I PZ 22/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PZ 22/11

POSTANOWIENIE

Dnia 18 listopada 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Iwulski (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gersdorf

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M. K. reprezentowanego przez opiekuna prawnego M. K.

przeciwko Szkole Podstawowej nr 4 w Ł.

o wznowienie postępowania w sprawie sygn. III APa 2/08 o zadośćuczynienie i

rentę wyrównawczą,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 listopada 2011 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 31 marca 2011 r.

oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z

dnia 31 marca 2011 r. odrzucił skargę M. K. reprezentowanego przez opiekuna

prawnego M. K. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym

wyrokiem tego Sądu z dnia 26 marca 2008 r. w sprawie … 2/08.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd Apelacyjny wskazał, że zgodnie z art.

403 § 2 k.p.c., można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego

wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego

albo

późniejszego

wykrycia

takich

okoliczności

faktycznych

lub

środków

dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie

mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W skardze o wznowienie

postępowania powołano się „na nowe okoliczności faktyczne polegające na

stwierdzeniu przez biegłą sądową” w sprawie … 442/06 prowadzonej przez Sąd

Rejonowy w Ł., że pomiędzy czynnościami powoda, a wirusowym zapaleniem

mózgu istniał związek przyczynowy. Według skarżącego, „dopiero stwierdzenia

Sądu Rejonowego interpretujące opinię biegłej, zawarte w wyroku w sprawie …

442/06, dały jednoznaczną podstawę do podważenia wydanych opinii w

zaskarżanej sprawie”. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, skarżący tak formułując

podstawę wznowienia, wskazał nie na okoliczności faktyczne, lecz na środek

dowodowy w postaci opinii biegłej złożonej do akt sprawy … 442/06 w dniu 19

grudnia 2008 r., czyli powstały już po wydaniu prawomocnego wyroku w sprawie,

której dotyczy skarga o wznowienie postępowania. Podstawą wznowienia

postępowania mogą być zaś wyłącznie takie środki dowodowe, które istniały przed

zakończeniem tego postępowania, a przy tym odnośnie do odmiennych opinii

biegłych lub orzeczeń lekarskich wydanych w innej sprawie po prawomocnym

zakończeniu postępowania objętego skargą o wznowienie w orzecznictwie

prezentowane jest jednolite stanowisko, zgodnie z którym tego rodzaju dowód nie

stanowi podstawy wznowienia. Skarga powoda nie opiera się zatem na ustawowej

podstawie wznowienia, wobec czego podlega odrzuceniu (art. 410 § 1 k.p.c.).

Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego, zarzucając

naruszenie art. 403 § 2 k.p.c. przez przyjęcie, że okoliczności faktyczne lub środki

dowodowe stanowiące przesłankę wznowienia postępowania muszą istnieć

w trakcie toczącego się postępowania zakończonego wyrokiem, chociaż nie wynika

to z treści przepisu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie może być uwzględnione.

Według art. 403 § 2 k.p.c., można żądać wznowienia postępowania w razie

późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych,

które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła

skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wznowienie postępowania z przyczyn

restytucyjnych zmierza do umożliwienia ponownego postępowania ze względu na

to, że prawomocny wyrok jest niesłuszny z punktu widzenia materiału faktycznego

i dowodowego, który istniał już w poprzednim postępowaniu w chwili zamknięcia

rozprawy. Konstrukcja ta wiąże się z zasadą wyrażoną w art. 316 § 1 k.p.c., że sąd,

wydając wyrok, bierze za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia

rozprawy. Dla oceny prawidłowości orzeczenia z punktu widzenia procesowego

decydujące znaczenie ma zatem stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia

rozprawy. Okoliczności i stwierdzające je środki dowodowe powstałe zaś po tym

momencie, jako należące do przyszłości, oceniając rzecz w stosunku do daty

orzekania, nie stanowią podstawy do oceny w tym względzie. Wznowienie

postępowania z przyczyn restytucyjnych dotyczy sytuacji polegającej na tym, że

strona nie mogła skorzystać z okoliczności faktycznych lub środków dowodowych w

poprzednim postępowaniu. Gdyby zaś mogła z nich skorzystać, to mogłyby one

wchodzić w skład stanu faktycznego stanowiącego podstawę wyrokowania.

Instytucja wznowienia postępowania ma właśnie na celu, jeśli chodzi o rozważaną

podstawę wznowienia, zapewnienie - z zastrzeżeniem spełnienia się innych

przesłanek dopuszczalności - możliwości ponownego rozstrzygnięcia sprawy

z uwzględnieniem okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które,

obiektywnie rzecz biorąc, już istniały w chwili wyrokowania (zamknięcia rozprawy),

ale z których zainteresowana strona nie mogła skorzystać.

Przepis art. 403 § 2 k.p.c. posługuje się terminem „wykrycie" okoliczności

faktycznych lub środków dowodowych. Termin „wykrycie” zgodnie ze swoim

sensem może odnosić się jedynie do tego, co już istnieje (istniało). Redakcja tego

przepisu wyraźnie wskazuje na to, do jakiego momentu w czasie - z punktu

widzenia momentu wyrokowania - to wykrycie się odnosi. Muszą to być

okoliczności istniejące w poprzednim postępowaniu. Ponadto skoro przepis wiąże

skutki procesowe z tym, czy strona mogła skorzystać, czy też nie mogła skorzystać

z takich okoliczności w poprzednim postępowaniu, to rozstrzygnięcie o tej

możliwości musi zakładać istnienie tych okoliczności faktycznych lub środków

dowodowych w poprzednim postępowaniu. W konsekwencji w judykaturze

jednolicie przyjmuje się, że środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu

się wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania przewidzianej w art.

403 § 2 k.p.c. (por. np. mającą moc zasady prawnej uchwałę składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, OSNC 1969 nr 12,

poz. 208; postanowienie Sądu Najwyższego z 15 września 2005 r., II CZ 78/05,

LEX nr 453799, czy postanowienie Sądu Najwyższego z 26 maja 2011 r., II UZ

11/11, LEX nr 901617). W związku z tym retrospektywna ocena okoliczności, na

których oparto orzeczenie, dokonana przez innego biegłego po uprawomocnieniu

się wyroku, odmienna od opinii złożonych w toku rozpoznawania sprawy, nie

stanowi podstawy wznowienia postępowania, bo nie jest późniejszym wykryciem

takiego środka dowodowego, o jakim stanowi art. 403 § 2 k.p.c. (por. np.

postanowienia Sądu Najwyższego z: 14 maja 1971 r., II CO 3/71, LEX nr 6925; 22

kwietnia 1975 r., III PZ 4/75, OSNC 1976 nr 2, poz. 38; czy 12 listopada 1998 r., II

UKN 306/98, OSNAPiUS 1999 nr 24, poz. 803).

Sąd Apelacyjny prawidłowo więc przyjął, że skarżący, powołując się na

opinię biegłego sądowego złożoną do akt sprawy … 442/06 po prawomocnym

zakończeniu postępowania w sprawie objętej skargą o wznowienie, nie oparł skargi

na ustawowej podstawie wznowienia, co po myśli art. 410 § 1 k.p.c. prowadziło do

jej odrzucenia.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji (art. 394 1 § 3

w związku z art. 39814 k.p.c.).