwanej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd

może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej

w ogóle kosztami. Przepis wyraża zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach,

stanowiącą odstępstwo od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Jako

rozwiązanie szczególne, nie podlega wykładni rozszerzającej, sam jednak nie

konkretyzuje pojęcia „wypadków szczególnie uzasadnionych", pozostawiając ich

kwalifikację, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73,

LEX nr 7366 i z 11 lutego 2010 r., I CZ 112/09, LEX nr 564753). Do okoliczności

branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek zastosowania dyspozycji

omawianego przepisu zaliczyć można, między innymi te, które związane z samym

przebiegiem postępowania, precedensowym charakterem rozpoznawanej sprawy

(por. wyrok SN z dnia 29 sierpnia 1973 r., I PR 188/73, PUG 1973, nr 12, s. 413);

subiektywnym przekonaniem powoda o zasadności swego roszczenia (por. wyrok

SN z dnia 20 grudnia 1979 r., III PR 78/79, OSP 1980, z. 11, poz. 196), popartym

sumiennym i właściwym postępowaniem w sporze sądowym (por. postanowienie

SN z dnia 5 sierpnia 1981 r., II CZ 98/81, OSNC 1982, nr 2-3, poz. 36).

W kontekście powyższych rozważań należy podkreślić, że w przedmiotowej

sprawie do Sądu Rejonowego wystąpiło siedmiu powodów na zasadzie

współuczestnictwa formalnego. Zatem była to jedna sprawa i choć w charakterze

powodów występowało kilka osób dochodzących łącznie 30.371,23 zł. Zgodnie z

art. 98 § 1 k.p.c., w procesie cywilnym występują dwie podstawowe zasady

rozstrzygania o kosztach procesu - zasada odpowiedzialności za wynik procesu

oraz zasada kosztów niezbędnych i celowych. Do niezbędnych kosztów procesu

strony reprezentowanej przez pełnomocnika należy zaliczyć wynagrodzenie, jednak

nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego

adwokata (radcy prawnego) (art. 98 § 3 k.p.c.). Stosownie do § 4 ust. 1

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z

urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm., dalej jako rozporządzenie), stawki

minimalne ustala się według kryterium wartości przedmiotu sprawy lub rodzaju

sprawy. Tym samym wysokość wynagrodzenia pełnomocnika jest w pierwszej

kolejności

powiązana

z

wartością

przedmiotu

sprawy

(przy

roszczeniu

majątkowym). Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.c. współuczestnicy sporu zwracają koszty

procesu w częściach równych, w przepisie tym chodzi o stronę przegrywającą spór.

Należy uznać, że jeżeli przegrywającą jest strona powodowa, w charakterze której

występuje

kilka

osób,

koszty

zastępstwa

procesowego

strony

pozwanej

reprezentowanej przez radcę prawnego wyrażają się jednym wynagrodzeniem, a

nie jego wielokrotnością. Skoro bowiem nakład pracy pełnomocnika przy

reprezentowaniu strony pozwanej w siedmiu sprawach jest jedynie nieco większy

niż gdyby toczyło się jedno postępowanie (konieczność uczestnictwa w większej

ilości posiedzeń), to względy słuszności sprzeciwiają się zasądzeniu na jego rzecz

wynagrodzenia wyrażonego stawką minimalną przewidzianą przepisami dla

wartości przedmiotu sporu w każdej z tych spraw.

W ocenie Sądu Najwyższego uznać należało, że w sprawie zachodzi

szczególnie uzasadniony wypadek, o jakim mowa w art. 102 k.p.c., dający

podstawę do obciążenia powoda tylko częścią kosztów zastępstwa procesowego

strony pozwanej, w wysokości 1/7 minimalnego wynagrodzenia przewidzianego dla

sprawy której wartości przedmiotu sporu wynosi 30.371,23 zł - łącznie dochodzonej

pierwotnie przez wszystkich powodów występujących w jednej sprawie, za obie

instancje. Przy wartości przedmiotu sporu powyżej 10.000 zł do 50.000 zł stawka

minimalna wynosi 2.400 zł (§ 6 pkt 5 rozporządzenia). W sprawie o wynagrodzenie

za pracę stawką minimalną jest 75% stawki obliczonej na podstawie § 6 od

wartości wynagrodzenia będącego przedmiotem sprawy (§ 11 ust. 1 pkt 2

rozporządzenia), czyli przy wartości przedmiotu sporu w powyższych granicach,

jest to kwota 1.800 zł. Za prowadzenie sprawy w postępowaniu apelacyjnym przed

Sądem Okręgowym stawka minimalna wynosi 50% stawki minimalnej (§ 12 ust. 1

pkt 1 rozporządzenia), a zatem dla potrzeb niniejszej sprawy jest to kwota 900 zł.

Tym samym, koszty zastępstwa procesowego w przedmiotowej sprawie wynoszą

2.700 zł, z czego 1/7 stanowi kwotę 386 zł, której zasądzenie od powoda w miejsce

kwoty 1.350 zł wynikającej z postanowienia zawartego w wyroku Sądu Okręgowego

uzasadniają szczególne, wskazane wyżej, okoliczności tej sprawy.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy, uwzględniając zażalenie powoda, na

podstawie art. 394 § 3 w związku z art. 398

k.p.c. postanowił jak w sentencji.