I PUO 80/24 · Sąd Najwyższy

I PUO 80/24 POSTANOWIENIE Dnia 8 stycznia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Frańczak w sprawie z powództwa M. K.‎przeciwko Sądowi Rejonowemu w S.‎o wynagrodzenie za pracę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 8 stycznia 2025 r.,‎wniosku o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ‎zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim ‎z dnia 12 listopada 2024 r., sygn. akt IV P 245/24, odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Ostrowcu Świętokrzyskim wystąpił do Sądu Najwyższego na podstawie art. 441 k.p.c. o przekazanie innemu sądowi równorzędnemu sprawy z powództwa M. K. przeciwko Sądowi Rejonowemu w S. o zapłatę wynagrodzenia za pracę. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że powód jest sędzią Sądu Rejonowego w S., który - podobnie jak Sąd Rejonowy w Ostrowcu Świętokrzyskim - pozostaje we właściwości Sądu Okręgowego w Kielcach. To sprawia, że sędziowie, asesorzy i referendarze obu sądów biorą udział we wspólnych szkoleniach, naradach, wycieczkach czy innych imprezach integracyjnych organizowanych przez Sąd Okręgowy w Kielcach. Powyższa okoliczność może zatem stwarzać sytuacje, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać pozory (choćby mylne) o braku warunków rozpoznania sprawy w obiektywny sposób.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Okoliczności wskazane przez Sąd Rejonowy w Ostrowcu Świętokrzyskim przy przedstawieniu wniosku nie uzasadniają zastosowania art. 441 k.p.c., zgodnie z którym Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że instytucja uregulowana w art. 441 k.p.c. stanowi wyjątek od przewidzianej w Kodeksie postępowania cywilnego zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy.

Wobec tego przepis ten powinien być interpretowany w sposób ścisły.Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 11 września 2023 r., III CO 596/23 (LEX nr 3602900), przyjął, że okoliczności wynikające z przesłanki dobra wymiaru sprawiedliwości muszą być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Obawa wystąpienia w opinii społecznej przekonania, że sprawa nie zostanie w tym sądzie bezstronnie rozpoznana musi być realna, a nie hipotetyczna (zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2020 r., sygn. akt V CO 1/20, LEX nr 3162693 czy z dnia 12 stycznia 2024 r., III CO 1049/23, LEX nr 3652320).

Nadużywanie instytucji przekazywania sprawy do sądu równorzędnego z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości może bowiem prowadzić do osłabienia zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości. Ponadto podstaw do stosowania art. 441 k.p.c. nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2020 r., IV CO 19/20, LEX nr 3125078).W rozpoznawanej sprawie okolicznością wskazaną we wniosku, uzasadniającą przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, jest pozostawanie Sądu Rejonowego w S., w którym sędzią jest powód oraz Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim we właściwości Sądu Okręgowego w Kielcach.

W żadnej mierze okoliczność ta nie stwarza rzeczywistego zagrożenia dla prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, podobnie jak branie przez sędziów Sądów Rejonowych udziału w szkoleniach, wycieczkach czy naradach organizowanych przez Sąd Okręgowy w Kielcach.Wprost przeciwnie uwzględnienie wniosku z wskazanych powyżej przyczyn mogłoby właśnie zaburzać postrzeganie sądu jako organu bezstronnego i osłabiać zaufanie do sędziów oraz ich zdolności do obiektywnego orzekania. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że o konieczności przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, o którym mowa w art. 441 k.p.c. nie może świadczyć ewentualne zaistnienie przesłanek wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy w stosunku do grupy, nawet istotnej, sędziów sądu występującego.

Podstaw stosowania tego przepisu nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego (zob. postanowienie z dnia 20 marca 2024 r., I PUO 6/24, LEX nr 3695230 i powołane tam orzeczenia).Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.[SOP][a.ł] ‎