I PZ 1/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PZ 1/11

POSTANOWIENIE

Dnia 10 lutego 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Iwulski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Halina Kiryło

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z powództwa M. S.

przeciwko Gimnazjum w O.

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 lutego 2011 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K.

z dnia 13 marca 2006 r.,

odrzuca zażalenie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 13 marca 2006 r., Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K. oddalił wniosek powódki M. S. o wyłączenie

sędziów w postępowaniu apelacyjnym, które toczyło się w sprawie (o sygnaturze V

Pa …/06) przeciwko Gimnazjum […] o przywrócenie do pracy i zapłatę.

Na powyższe postanowienie w części dotyczącej sędziów SSO P. L. i SSO

S. P. powódka - reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika procesowego

ustanowionego z urzędu - w dniu 2 grudnia 2010 r. wniosła zażalenie do Sądu

Najwyższego, domagając się jego uchylenia w zaskarżonej części, względnie

zmiany "poprzez uwzględnienie wniosku w odniesieniu do wskazanych sędziów". W

uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że jego "podstawą prawną (...) na obecnym

etapie jest treść art. 4161 k.p.c. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z

dnia 2 czerwca 2010 r. (Sygn. akt SK 38/09) stwierdzającego niezgodność z

konstytucją art. 3941 § 2 k.p.c. w zakresie w jakim przepis ten nie przewiduje

możliwości zaskarżenia postanowienia sądu II instancji oddalającego wniosek o

wyłączenie sędziego złożony w toku postępowania przed tym sądem". W zażaleniu

wskazano również, że powódka w dniu 13 września 2010 r. w oparciu o art. 403 § 4

k.p.c. samodzielnie złożyła w Sądzie Okręgowym w K. skargę o wznowienie

postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem tego Sądu w

sprawie o sygnaturze V Pa …/06.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skoro zażalenie zostało w imieniu powódki wniesione przez zawodowego

pełnomocnika procesowego, to nie ma podstaw, aby traktować je jako inny środek

prawny przysługujący stronie od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji.

Zgodnie z art. 3941 § 1 i 2 k.p.c., zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje

wyłącznie na postanowienia sądu drugiej instancji: 1) odrzucające skargę

kasacyjną oraz skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia; 2) wydane w przedmiocie kosztów procesu, które nie były przedmiotem

rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji oraz 3) kończące postępowanie w sprawie,

w której przysługuje skarga kasacyjna, za wyjątkiem postanowień, o których mowa

w art. 3981 k.p.c. (czyli wydanych w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia

postępowania) oraz postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na

postanowienie sądu pierwszej instancji. Zaskarżone rozpoznawanym zażaleniem

postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 13 marca 2006 r. w przedmiocie wniosku

powódki o wyłączenie sędziów w postępowaniu odwoławczym nie mieści się w

żadnej z przedstawionych w art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. kategorii orzeczeń, które mogą

być przedmiotem kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym.

Rozpoznawane zażalenie zostało wniesione w związku z wyrokiem

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 czerwca 2010 r., SK 38/09 (Dz.U. Nr 109, poz.

724; OTK-A 2010 nr 5, poz. 46), w którym stwierdzono, że art. 3941 § 2 k.p.c. w

zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia sądu

drugiej instancji oddalającego wniosek o wyłączenie sędziego złożony w

postępowaniu przed sądem drugiej instancji, jest niezgodny z art. 45 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 176 ust. 1

Konstytucji. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że

sprawa dotyczyła pominięcia ustawodawczego, wobec którego Trybunał wskazuje

na konieczność podjęcia przez ustawodawcę stosownych działań. Trybunał nie

wykluczył przy tym ewentualnego rozszerzenia zakresu kontroli postanowień sądu

drugiej instancji w drodze zażalenia do równorzędnego składu sądu odwoławczego.

Trybunał zastrzegł przy tym, że bez działania ustawodawcy realizacja skutków

przewidzianych w art. 190 ust. 4 Konstytucji nie jest automatyczna. Wyrok

Trybunału eliminuje brak zażalenia na postanowienie oddalające wniosek o

wyłączenie sędziego, zgłoszony w postępowaniu przed sądem drugiej instancji.

Jest to jednak operacja, która sama przez się nie eliminuje braku w Kodeksie

postępowania cywilnego normy generalnej, wyraźnie wysławiającej zasadę

zaskarżalności postanowień sądu drugiej instancji w kwestii oddalenia wniosku o

wyłączenie sędziego.

Oznacza

to,

że

wejście

w

życie

wskazanego

wyroku

Trybunału

Konstytucyjnego nie spowodowało rozszerzenia katalogu orzeczeń sądu drugiej

instancji podlegających zaskarżeniu do Sądu Najwyższego w trybie art. 394 1 k.p.c.

o postanowienia oddalające wniosek strony o wyłączenie sędziów zgłoszony w

postępowaniu

odwoławczym.

Z

tej

przyczyny

zażalenie

powódki

jest

niedopuszczalne i podlega odrzuceniu (art. 373 w związku z art. 370, art. 398 21

oraz art. 3941 § 1 i 3 k.p.c.).

Niezależnie od tego należy stwierdzić, że zażalenie do Sądu Najwyższego

należy wnieść

w terminie tygodniowym

od dnia

doręczenia

skarżonego

postanowienia, a gdy strona nie zażądała w terminie przepisanym doręczenia

postanowienia zapadłego na rozprawie - od ogłoszenia postanowienia (art. 394 § 2

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.). Termin ten został znacznie przekroczony, skoro od

doręczenia powódce odpisu postanowienia w marcu 2006 r., do wniesienia

przedmiotowego zażalenia (w grudniu 2010 r.) minęło kilka lat. Powołany wyrok

Trybunału Konstytucyjnego nie ma żadnego wpływu na bieg (upływ) terminu do

wniesienia zażalenia. Zażalenie powódki zostało więc wniesione z uchybieniem

ustawowego terminu, zatem również z tego powodu podlega odrzuceniu na

powołanej wyżej podstawie.

Ponieważ żaląca się wskazuje także art. 4161 k.p.c. jako podstawę

pozwalającą na wniesienia przedmiotowego zażalenia, to należy stwierdzić, że

przepis

ten

dotyczy

nadzwyczajnego

środka

zaskarżenia,

z

pewnością

niebędącego zażaleniem. Dopuszcza on zaskarżenie postanowień niekończących

postępowania w sprawie, jeżeli zostały wydane na podstawie aktu normatywnego

uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną

umową lub z ustawą. Do tego środka zaskarżenia (skargi o uchylenie bądź zmianę

określonego w przepisie postanowienia) stosuje się odpowiednio przepisy o

wznowieniu postępowania. Nie jest to więc skarga o wznowienie postępowania,

choć środek ten może być z nią połączony (art. 403 § 4 k.p.c.). W każdym razie,

sądem właściwym do rozpoznania środka zaskarżenia z art. 416 1 k.p.c., jest sąd,

który wydał zaskarżone postanowienie, a jeśli zaskarżono postanowienia sądów

różnych instancji - sąd instancji wyższej (art. 405 k.p.c.). Tym bardziej więc nie było

potrzeby rozważania, czy zażalenie powódki nie jest skargą z art. 416 1 k.p.c., skoro

powódka w dniu 13 września 2010 r. złożyła już na podstawie art. 403 § 4 i art. 416 1

k.p.c. we właściwym sądzie "skargę o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 1 czerwca 2006 r.", która

oczekuje na rozpoznanie.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy odrzucił zażalenie jako

niedopuszczalne i złożone po terminie.