I PZ 22/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PZ 22/10

POSTANOWIENIE

Dnia 5 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący)

SSN Beata Gudowska

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M. S.

przeciwko Prokuraturze Okręgowej w K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 października 2010 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K.

z dnia 6 maja 2010 r.,

uchyla postanowienie zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w

K. z dnia 6 maja 2010 r., dotyczące kosztów procesu i zasądza

od

powoda

na

rzecz

strony

pozwanej

zł

(trzysta

osiemdziesiąt sześć) tytułem kosztów postępowania w obu

instancjach.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy w K. wyrokiem z dnia 6 maja 2010 r. zmienił

zaskarżony przez pozwaną Prokuraturę Okręgową w K. wyrok Sądu Rejonowego z

dnia 25 czerwca 2009 r. w ten sposób, że oddalił powództwo M.S. o wynagrodzenie

i zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 1350 zł tytułem kosztów

postępowania w obu instancjach.

Powód wniósł zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów procesu

zawarte w wyroku Sądu Okręgowego i zarzucając naruszenie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w

związku z art. 102 k.p.c., domagał się zmiany tego postanowienia przez

nieobciążanie go kosztami procesu, bądź obciążenie go tymi kosztami w znacznie

mniejszej części.

W uzasadnieniu zażalenia powód powołał się na to, że:

1. dochodził roszczeń ze stosunku pracy wspólnie z sześcioma innymi

zatrudnionymi na tej samej podstawie powodami;

2. sprawy z niewiadomego powodu zostały przez Sąd pierwszej instancji

rozdzielone do odrębnych postępowań;

3. stronę pozwaną w każdej z tych spraw reprezentował ten sam radca prawny,

którego

rzeczywisty

nakład

pracy wiązał się

z przygotowaniem

siedmiu

jednobrzmiących zestawów pism procesowych;

4. nie korzystał z pomocy kwalifikowanego zastępcy procesowego;

5. przez cały czas trwania postępowania działał w przekonaniu o słuszności

swego roszczenia, w czym utwierdziły go wydane w analogicznej sytuacji faktycznej

i prawnej prawomocne orzeczenia Sądu Okręgowego w K. z dnia 15 stycznia 2009

r., IX Pa …/08;

6. nie dochodził wypłaty wynagrodzenia objętego rygorem natychmiastowej

wykonalności w wyroku Sądu pierwszej instancji, co świadczy o lojalnym i

odpowiedzialnym podejściu do przedmiotu postępowania;

7. sprawa miała charakter precedensowy.

Zdaniem żalącego, powyższe okoliczności przemawiają, za tym, że w

sprawie występuje szczególnie uzasadniony wypadek w rozumieniu art. 102 k.p.c.

pozwalający na miarkowanie kosztów zastępstwa procesowego strony pozwanej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może

zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w

ogóle kosztami. Przepis ten ustanawia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od

zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Nie konkretyzuje on pojęcia

„wypadków szczególnie uzasadnionych", pozostawiając ich kwalifikację, przy

uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73, LEX nr 7366). Do

okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek zastosowania

dyspozycji omawianego przepisu zaliczyć można, między innymi te, które związane

z samym przebiegiem postępowania. W tym kontekście zwrócić uwagę trzeba

zwłaszcza na eksponowaną przez powoda okoliczność, że z pozwem do Sądu

Rejonowego

wystąpiło

siedmiu

powodów

na

zasadzie

współuczestnictwa

formalnego. W początkowym jej etapie sprawa była zatem jedna i jedna była strona

powodowa, choć w jej charakterze występowało kilka osób, dochodzących łącznie

30.371, 23 zł. Artykuł 98 § 1 k.p.c. określa dwie podstawowe zasady rozstrzygania

o kosztach procesu - zasadę odpowiedzialności za wynik procesu oraz zasadę

kosztów niezbędnych i celowych. Do niezbędnych kosztów procesu strony

reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż

stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata (radcy

prawnego) (art. 98 § 3 k.p.c.). Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1349 ze zm., dalej jako rozporządzenie), stawki minimalne ustala się według

kryterium wartości przedmiotu sprawy lub rodzaju sprawy, wynagrodzenie

pełnomocnika jest więc w pierwszej kolejności powiązane z wartością przedmiotu

sprawy (przy roszczeniu majątkowym) lub jej rodzajem. Przy tych regulacjach w

judykaturze utrzymuje się stanowisko, że reprezentowanie przez jednego adwokata

lub radcę prawnego kilku osób, występujących w sprawie w charakterze

współuczestników, uzasadnia przyznanie tym współuczestnikom zwrotu kosztów

zastępstwa w wysokości tylko jednego wynagrodzenia. Nie budzi zatem

wątpliwości, że jeżeli przegrywającą jest strona powodowa, w charakterze której

występuje

kilka

osób,

koszty

zastępstwa

procesowego

strony

pozwanej

reprezentowanej przez radcę prawnego wyrażają się jednym wynagrodzeniem, a

nie jego wielokrotnością. Rację ma zatem żalący, że w sytuacji, gdy na skutek

decyzji Sądu o wyłączeniu do odrębnego rozpoznania roszczeń każdego z

powodów, w miejsce pierwotnie jednej sprawy zawisło przed tym Sądem siedem

spraw, w których przedmiot sporu stanowiły roszczenia jednego rodzaju, oparte na

jednakowej podstawie faktycznej i prawnej, przy rozliczaniu kosztów procesu

okoliczność ta powinna być wzięta pod uwagę. Skoro bowiem nakład pracy

pełnomocnika przy reprezentowaniu strony pozwanej w siedmiu sprawach był

jedynie nieco większy niż gdyby toczyło się jedno postępowanie (konieczność

uczestnictwa w większej ilości posiedzeń), to względy słuszności sprzeciwiały się

zasądzeniu na jego rzecz wynagrodzenia wyrażonego stawką minimalną

przewidzianą przepisami dla wartości przedmiotu sporu w każdej z tych spraw. W

ocenie Sądu Najwyższego, w takiej sytuacji procesowej uznać należało, że

zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, o jakim mowa w art. 102 k.p.c., dający

podstawę do obciążenia powoda tylko częścią kosztów zastępstwa procesowego

strony pozwanej, obliczoną jako 1/7 minimalnego wynagrodzenia przewidzianego

dla spraw o wartości przedmiotu sporu w kwocie 30.371,23 zł, łącznie dochodzonej

pierwotnie przez wszystkich powodów występujących w jednej sprawie, za obie

instancje. Przy wartości przedmiotu sporu powyżej 10.000 zł do 50.000 zł stawka

minimalna wynosi 2.400 zł (§ 6 pkt 5 rozporządzenia). W sprawie o wynagrodzenie

za pracę stawką minimalną jest 75% stawki obliczonej na podstawie § 6 od

wartości wynagrodzenia będącego przedmiotem sprawy (§ 11 ust. 1 pkt 2

rozporządzenia), czyli przy wartości przedmiotu sporu w powyższych granicach

kwota 1800 zł. Za prowadzenie sprawy w postępowaniu apelacyjnym przed Sądem

Okręgowym stawka minimalna wynosi 50% stawki minimalnej (§ 12 ust. 1 pkt 1

rozporządzenia), a zatem dla potrzeb niniejszej sprawy jest to kwota 900 zł.

Łącznie w odniesieniu do obu instancji koszty zastępstwa procesowego pozwanej

kształtują się więc na 2700 zł, z czego 1/7 stanowi kwotę 386 zł, której zasądzenie

od powoda w miejsce kwoty 1350 zł wynikającej z postanowienia zawartego w

wyroku Sądu Okręgowego uzasadniają szczególne, wskazane wyżej, okoliczności

tej sprawy.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy, uwzględniając zażalenie powoda, na

podstawie art. 394 § 3 w związku z art. 398

k.p.c. postanowił jak w sentencji.