I PZ 18/97 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 15 maja 1997 r.

I PZ 18/97

Doręczenie stronie wydanego na posiedzeniu niejawnym postanowienia

kończącego postępowanie w sprawie bez pouczenia o dopuszczalności, terminie

i sposobie wniesienia środka zaskarżenia (art. 357 § 2 KPC) powoduje, że termin

do wniesienia kasacji od tego postanowienia nie rozpoczyna biegu.

Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Jadwiga Skibińska-Adamowicz (autor uzasadnienia), Andrzej Wasilewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 15 maja 1997 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Zofii M. przeciwko [...] Liceum Ogólnokształcącemu [...] w L.

o wynagrodzenie, na skutek zażalenia powódki od postanowienia Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 22 stycznia 1997

r. [...]

p o s t a n o w i ł:

1. u c h y l i ć postanowienie;

2. zwrócić akta Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie w celu doręczenia powódce postanowienia tego Sądu z dnia 9

grudnia 1996 r. [...] z pouczeniem powódki o dopuszczalności, terminie i sposobie

wniesienia środka zaskarżenia (art. 357 § 2 KPC).

Uzasadnienie

Zofia M. wystąpiła z pozwem przeciwko [...] Liceum Ogólnokształcącemu w L. o

wynagrodzenie za pracę za okres czterech lat z tytułu delegacji poza macierzysty

zakład pracy. Pozwane Liceum w odpowiedzi na pozew wniosło o oddalenie powództwa

i równocześnie podniosło zarzut powagi rzeczy osądzonej, wskazując, że sprawa objęta

żądaniem tego powództwa została już rozstrzygnięta prawomocnym orzeczeniem Sądu

Rejonowego-Sądu Pracy w Lublinie [...].

Sąd Rejonowy -Sąd Pracy postanowieniem z dnia 22 października 1996 r., [...]

odrzucił pozew ze względu na powagę rzeczy osądzonej (art. 199 § 1 pkt 2 KPC), bowiem to samo roszczenie powódki wobec pozwanego zostało już wcześniej rozstrzygnięte prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 30 czerwca 1995 r. [...].

Zażalenie powódki od tego postanowienia zostało oddalone wydanym na posiedzeniu

niejawnym postanowieniem Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Lublinie z dnia 9 grudnia 1996 r. [...], jako bezzasadne (art. 397 § 2 w

związku z art. 385 KPC). Pismem z dnia 6 stycznia 1997 r. powódka zwróciła się do

Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o uchylenie tego postanowienia. Powódka została poinformowana przez Sąd, że od postanowienia Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy w Lublinie z dnia 9 grudnia 1996 r. nie służy stronom

środek odwoławczy (stosowna notatka służbowa w aktach sprawy [...]). W tej sytuacji

pismem z dnia 13 stycznia 1997 r. powódka wystąpiła do Sądu Apelacyjnego w Lublinie

za pośrednictwem Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z żądaniem ponownego

rozpoznania jej sprawy. Pismo to Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie potraktował jako kasację od postanowienia tego Sądu z dnia 9 grudnia

1996 r. i postanowieniem z dnia 22 stycznia 1997 r. [...] odrzucił kasację jako

niedopuszczalną na podstawie art. 3935 KPC. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd

stwierdził, że powódka nie wskazała podstaw kasacji (art. 3931 KPC), kasacja nie

została wniesiona przez adwokata (art. 3932 KPC), a ponadto że: "nic nie wskazuje na

to, aby powódka dochodziła zasądzenia wynagrodzenia w kwocie wyższej niż 5 tysięcy

złotych, a tylko wówczas kasacja jest dopuszczalna". W tej sytuacji, powódka pismem z

dnia 12 lutego 1997 r. zwróciła się do Sądu Wojewódzkiego w Lublinie ze skargą na

powyższe postanowienie, domagając się równocześnie: "poinformowania, w jaki

sposób i do kogo może powódka zwrócić się o adwokata".

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Od postanowienia wydanego przez sąd drugiej instancji na posiedzeniu niejawnym i kończącego postępowanie w sprawie przysługuje kasacja (art. 392 § 1 KPC). Sąd

powinien o tym pouczyć pisemnie stronę, która występuje bez adwokata lub radcy

prawnego, informując ją zarówno o dopuszczalności, jak i o terminie oraz sposobie

wniesienia środka zaskarżenia (art. 357 § 2 KPC).

W rozpatrywanej sprawie Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie wydał na posiedzeniu niejawnym postanowienie z dnia 9 grudnia 1996

r. [...], mocą którego oddalił zażalenie powódki na wcześniejsze postanowienie Sądu

Rejonowego w Lublinie odrzucające pozew. Od tego postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Lublinie, jako kończącego postępowanie w sprawie, w zasadzie

przysługiwała powódce kasacja (art. 392 § 1 KPC), chyba że w grę wchodziły okoliczności, o których mowa w art. 393 KPC. Tymczasem z akt sprawy wynika, że powódka

została poinformowana, iż od tego postanowienia nie służy jej środek odwoławczy [...].

Kiedy mimo to, w piśmie z dnia 13 stycznia 1997 r. skierowanym do Sądu Apelacyjnego

w Lublinie za pośrednictwem Sądu Wojewódzkiego w Lublinie, powódka

zakwestionowała prawidłowość ustaleń dokonanych w jej sprawie, wówczas Sąd

Wojewódzki w Lublinie potraktował jej pismo jako kasację od swego postanowienia z

dnia 9 grudnia 1996 r. i równocześnie odrzucił tę kasację jako niedopuszczalną (art.

3935 KPC), stwierdzając w uzasadnieniu, że nie spełnia ona warunków formalnych, o

których mowa w art. 3932 § 1 i art. 3933 KPC. Ponadto w uzasadnieniu postanowienia o

odrzuceniu kasacji Sąd Wojewódzki stwierdził także, iż: "nic nie wskazuje na to, aby powódka dochodziła zasądzenia wynagrodzenia w kwocie wyższej niż 5 tysięcy złotych, a

tylko wówczas kasacja jest dopuszczalna", chociaż wcześniej w toku postępowania w

niniejszej sprawie nie dokonywano żadnych ustaleń dotyczących wartości przedmiotu

zaskarżenia (art. 393 pkt 1 KPC).

Błędne poinformowanie powódki przez Sąd Wojewódzki w Lublinie, że od postanowienia z dnia 9 grudnia 1996 r. o odrzuceniu pozwu nie przysługuje jej środek

odwoławczy (kasacja) sprawia, że pismo powódki z dnia 13 stycznia 1997 r., stanowiące odpowiedź na tę informację, nie mogło być potraktowane jako kasacja. Kasacja od

postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, a wydanego na posiedzeniu

niejawnym, może być bowiem wniesiona przez stronę po doręczeniu jej tego

postanowienia wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o sposobie i terminie jego zaskarżenia. W orzecznictwie i piśmiennictwie panuje w zasadzie zgodny pogląd, że

doręczenie stronie w sposób sprzeczny z art. 357 § 2 KPC postanowienia kończącego

postępowanie w sprawie i wydanego na posiedzeniu niejawnym powoduje, że termin do

wniesienia środka odwoławczego od tego postanowienia nie rozpoczyna biegu. Gdyby

więc Sąd Wojewódzki doręczając powódce postanowienie z dnia 9 grudnia 1996 r.

pouczył ją w sposób prawidłowy o przysługujących jej uprawnieniach procesowych, tj. o

prawie wniesienia kasacji bądź o tym, że kasacja jej nie przysługuje (np. ze względu na

wartość przedmiotu zaskarżenia ), mógłby złożone przez nią następnie pismo ocenić z

punktu widzenia warunków formalnych kasacji. Jeżeli zaś powódka otrzymała

postanowienie o odrzuceniu pozwu wydane na posiedzeniu niejawnym bez pouczenia o

prawie jego zaskarżenia, co więcej - gdy z kolejnego pisma Sądu Wojewódzkiego

dowiedziała się, że w ogóle nie przysługuje jej środek odwoławczy, nie można od niej

wymagać, by kolejne jej pismo - stanowiące odpowiedź na błędną informację odpowiadało warunkom kasacji.

Biorąc to pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 18 KPC w związku z

art. 397 § 2 KPC oraz art. 379 pkt 5 KPC, postanowił uchylić zaskarżone postanowienie

oraz zwrócić akta Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Lublinie w celu doręczenia powódce postanowienia tego Sądu z dnia 9 grudnia 1996 r.

[...] z pouczeniem powódki o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka

zaskarżenia (art. 357 § 2 KPC).