I PZ 104/02 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 7 stycznia 2003 r.

I PZ 104/02

Złożenie wniosku o doręczenie odpisu wyroku sądu drugiej instancji w

terminie tygodniowym od ogłoszenia jego sentencji nie oznacza spełnienia

przesłanki dopuszczalności kasacji (art. 3934 § 1 w związku z art. 387 § 3 k.p.c.),

jeżeli wniosek nie dotyczy doręczenia wyroku z uzasadnieniem i brak podstaw

do uznania, że został złożony w celu wszczęcia procedury zaskarżenia wyroku

kasacją (art. 130 § 1 zdanie drugie k.p.c.). Jest to wówczas wniosek o

doręczenie stronie odpisu sentencji wyroku złożony na podstawie art. 9 k.p.c.

Przewodniczący SSN Józef Iwulski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Roman

Kuczyński, Herbert Szurgacz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 stycznia

2003 r. sprawy z powództwa Zbigniewa Z. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej „P.”

w O. o przywrócenie do pracy i inne roszczenia, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie

z dnia 15 maja 2002 r. [...]

o d d a l i ł zażalenie i zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej koszty

postępowania zażaleniowego w kwocie 50 zł (pięćdziesiąt złotych).

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 15 maja 2002 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie odrzucił kasację powoda Zbigniewa Z. od wyroku

tego Sądu z dnia 31 grudnia 2001 r., zmieniającego częściowo wyrok Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Olsztynie z dnia 18 maja 2001 r. [...], w sprawie o przywrócenie

do pracy i inne roszczenia przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej „P.” w O. Sąd Okręgowy stwierdził, że kasacja jest niedopuszczalna, gdyż powód nie złożył skutecznie

wniosku o doręczenie odpisu wyroku Sądu drugiej instancji z uzasadnieniem.

Na postanowienie to powód wniósł zażalenie, w którym wywiódł w szczególności, że jego wniosek z dnia 7 stycznia 2002 r. został złożony w celu wniesienia kasacji, choć nie określił w nim, że wnosi o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Powód jako osoba „nie zajmująca się profesjonalnie prawem miał prawo nie zdawać

sobie sprawy ze znaczenia określenia we wniosku, iż jego intencją jest wywołanie

doręczenia wyroku z uzasadnieniem”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Dokładnie postępowanie w zakresie czynności, których dotyczy rozpatrywane

zażalenie przebiegało w ten sposób, że w dniu 31 grudnia 2001 r., po przeprowadzeniu rozprawy, zapadł wyrok Sądu drugiej instancji. Powoda w tym czasie reprezentował pełnomocnik - adwokat Andrzej D. (wnoszący w jego imieniu rozpatrywane zażalenie), który na tej rozprawie był nieobecny (był obecny na poprzedniej rozprawie

w dniu 13 grudnia 2001 r.). Powód wyraźnie oświadczył, że zgadza się na przeprowadzenie rozprawy w dniu 31 grudnia 2001 r. pod nieobecność jego pełnomocnika.

W dniu 7 stycznia 2002 r. powód osobiście złożył pismo z dnia 4 stycznia 2002 r. o

następującej treści: „uprzejmie proszę o doręczenie wyroku ogłoszonego przez wysoki sąd w dniu 31.12.2001 r. w sprawie przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej P. w

O.”. Na piśmie tym znajduje się zarządzenie: „doręczyć odpis sentencji wyroku zgodnie z wnioskiem”. Równocześnie w dniu 7 stycznia 2002 r. powód złożył wniosek

o uzupełnienie wyroku Sądu drugiej instancji, który został oddalony po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 14 lutego 2002 r. Odpis sentencji wyroku Sądu Okręgowego

został doręczony osobiście powodowi w dniu 28 lutego 2002 r. Wówczas złożył on (4

marca 2002 r.) pismo, o następującej treści „w dniu 28.02.2002 r. otrzymałem kopię

wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie, ogłoszonego w dniu 31 grudnia 2001 r.; do

wyroku nie jest załączone uzasadnienie, o które prosiłem w piśmie z 04.01.2002 r.;

proszę o uzupełnienie tego dokumentu, który jest niezbędny do wniesienia kasacji

wyroku”. Na piśmie tym znajduje się zarządzenie: „poinformować, że podanie z dnia

4.1.2002 r. nie zawiera wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem”. Kolejnym pismem z dnia 11 marca 2002 r. powód wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie uzasadnienia wyroku. Po przeprowadzeniu w dniu 21

marca 2002 r. rozprawy w przedmiocie tego wniosku, postanowieniem z tej daty Sąd

Okręgowy wniosek oddalił. W dniu 27 marca 2002 r. powód złożył wniosek o dorę-

czenie uzasadnienia tego postanowienia, który Sąd Okręgowy oddalił na posiedzeniu

niejawnym w dniu 28 marca 2002 r. Odpis wyroku Sądu drugiej instancji został doręczony pełnomocnikowi powoda (na kolejny wniosek z dnia 29 marca 2002 r.) w dniu

28 kwietnia 2002 r. Powód w dniu 19 kwietnia 2002 r. złożył jeszcze zażalenie na

postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, które Sąd Okręgowy odrzucił postanowieniem z dnia 7 maja 2002 r. Natomiast w imieniu powoda jego pełnomocnik w

dniu 13 maja 2002 r. wniósł kasację, którą Sąd Okręgowy odrzucił postanowieniem z

dnia 15 maja 2002 r., zaskarżonym przez rozpatrywane zażalenie.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem warunkiem skutecznego wniesienia kasacji, jest uprzednie otrzymanie przez stronę odpisu wyroku sądu drugiej instancji, po

złożeniu wniosku w tym przedmiocie zgodnie z art. 387 § 3 k.p.c. W myśl art. 393 4 §

1 k.p.c. kasację wnosi się bowiem do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie

miesięcznym od dnia doręczenia orzeczenia stronie skarżącej. Stosownie zaś do art.

387 § 3 k.p.c. orzeczenie z uzasadnieniem doręcza się stronie, która w terminie tygodniowym od ogłoszenia sentencji zażądała jego doręczenia. Regulację art. 3934

k.p.c. należy więc rozumieć w ten sposób, iż termin miesięczny liczony jest od doręczenia orzeczenia dokonanego w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z wymaganiami

przewidzianymi w art. 387 § 2 k.p.c. To z kolei oznacza, że tylko wtedy, gdy strona

zażądała w terminie tygodniowym doręczenia jej orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem, można mówić, iż spełnione zostało wstępne wymaganie dla powstania możliwości wniesienia kasacji. Natomiast, gdy z takim żądaniem nie wystąpiła, bądź też

występując z nim przekroczyła siedmiodniowy termin do zgłoszenia żądania doręczenia orzeczenia wraz z uzasadnieniem (art. 387 § 3 k.p.c.), miesięczny termin,

przewidziany w art. 3934 k.p.c., w ogóle nie może rozpocząć biegu, a tym samym

niemożliwe jest wniesienie kasacji (por. postanowienie z dnia 11 grudnia 1996 r., I

PKN 45/96, OSNAPiUS 1997 nr 14, poz. 254; postanowienie z dnia 7 lutego 1997 r.,

II UZ 25/96, OSNAPiUS 1998 nr 3, poz. 103; postanowienie z dnia 2 czerwca 1997 r.,

I PKN 136/97, OSNAPiUS 1998 nr 2, poz. 44; postanowienie z dnia 30 stycznia 1998

r., III CKU 106/97, Prokuratura i Prawo 1998 nr 6, poz. 39; postanowienie z dnia 19

kwietnia 1999 r., II CZ 23/99, OSNC 1999 nr 11, poz. 195; postanowienie z dnia 10

marca 2000 r., IV CZ 18/00, OSNC 2000 nr 10, poz. 181; por. też wyrok z dnia 19

marca 1997 r., II CKN 31/97, OSP 1997 nr 11, poz. 208 z glosą A. Szumańskiego i

glosą J. Kozaka; Przegląd Prawa Handlowego 1998 r. nr 1, s. 35 z glosą M. Litwińskiej i postanowienie z dnia 26 kwietnia 2001 r., II CZ 146/00, OSNC 2001 r. z. 12,

poz. 180; Przegląd Sądowy 2002 r. nr 7-8, s. 202 z glosą A. Zielińskiego). Z tych

względów, dla możliwości skutecznego wniesienia kasacji, tak ważną jest czynność

polegająca na złożeniu wniosku o doręczenie wyroku sądu drugiej instancji z uzasadnieniem zgodnie z art. 387 § 3 k.p.c. Wniosek ten musi być bardzo precyzyjnie

sformułowany, gdyż według art. 9 k.p.c. strony mają prawo otrzymywać odpisy z akt

sprawy. Strona może więc w każdym czasie zwrócić się o doręczenie jej odpisu wyroku (samej sentencji lub z uzasadnieniem). Jednakże doręczenie sentencji wyroku

bez jego uzasadnienia nie jest doręczeniem orzeczenia w rozumieniu art. 393 4 k.p.c.

(postanowienie z dnia 25 listopada 1997 r., I PZ 39/97, OSNAPiUS 1998 nr 18, poz.

545). Z tych względów złożenie wniosku o doręczenie odpisu wyroku sądu drugiej

instancji w terminie tygodniowym od jego ogłoszenia nie oznacza jeszcze, że strona

wnosi o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, w celu złożenia kasacji. Przepisy art. 387 § 2 i 3 k.p.c. nie wymagają zresztą, aby wniosek o doręczenie wskazywał

w jakim celu strona go składa. Niewątpliwie jednak przepisy te wymagają, aby wniosek ten dotyczył doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Niewystarczające jest więc

tylko zachowanie terminu z art. 387 § 3 k.p.c., ale konieczne jest także wskazanie, że

stronie chodzi o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem (por. postanowienie z dnia

17 listopada 1998 r., II UKN 377/98, OSNAPiUS 1999 nr 24, poz. 804). Ma oczywiście do tego wniosku zastosowanie art. 130 § 1 zdanie drugie k.p.c., a więc w razie

mylnego oznaczenia pisma lub innych oczywistych niedokładności nie ma przeszkód

do nadania mu biegu i rozpoznania we właściwym trybie (por. postanowienie z dnia 5

września 2001 r., I CZ 110/01, Biuletyn SNIC 2002 nr 1, s. 57). A więc, gdyby z wniosku wynikało, że strona składa go w celu wniesienia kasacji, to należałoby jej doręczyć odpis wyroku z uzasadnieniem, choćby o to wyraźnie nie wnosiła. Nie jest też

wykluczone, by wezwać stronę do uzupełnienia lub poprawienia pisma, gdyby nie

mogło ono otrzymać właściwego biegu (art. 130 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.). Nie ma

jednak podstaw do dokonania tych czynności, gdy wniosek o doręczenie wyroku jest

jednoznaczny w swojej treści, w tym zwłaszcza nie wskazuje, że strona składa go w

celu wniesienia kasacji i nie stwierdza wyraźnie, że dotyczy doręczenia orzeczenia z

uzasadnieniem. Inaczej mówiąc, z samego faktu, że wniosek został złożony w terminie z art. 387 § 3 k.p.c., nie wynika jeszcze, iż jest to wniosek o doręczenie wyroku z

uzasadnieniem w celu rozważenia wszczęcia procedury zaskarżenia wyroku kasacją.

Bez spełnienia tych warunków jest to wniosek o doręczenie stronie odpisu sentencji

wyroku złożony na podstawie art. 9 k.p.c. Tak w niniejszej sprawie został potraktowa-

ny wniosek powoda z dnia 7 stycznia 2002 r. i była to słuszna ocena. Niezasadne

jest bowiem twierdzenie powoda, że jego intencja była widoczna. Wręcz odwrotnie,

zacytowana powyżej treść wniosku w żadnym zakresie na taki cel nie wskazuje. Z

żadnych też czynności powoda dokonanych wcześniej lub równocześnie taki zamiar

nie wynikał. Dopiero w późniejszym czasie powód uzewnętrznił swój zamiar, ale już

po upływie terminu z art. 387 § 3 k.p.c.

Nie jest też zasadny przedstawiony w zażaleniu argument o zbyt formalistycznym stanowisku Sądu drugiej instancji, gdyż powód „nie zajmuje się profesjonalnie

prawem”. Przede wszystkim w tym zakresie należy stwierdzić, że kwestia ta mogłaby

być rozważana tylko przy ocenie zasadności wniosku o przywrócenie terminu z art.

387 § 3 k.p.c. Wniosek taki został złożony i oddalony przez Sąd drugiej instancji.

Prawidłowość uznania tego wniosku za bezzasadny mogłaby być przedmiotem rozpoznania przez Sąd Najwyższy (por. postanowienie z dnia 21 listopada 2001 r., I CZ

165/01, OSNC 2002 nr 7-8, poz. 102), gdyby zgodnie z art. 380 k.p.c. w rozpatrywanym zażaleniu został złożony wniosek o rozpoznanie także tego, niezaskarżalnego

postanowienia Sądu drugiej instancji. W rozpoznawanym zażaleniu wniosku z art.

380 k.p.c. nie przedstawiono, a więc Sąd Najwyższy nie ma podstaw do oceny zasadności odmowy przywrócenia terminu. Należy też zauważyć, że merytorycznie argumentacja powoda nie jest zasadna, gdyż w momencie składania wniosku o doręczenie odpisu wyroku Sądu drugiej instancji był on reprezentowany przez fachowego

pełnomocnika. Wiedza i doświadczenie zawodowe pełnomocnika (a nie powoda) są

więc decydujące dla oceny spełnienia przesłanek z art. 387 § 3 k.p.c. i ewentualnego

usprawiedliwienia przekroczenia terminu (por. wyrok z dnia 11 kwietnia 2000 r., I PKN

583/99, OSNAPiUS 2001 nr 18, poz. 555).

Z tych względów zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 385 w

związku z art. 39318 § 3 i art. 397 § 2 k.p.c.