I PZ 2/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PZ 2/11

POSTANOWIENIE

Dnia 24 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący)

SSN Romualda Spyt

SSA K. Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa G. M. i R. K.

przeciwko N. L. spółce z o. o. w G.

o wynagrodzenie za pracę, ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, odprawę

pieniężną,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 marca 2011 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w C.

z dnia 7 kwietnia 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2010 r. Sąd Rejonowy - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w C. zasądził od pozwanej „N. L." spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w G. na rzecz powoda G. M. kwotę 691,52 zł z ustawowymi

odsetkami od dnia 11 lipca 2008 r. do dnia zapłaty - tytułem wynagrodzenia za

pracę; kwotę 2.820,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2008 r. do

dnia zapłaty - tytułem wynagrodzenia za pracę; kwotę 940,00 zł z ustawowymi

odsetkami od dnia 11 sierpnia 2008 r. do dnia zapłaty - tytułem ekwiwalentu

pieniężnego za urlop wypoczynkowy; kwotę 8.460,00 zł z ustawowymi odsetkami

od dnia 11 sierpnia 2008 r. do dnia zapłaty - tytułem odprawy pieniężnej (pkt 1

wyroku); w pozostałej części Sąd oddalił powództwo G. M. (pkt 2 wyroku). Sąd

zasądził również od pozwanej na rzecz powoda R. K. kwotę 2.208,21 zł z

ustawowymi odsetkami od dnia 11 lipca 2008 r. do dnia zapłaty - tytułem

wynagrodzenia za pracę; kwotę 2.208,21 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 11

sierpnia 2008 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za pracę; kwotę 1.472,10

zł z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2008 r. do dnia zapłaty - tytułem

ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy (pkt 3 wyroku). Wyrokowi w pkt 1

- do kwoty 2.820,00 zł oraz w punkcie 3 do kwoty 2.208,21 zł Sąd nadał rygor

natychmiastowej wykonalności (pkt 4 wyroku), a także zasądził od pozwanej na

rzecz powoda G. M. kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego (pkt 5 wyroku); zasądził od pozwanej na rzecz powoda R. K. kwotę

900 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 6 wyroku); nakazał

pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1.002 zł tytułem opłaty, której

powodowie nie mieli obowiązku uiścić (pkt 7 wyroku).

Powyższy wyrok w punktach 1, 3, 5, 6 i 7 zaskarżył apelacją pełnomocnik

pozwanej. Wnosząc apelację pełnomocnik uiścił opłatę w wysokości 30 zł, a w

piśmie procesowym z dnia 30 marca 2010 r., wskazał - na żądanie Sądu, iż kwota

30 zł opłaty podstawowej od apelacji dotyczy roszczeń R. K. Jednocześnie wniósł

o rozpoznanie apelacji w sprawie G. M. w związku z postanowieniem Sądu

Rejonowego w C. z dnia 10 lutego 2010 r., wydanym w sprawie …921/08 o

zwrocie opłaty sądowej w kwocie 30 zł, która to kwota na dzień wniesienia apelacji

od wyroku z dnia 28 stycznia 2010 r. nie została zwrócona pozwanej i w ocenie

pełnomocnika winna zostać zarachowana na rzecz apelacji wniesionej od tego

wyroku.

Sąd Okręgowy w C. postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt

…45/10,

odrzucił

apelację

pozwanej

„N.

L."

spółki

z

ograniczoną

odpowiedzialnością w G. od wyroku Sądu Rejonowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt …922/08, w części

dotyczącej powoda M.

Sąd Okręgowy – wskazując na art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) –

stwierdził, że wprawdzie w niniejszej sprawie po stronie pozwanej występuje jeden

podmiot, który wnosi apelację, jednak apelacja ta, jako jedno pismo, dotyczy w

istocie dwóch różnych przedmiotów rozpoznania, które są połączone w jednej

sprawie

tylko

w

współuczestników

sposób

formalny.

formalnych,

choćby

Zaskarżenie

było

orzeczenia

dokonane

w

wobec

jednym

kilku

piśmie

procesowym, jest w istocie wniesieniem kilku środków zaskarżenia wobec

odrębnych rozstrzygnięć, formalnie tylko zamieszczonych w jednym orzeczeniu.

Stąd też każdy z tak wniesionych środków zaskarżenia podlega odrębnej opłacie.

Skoro zatem pozwana zaskarżyła wyrok Sądu Rejonowego w stosunku do

dwóch powodów, to należy uznać, że formalnie wniosła dwie odrębne apelacje –

choćby umieszczone w jednym dokumencie, a zatem winna była uiścić dwie opłaty

od apelacji.

Stosownie do

art. 1302 § 3 k.p.c. Sąd odrzucił apelację, gdyż

opłata

podstawowa wymieniona w art. 11 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. nr 167, poz. 1398) jest opłatą w

wysokości stałej, a w sprawie strona była reprezentowana przez profesjonalnego

pełnomocnika.

Zdaniem Sądu Okręgowego - przepis art. 1302 § 3 k.p.c. znajduje przy tym

zastosowanie w niniejszej sprawie, mimo jego uchylenia z dniem 1 lipca 2009 r.

Wskazany przepis został uchylony przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 grudnia

2008r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych

ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 234, poz. 1571). Zgodnie jednak z art. 8 ust. 1 tego aktu

- przepisy ustawy stosuje się do postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w

życie. Wskazana ustawa weszła w życie z dniem 1 lipca 2009 r., natomiast

postępowanie w sprawie wszczęte zostało w dniu 2 października 2008 r. poprzez

wniesienie pozwu.

W ocenie Sądu Okręgowego nie zasługuje przy tym na uwzględnienie pogląd

pozwanej, iż na poczet opłaty stosunkowej od apelacji w sprawie G. M. winna być

zarachowana opłata uiszczona przez nią w sprawie …921/08, o której zwrocie

orzeczono postanowieniem sądu z dnia 10 lutego 2010 r., a która nie została jej

fizycznie zwrócona przed wniesieniem apelacji od wyroku z dnia 28 stycznia 2010 r.

Sposoby uiszczania opłat sądowych zostały bowiem enumeratywnie wyliczone w § 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie sposobu

uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 27, poz. 199) i

nie znajduje się wśród nich sposób wskazany przez pozwaną.

W imieniu pozwanej spółki postanowienie to zaskarżył zażaleniem jej

pełnomocnik, wnosząc o uchylenie postanowienia o odrzuceniu apelacji od wyroku

Sądu Rejonowego w C. z dnia 28 stycznia 2010 roku, sygn. akt …922/08 i zasądzenie

na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu

zażalenia wskazał, że pozwana spółka wniosła apelację od wyroku Sądu

Rejonowego w C. z dnia 28 stycznia 2010 roku zasądzającego na rzecz powodów

G. M. i R. K. dochodzone roszczenia wraz kosztami zastępstwa procesowego.

Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych strona pozwana uiściła opłatę podstawową od apelacji w

wysokości 30 złotych. W przedmiotowej sprawie występuje tylko jeden skarżący,

który wniósł jedną apelację od jednego wyroku, w związku z czym nie można

zgodzić się z poglądem Sądu Okręgowego, który uznał, że wniesiono dwie

apelacje, od których powinny być wniesione dwie opłaty podstawowe, zdaniem

strony

skarżącej

z

treści

przepisów

o

kosztach

sądowych

nie

można

wywnioskować, że w takiej sytuacji powinny być wniesione dwie opłaty

podstawowe.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest niezasadne.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz.1398 ze zm.) - pismo wnoszone przez kilka

osób podlega jednej opłacie. Jeżeli jednak przedmiotem sprawy są roszczenia lub

zobowiązania jednego rodzaju i oparte na jednakowej podstawie faktycznej i

prawnej (współuczestnictwo formalne), każdy współuczestnik uiszcza opłatę

oddzielnie, stosownie do swojego roszczenia lub zobowiązania.

Przepis ten przyjmuje jako zasadę, iż opłatę liczy się od pisma, a nie od

liczby osób je wnoszących. Jako wyjątek traktuje sytuację współuczestnictwa

formalnego, które zachodzi wówczas, kiedy roszczenia lub zobowiązania kilku

osób są jednego rodzaju, oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej (art.

72 § 1 pkt 2 k.p.c.) - wtedy każdy współuczestnik uiszcza opłatę oddzielnie,

stosownie do swojego roszczenia lub zobowiązania. Sąd Najwyższy

w

postanowieniu z dnia 26 maja 1998 r., III CZP 69/98 (Wokanda 1998, nr 9, poz. 7),

wyraził pogląd, że w takim przypadku jest tyle wartości przedmiotu sporu

(zaskarżenia), ilu jest współuczestników wnoszących jedno pismo.

Stosownie do art. 35 ust. 1 omawianej ustawy - w sprawach z zakresu prawa

pracy pobiera się opłatę podstawową w kwocie 30 złotych wyłącznie od apelacji,

zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia. Jednakże w sprawach, w których wartość przedmiotu

sporu przewyższa kwotę 50.000 złotych, pobiera się od wszystkich podlegających

opłacie pism procesowych opłatę stosunkową.

W postanowieniu z dnia 15 stycznia 2007 r., sygn. akt I PZ 22/06 (OSNP

2008/5-6/71) Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że skarga kasacyjna pozwanego

pracodawcy od wyroku sądu drugiej instancji przywracającego do pracy dwóch

powodów będących współuczestnikami formalnymi w sprawie, w której wartość

przedmiotu sporu nie przewyższa kwoty 50.000 zł, podlega dwóm opłatom

podstawowym.

W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, że jeżeli po stronie pozwanej

występuje tylko jeden podmiot, a współuczestnictwo formalne (art. 72 § 1 pkt 2

k.p.c.) występuje po stronie powodowej – to ma ono charakter stricte procesowy.

Współuczestnictwo

formalne

może

być

następstwem

odpowiedniego

sformułowania żądań pozwu (wniesienia go przez kilka lub przeciwko kilku

podmiotom). Może także wynikać z postanowienia sądu, który kierując się

względami ekonomiki procesowej, jest uprawniony połączyć do wspólnego

rozpoznania kilka spraw, w których występują po stronie pozwanej lub powodowej

te same podmioty (art. 219 k.p.c.). W takiej sytuacji mamy do czynienia z jedną

sprawą wyłącznie w znaczeniu formalnym (technicznym). Natomiast, przy

współuczestnictwie

formalnym

występuje

tyle

różnych

przedmiotów

sporu

(zaskarżenia), ilu jest współuczestników formalnych, bowiem każdy z nich mógłby

występować w procesie samodzielnie, tok postępowania w stosunku do każdego z

nich jest niezależny (można wydać wyrok częściowy lub rozłączyć sprawy do

oddzielnego rozpoznania), wreszcie różne mogą być rozstrzygnięcia w stosunku do

każdego ze współuczestników (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15

kwietnia 1997 r., I CKN 154/97, LEX nr 153214 oraz z dnia 26 maja 1998 r., III CZ

69/98, Wokanda 1998 nr 9, s. 7).

Sąd Najwyższy, w obecnym składzie, podzielił te konstatacje i uznał, że mają

one analogiczne odniesienie do opłaty podstawowej od apelacji. W rozpoznawanej

sprawie po stronie pozwanej występuje jeden podmiot, który wniósł apelację, a więc

nie jest to pismo wniesione przez kilka osób, jednak w rozpoznawanej sprawie

apelacja, jako jedno pismo procesowe, dotyczy w istocie dwóch różnych

przedmiotów rozpoznania, które są połączone w jednej sprawie tylko w sposób

formalny. Zaskarżenie orzeczenia wobec kilku współuczestników formalnych

(przeciwko nim), choćby było dokonane w jednym piśmie procesowym, jest w

istocie wniesieniem kilku środków zaskarżenia wobec odrębnych rozstrzygnięć,

formalnie tylko zamieszczonych w jednym orzeczeniu. Stąd też każdy z tak

wniesionych (w jednym piśmie procesowym) środków zaskarżenia powinien

podlegać odrębnej opłacie. Użyte w art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych

pojęcie "pismo" należy interpretować w funkcjonalnym znaczeniu tego słowa, a

więc jako czynność procesową (środek zaskarżenia) sporządzoną w formie pisma

procesowego, nie zaś w znaczeniu technicznym (jednego dokumentu). Taka

wykładnia prowadzi do wniosku, że jedno pismo w znaczeniu technicznym

(dokument) może obejmować kilka czynności procesowych (środków zaskarżenia),

dokonanych w formie pisemnej. Wnosząc apelację od orzeczenia Sądu I instancji w

stosunku do kilku współuczestników formalnych (przeciwko nim), skarżący

dokonuje więc kilku pisemnych czynności procesowych (wnosi kilka pism w

rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych), chociażby sporządził tylko

jeden dokument. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych, całą opłatę

pobiera się od pozwu. Według tego przepisu w związku z art. 4 ust. 1 zdanie drugie

ustawy, w przypadku wniesienia pozwu przez kilku współuczestników formalnych

każdy nich jest zobowiązany uiścić całą opłatę oddzielnie, stosownie do swojego

roszczenia lub zobowiązania. Przepisy ustawy przewidujące pobranie opłaty od

pozwu stosuje się również do opłaty od apelacji (art. 18 ust. 2 ustawy). Oznacza to,

że do opłaty od apelacji skierowanej przeciwko kilku współuczestnikom formalnym

należy stosować (art. 18 ust. 2 ustawy) przepisy o pozwie, a więc zgodnie z art. 18

ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 zdanie drugie ustawy, pobrać od niej oddzielne

opłaty, stosownie do roszczenia lub zobowiązania, przeciwko któremu skarga jest

skierowana.

Strona pozwana wniosła apelację kwestionując w całości rozstrzygnięcie Sądu

Rejonowego, na podstawie którego zasądzono od pozwanej na rzecz powodów

wynagrodzenie za pracę, ekwiwalenty za urlopy i odprawy. Zatem, choć technicznie

w ramach jednego dokumentu, to w znaczeniu materialnym (funkcjonalnym),

skarżąca wniosła dwie apelacje: pierwszą - w stosunku do szeroko rozumianego

wynagrodzenia za pracę R. K. i drugą - co do wynagrodzenia za pracę G. M.

Każda z tych apelacji podlegała odrębnej opłacie podstawowej (art. 35 ust. 1 zdanie

pierwsze ustawy o kosztach sądowych). Ponieważ skarżąca jest reprezentowana

przez profesjonalnego pełnomocnika, a w terminie uiściła tylko jedną opłatę

podstawową,

to

apelacja

w

stosunku

do

jednego

z

dwóch

powodów

(współuczestników formalnych) podlegała odrzuceniu (art. 130 2 § 3 k.p.c.).

Zaskarżone postanowienie odpowiada więc prawu, wobec czego Sąd

Najwyższy, na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c., postanowił jak

w sentencji.