I PUO 23/24 · Sąd Najwyższy

I PUO 23/24 POSTANOWIENIE Dnia 21 maja 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Sobutka w sprawie z powództwa J. K.‎przeciwko Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach‎o wynagrodzenie za pracę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń‎Społecznych w dniu 21 maja 2024 r.,‎wniosku o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego Katowice-Zachód w Katowicach ‎VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych‎z dnia 4 marca 2024 r., sygn. akt VII P 414/24, odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 4 marca 2024 r. Sąd Rejonowy Katowice - Zachód w Katowicach VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 441 § 2 k.p.c., zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że powódka J. K. wniosła przeciwko Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach powództwo o zapłatę wynagrodzenia za pracę i nagrodę jubileuszową. Powódka podała, że jest sędzią Sądu Apelacyjnego w Katowicach w stanie spoczynku. Wskazała, że strona pozwana zaniżyła wynagrodzenie należne powódce, stosując niekonstytucyjne przepisy tzw. ustaw okołobudżetowych - zamiast regulacji art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych.Zdaniem Sądu Rejonowego, dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za tym, by to Sąd Najwyższy podjął decyzję, do którego sądu równorzędnego sprawa powinna zostać przekazana.

Będzie to w szczególności korzystne z uwagi na wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Regulacja z art. 441 k.p.c. stanowi wyjątek od konstytucyjnej (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny podlega ścisłej wykładni (za ścisłą wykładnią przepisu z tych powodów opowiedziano się także w postanowieniu Sądu Najwyższego: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20, Legalis oraz z 6 maja 2020 r., IV CO 94/20, Legalis).

Pozwala ona zapobiec sytuacjom, gdy rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości. Do przekazania sprawy do innego sądu może dojść jedynie w razie powstania okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy miejscowo i rzeczowo, według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 maja 2020 r., I CO 21/20, Legalis).

Wymóg istnienia zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości musi być przy tym rozumiany ściśle. Odstępstwo od fundamentalnego prawa do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo jest zatem możliwe tylko w wyjątkowych przypadkach, kiedy silne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości za takim właśnie przekazaniem przemawiają (zob. T. Szanciło (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Komentarz. Art. 1–45816. Tom I. Wyd. 2, Warszawa 2023). Podstawą zastosowania art. 441 k.p.c. nie jest m.in. sytuacja spodziewanego zaistnienia przyczyny wyłączenia sędziego, nawet gdyby zaszła w stosunku do wszystkich sędziów wydziału (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2017 r., IV KO 28/17, OSG 2018, Nr 1, poz. 3).

Sąd Najwyższy wielokrotnie wyrażał pogląd, że o konieczności przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, o którym mowa w art. 441 k.p.c., nie może świadczyć ewentualne zaistnienie przesłanek wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy w stosunku do grupy, nawet istotnej, sędziów sądu występującego. Podstaw stosowania tego przepisu nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 22 lutego 2024 r., III CO 166/24, LEX nr 3698197 czy z 26 czerwca 2020 r., IV CO 108/20, LEX nr 3054083).W postanowieniu z 11 września 2023 r. (III CO 596/23, LEX nr 3602900), Sąd Najwyższy wskazał także, że okoliczności wynikające z przesłanki dobra wymiaru sprawiedliwości muszą być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

Obawa wystąpienia w opinii społecznej przekonania, że sprawa nie zostanie w tym sądzie bezstronnie rozpoznana musi być realna, a nie hipotetyczna (zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z 7 maja 2020 r., V CO 1/20, LEX nr 3162693 czy z 12 stycznia 2024 r., III CO 1049/23, LEX nr 3652320). Nadużywanie instytucji przekazywania sprawy do sądu równorzędnego z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości może bowiem prowadzić do osłabienia zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości. Ponadto podstaw do stosowania art. 441 k.p.c. nie należy utożsamiać z przesłaniami uzasadniającymi wyłączenie sędziego, o których mowa w art. 49 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 września 2020 r., IV CO 19/20, LEX nr 3125078).Sąd Rejonowy nie przedstawił żadnych argumentów przekonujących o tym, że fakt pełnienia przez powódkę służby sędziowskiej, przed przejściem w stan spoczynku, w Sądzie Apelacyjnym w Katowicach, wskazuje na istnienie przeszkody dla rozpoznawania sprawy - dotyczącej całego sądu, jako organu wymiaru sprawiedliwości.Z tych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 441 § 1 k.p.c. odmówił przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.[SOP](r.g.) ‎