I PZ 23/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PZ 23/10

POSTANOWIENIE

Dnia 18 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa A. S.

przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu w C. Spółce z

ograniczoną odpowiedzialnością w postępowaniu ze skargi

o wznowienie postępowania w sprawie sygn. IV 1 Pa …/06 o przywrócenie do

pracy, wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 października 2010 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w C.

z dnia 24 czerwca 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Z braku uzasadnionej podstawy, a przede wszystkim wobec wniesienia po

terminie, Sąd Okręgowy w C. zaskarżonym postanowieniem z 24 czerwca 2010 r.

odrzucił kolejną skargę powoda A. S. (rozpoczętą pismem z 1 kwietnia 2010 r.) o

wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Okręgowego w C. z 13

września 2006 r., oddalającego jego apelację od wyroku Sądu Rejonowego w C. z

12 kwietnia 2006 r.

Skarga odwoływała się do podstaw wznowienia z art. 401 pkt 2, 403 § 2 i § 3

k.p.c.

W zakresie pierwszej podano, że ustanowiony dla powoda adwokat z urzędu

nienależycie wykonywał obowiązki procesowe, dlatego doszło do nieważności

postępowania (art. 401 pkt 2 k.p.c.). Drugą podstawę powód łączył z nową

okolicznością, iż w zakresie obowiązków nie miał odręcznej sprzedaży biletów

pasażerom (art. 403 § 2 k.p.c.). Trzecia podstawa to wyrok sądu karnego - Sądu

Rejonowego w C. z 26 lutego 2007 r. - uniewinniający powoda od zarzutu

oszustwa.

W uzasadnieniu odrzucenia skargi Sąd Okręgowy stwierdził przekroczenie

terminu do jej wniesienia z art. 407 § 1 k.p.c. oraz niezasadność wskazywanych

podstaw z art. 401 pkt 2 i 403 § 2 i 3 k.p.c. W zakresie pierwszej podstawy, jako że

powód był na rozprawie apelacyjnej 13 września 2006 r. i od tej daty należy liczyć

trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania ze względu

na zarzut negatywnej oceny czynności pełnomocnika z urzędu (art. 407 § 1 i art.

401 pkt 2 k.p.c.). Reprezentujący skarżącego pełnomocnik z urzędu złożył opinię o

braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jednak to, że przyjęty przez

adwokata sposób działania nie satysfakcjonował powoda nie oznacza, że był

nienależycie reprezentowany albo pozbawiony możności działania (art. 401 pkt 2

k.p.c.). Co do drugiej i trzeciej przesłanki, to skarżący już w poprzednich skargach

wskazywał je jako podstawy wznowienia. Postanowieniem z 15 lutego 2008 r.

została odrzucona podobna skarga powoda o wznowienie postępowania w sprawie

zakończonej tym samym wyrokiem Sądu Okręgowego w C. w sprawie IV1 Pa

…/06. Prócz przekroczenia terminu podstawa nie jest zasadna, jako że w art. 403 §

3 k.p.c. chodzi o wyrok, który uprawomocnił się przed wydaniem wyroku objętym

skargą (postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 czerwca 1997 r., I CKN 149/97,

OSNC 1998 nr 1, poz. 9; z 25 kwietnia 2008 r., I PZ 3/08, OSNP 2009 nr 15-16,

poz. 205; z 15 grudnia 2009 r., II PZ 24/09, niepublikowany). Wyrok w sprawie

karnej z 26 lutego 2007 r. zapadł po prawomocnym wyroku z 13 września 2006 r. w

sprawie pracowniczej. Ponadto wyrok w sprawie karnej nie dotyczył tego samego

stosunku prawnego co wyrok w sprawie pracowniczej (postanowienie Sądu

Najwyższego z 11 lutego 2010 r., I PZ 22/09, oddalające zażalenie na odrzucenie

poprzedniej skargi o wznowienie postępowania). Z kolei okoliczność, że skarżący

nie posiadał w zakresie powierzonych mu obowiązków pracowniczych sprzedaży

odręcznej biletów pasażerom autobusu nie stanowi podstawy wznowienia z art. 403

§ 2 k.p.c., gdyż była to okoliczność znana skarżącemu przed wydaniem wyroku w

sprawie pracowniczej.

Zażalenie zakwestionowało orzeczenie o braku podstaw do wznowienia

postępowania z art. 401 pkt 2 k.p.c., art. 403 § 2 i § 3 k.p.c. oraz o wniesieniu

skargi z uchybieniem terminu z art. 407 § 1 k.p.c., a także o braku tożsamości

podmiotowej i przedmiotowej wyroków zapadłych w sprawach pracowniczej oraz

karnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga zasadnie została odrzucona ze względu na wskazywane podstawy oraz

wniesienie jej po terminie, na co zwrócono uwagę już przy rozpoznaniu zażalenia

na odrzucenie poprzedniej skargi (postanowienie Sądu Najwyższego z 11 lutego

2010 r., I PZ 20/09).

I. W zakresie pierwszej podstawy (z art. 401 pkt 2 k.p.c.) nie można nie stwierdzić

przekroczenia trzymiesięcznego terminu z art. 407 § 1 k.p.c. do wniesienia skargi,

skoro powód uczestniczył w postępowaniu sądowym, w tym w rozprawie

apelacyjnej 13 września 2006 r. i wyrażał potem niezadowolenie z pełnienia funkcji

przez pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik z urzędu złożył wówczas opinię o braku

podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

Niezależnie od przekroczenia terminu do wniesienia skargi, to zasadnie przyjął

Sąd w zaskarżonym postanowieniu, że nienależyte wykonanie obowiązków

procesowych przez adwokata ustanowionego z urzędu nie może stanowić

podstawy wznowienia postępowania, polegającej na pozbawieniu strony możności

działania (art. 401 pkt 2 k.p.c.) – zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 9

czerwca 2000 r., I PKN 277/00, OSNP 2002 r. Nr 1, poz. 15 i z 26 marca 2003 r., II

CZ 26/03, OSNC 2004 r. Nr 6, poz. 95.

II. Wątpliwości budzi zarzut, iż druga i trzecia podstawa skargi nie powinny być

oceniane oddzielnie. Sama ustawa wszak traktuje je odrębnie (przepis art. 403 § 2 i

3 k.p.c. przed i po zmianie obowiązującej od 1 lipca 2009 r.).

Obie podstawy nie spełniają się jednak jako podstawy wznowienia. Nie

zachodzi wykrycie okoliczności faktycznych lub dowodów uprzednio nieznanych.

Były znane skarżącemu w czasie postępowania objętego skargą, wszak w

zażaleniu sam podaje, iż argument o braku obowiązku sprzedaży biletów był

podnoszony w toku postępowania w sprawie VII P …

/05, lecz został przez Sąd

pominięty.

Myli się też zażalenie, gdy uważa, że dopiero w świetle późniejszego

uniewinnienia powoda w sprawie karnej argument ten nabiera nowego znaczenia.

W podstawie wznowienia chodzi o wykrycie okoliczności faktycznych lub dowodów

nieznanych uprzednio w toku sprawy, a nie o inną ocenę (ex post) ich znaczenia

dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 403 § 2 k.p.c.). W przeciwnym założeniu skarga o

wznowienie postępowania nie byłaby nadzwyczajnym środkiem odwoławczym.

Tylko przy pozytywnej odpowiedzi na pytanie - czy określona okoliczność faktyczna

lub środek dowodowy nie były uprzednio znane i strona nie mogła z nich skorzystać

w poprzednim postępowaniu, a które mogły mieć wpływ na wynik sprawy - można

stwierdzić podstawę wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c.

Tymczasem nie zachodzi sytuacja wykrycia okoliczności faktycznej lub środka

dowodowego, lecz tylko kwestia już uprzednio istniejąca a sprowadzająca się nie

do wyjawienia faktu lecz do samej oceny - jak argumentuje zażalenie – czy

skarżący miał obowiązek sprzedaży biletów.

Nieuzasadnione w zakresie wskazywanych podstaw wznowienia jest również

założenie, że uniewinnienie skarżącego od zarzutu aktu oskarżenia w sprawie

karnej

jest

równoznaczne

z

brakiem

naruszenia

przezeń

podstawowych

obowiązków pracowniczych.

Prowadzi to również do tezy przeciwnej niż w skardze, czyli że wyrok

uniewinniający w sprawie karnej nie był okolicznością, która usprawiedliwiała

niezachowanie terminu do wniesienia skargi z art. 407 § 1 k.p.c., gdy chodzi o

okoliczność z art. 403 § 2 k.p.c. (nawet gdyby próbować zakładać, że został

wykryty uprzednio nieznany nowy fakt lub dowód). Skargi nie można oprzeć na

rzekomym „wykryciu" okoliczności faktycznej lub środka dowodowego (art. 403 § 2

kpc)

znanych

stronie

wnoszącej

skargę

w

prawomocnie

zakończonym

postępowaniu a pominiętych przez sąd drugiej instancji (postanowienie Sądu

Najwyższego z 29 marca 2007 r., II UZ 3/07, OSNP 2008 r. nr 11-12, poz. 178). W

sprawie nie było potrzeby stosowania przepisu art. 410 § 2 k.p.c., jako że

następstwo zdarzeń temporalnie (data wyroku objętego skargą, data wyroku

karnego oraz data wniesienia obecnej skargi) jest wyraźnie zauważalne i

uzasadniało stwierdzenie o wniesieniu skargi z przekroczeniem terminu z art. 407 §

1 k.p.c.

III. Nieuprawniona jest również trzecia podstawa wznowienia, a w szczególności

kwestionowanie stanowiska zaskarżonego postanowienia, które wprost podziela

rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego przedstawione w uzasadnieniu postanowienia z

11 lutego 2010 r., I PZ 20/09, oddalającego zażalenie powoda na odrzucenie jego

poprzedniej skargi. Stanowisko to jest nadal aktualne (orzecznictwo wówczas

wskazane) i przeczy temu, aby wyrok uniewinniający od zarzutu popełnienia

przestępstwa stanowił podstawę wznowienia w poprzednio zakończonej sprawie

pracowniczej. Nie można odejść od stwierdzenia, że w podstawie wznowienia z art.

403 § 3 (aktualnie art. 403 § 2) k.p.c. chodzi o wyrok, który uprawomocnił się przed

wyrokiem objętym skargą. Podstawa ta odnosi się do sytuacji procesowych z art.

199 § 1 pkt 2 k.p.c. (art. 379 pkt 3 k.p.c.), które sprzeciwiają się wydaniu drugiego

wyroku co do tego samego przedmiotu sprawy (sporu) między tymi samymi

stronami. Stanowisko to przesądza nieuwzględnienie tej podstawy skargi,

niezależnie od tego, że pracodawca nie podał popełnienia przestępstwa za

przyczynę rozwiązania stosunku pracy. Późniejszy wyrok sądu karnego, nawet

gdyby dotyczył tego samego przedmiotu sprawy, nie podważa wyroku w sprawie

pracowniczej, jako że sąd pracy (cywilny) dokonuje samodzielnych ustaleń i wiążą

go jedynie ustalenia prawomocnego wyroku skazującego (nie uniewinniającego) art. 11 k.p.c.

Skarga

podlegała

zatem

odrzuceniu

jako

wniesiona

po

terminie

oraz

niedopuszczalna ze względu na wskazywane podstawy. Zażalenie nie podważyło

prawidłowej oceny zaskarżonego postanowienia i dlatego zostało oddalone na

podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.