I PZ 17/07 · Sąd Najwyższy

`

Postanowienie z dnia 4 października 2007 r.

I PZ 17/07

Zakład Ubezpieczeń Społecznych występujący w sprawach z zakresu

prawa pracy w roli pracodawcy nie jest zwolniony od ponoszenia opłat sądowych na podstawie art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze

zm.).

Przewodniczący SSN Zbigniew Korzeniowski, Sędziowie SN: Zbigniew Hajn,

Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 października 2007 r. sprawy z powództwa Sławomira N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych-Oddziałowi w Ł. z siedzibą w Z.W. o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach, na skutek zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu

Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Sieradzu z dnia 17 maja

2007 r. [...]

o d d a l i ł zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 15 marca 2007 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Zduńskiej Woli

uznał za bezskuteczne wypowiedzenie warunków pracy i płacy dokonane Sławomirowi N. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w Ł. z siedzibą w Z.W.

Postanowieniem z dnia 17 maja 2007 r., Sąd Okręgowy w Sieradzu, działając

na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. (błędnie wskazano art. 1302 § 2 k.p.c.), odrzucił

apelację strony pozwanej od powyższego wyroku z tej przyczyny, że nie została

opłacona opłatą podstawową w kwocie 30 zł pomimo jej wniesienia przez radcę

prawnego. Sąd drugiej instancji podniósł, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako

państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną (art. 66 ust. 1

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), nie korzysta z udzielonego Skarbowi

Państwa ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 94 ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych). Zwolnienie takie nie wynika również z art. 114 ust.

4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym w zakresie prowadzonej działalności określonej w ustawie Zakład nie ponosi opłat skarbowych i sądowych. Zakres tej działalności został określony w art. 68 - 71 ustawy, a przykładowo

wymieniona realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych wskazuje, że dotyczy on zadań z dziedziny ubezpieczeń i zabezpieczenia społecznego. Niniejsza

sprawa jest sprawą z zakresu prawa pracy w rozumieniu art. 476 § 1 pkt 1 k.p.c. i nie

wiąże się z tak rozumianą działalnością.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona pozwana wniosła o „jego

zmianę w całości i przyjęcie apelacji do rozpoznania, przy ewentualnym uzupełnieniu

przez pozwanego opłaty podstawowej w kwocie 30 zł”. W uzasadnieniu zażalenia

wskazano, że kierując się treścią art. 114 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych skarżący uznał, iż w zakresie prowadzonej działalności określonej w

ustawie nie ponosi opłat sądowych. Zakres działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych został przykładowo wymieniony w art. 68 - 71 ustawy systemowej, a jej art. 71

stanowi ponadto, że Zakład wykonuje również zadania powierzone na podstawie innych ustaw. Strona pozwana mogła zatem zasadnie uznać, że zadania nałożone na

nią jako pracodawcę - poprzez Kodeks pracy - są w razie sporu sądowego wolne od

opłat sądowych. Aby wyjaśnić wątpliwości co do podstaw wnoszenia opłaty podstawowej, Sąd Okręgowy mógł zastosować art. 467 § 1 - 3 oraz art. 468 k.p. i przeprowadzić w sprawie postępowanie wyjaśniające.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że chociaż zaskarżone postanowienie zostało

wydane przez Sąd Okręgowy, orzekający w sprawie jako sąd drugiej instancji, skarżący skierował zażalenie do Sądu Apelacyjnego. Tymczasem do rozpoznania zażalenia na odrzucające apelację postanowienie sądu okręgowego orzekającego jako

sąd drugiej instancji właściwy jest wyłącznie Sąd Najwyższy. Stosownie do art. 394 1

§ 1 i 2 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na: 1) postanowienie sądu

drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną oraz skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia oraz 2) w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, na postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępo-

wanie w sprawie, z wyjątkiem postanowień, od których przysługuje skarga kasacyjna,

a wymienionych w art. 3981 § 1 k.p.c. oraz postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Z uwagi na obowiązywanie systemu dwuinstancyjnego sądami drugiej instancji są sądy okręgowe w sprawach, w których rozpatrują środki odwoławcze od orzeczeń sądów rejonowych oraz

sądy apelacyjne w sprawach, w których rozpoznają środki odwoławcze od orzeczeń

sądów okręgowych działających jako sądy pierwszej instancji. W konsekwencji w

sprawie, w której do orzekania w pierwszej instancji właściwy jest sąd rejonowy, nie

przysługuje środek odwoławczy (również od orzeczeń wydanych w takiej sprawie

przez sąd okręgowy jako sąd drugiej instancji) do sądu apelacyjnego, który byłby w

takim przypadku sądem trzeciej instancji.

W myśl art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), w zakresie prowadzonej działalności określonej w ustawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych

nie ponosi opłat skarbowych i sądowych. Oznacza to, że zwolnienie od ponoszenia

opłat sądowych dotyczy nie jakiejkolwiek działalności Zakładu, lecz działalności określonej w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Zagadnienie to reguluje w

pierwszym rzędzie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym Zakład Ubezpieczeń

Społecznych wykonuje zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych określone

ustawą. Uszczegółowienie tych zadań, z których niewątpliwie wynika zakres prowadzonej przez Zakład działalności w rozumieniu art. 114 ust. 4 ustawy, zawierają

przepisy art. 68-71. Nie ograniczają się one - jak wywodzi skarżący - do przykładowego wskazania nałożonych na Zakład zadań, lecz łącznie określają pełny zakres

prowadzonej działalności określonej w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.

Skarżący reprezentuje pogląd, że art. 71 odnosi się do zadań nałożonych na

Zakład - jako pracodawcę - przez przepisy Kodeksu pracy. Z poglądem tym nie

można się zgodzić. Przepis art. 71 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że Zakład wykonuje również zadania powierzone na podstawie innych ustaw

(ust. 1) oraz może wykonywać inne zlecone zadania z dziedziny ubezpieczeń lub

zabezpieczenia społecznego (ust. 2), przy czym zadania określone zarówno w ust. 1

jak i ust. 2 Zakład wykonuje odpłatnie, na zasadach określonych w przepisach lub w

umowach albo w porozumieniach zawartych z jednostką zlecającą (ust. 3). Przepisy

Kodeksu pracy nie powierzają Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych do wykonania

żadnych zadań wynikających z posiadania przez niego przymiotu pracodawcy, w tym

związanych z uczestniczeniem w sporach z zakresu prawa pracy. Odnoszą się one

do Zakładu w takim samym zakresie jak do każdego innego pracodawcy. Konsekwencją tego jest wynikający z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) obowiązek

uiszczenia stosownej opłaty od apelacji. Uchybienie temu obowiązkowi przez adwokata lub radcę prawnego powoduje odrzucenie apelacji z mocy art. 130 2 § 3 k.p.c.

bez wzywania do uzupełnienia jej braku w tym zakresie.

Powoływanie się przez skarżącego na możliwość podjęcia przez Sąd Okręgowy czynności wyjaśniających na podstawie art. 467 § 1 - 3 oraz art. 468 k.p.c. (w

zażaleniu błędnie wskazano k.p.) jest nieporozumieniem, gdyż przepisy te odnoszą

się wyłącznie do postępowania przed sądem pierwszej instancji, a ponadto nie znajdują zastosowania przy badaniu spełnienia wymogów formalnych środka odwoławczego.

Z powyższych względów zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 398 14

k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.