I PSK 81/24 · Sąd Najwyższy

I PSK 81/24 POSTANOWIENIE Dnia 16 września 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Sobutka w sprawie z powództwa P. w G.‎przeciwko P.M.‎o zapłatę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 16 września 2025 r.,‎skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie‎z dnia 2 lutego 2024 r., sygn. akt IV Pa 55/23, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, II. zasądza od P. w G. na rzecz P. M. kwotę 2.700,00 (dwa tysiące siedemset) złotych, wraz z odsetkami o których mowa w art. 98 § 11 k.p.c. - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. DS

UZASADNIENIE

Powódka – P. z siedzibą w G., wniosła do Sądu Rejonowego w Szczecinku pozew o zasądzenie od pozwanego P.M., na rzecz strony powodowej, kwoty 66.482,10 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności, od 1 listopada 2019 r.do dnia zapłaty. Uzasadniając powództwo wskazano, że powódka domaga się zwrotu kosztów szkolenia od pozwanego, w związku z niewywiązaniem się z obowiązków w postaci zdania egzaminu na świadectwo maszynisty, a następnie przepracowania u powódki co najmniej 3 lat.Sąd Rejonowy w Szczecinku IV Wydział Pracy, wyrokiem z 21 lipca 2023 r. (sygn. akt IV P 101/23), wydanym w sprawie z powództwa P. w G., przeciwko P.M. o zapłatę: oddalił powództwo oraz zasądził od powoda P. w G. na rzecz pozwanego P.M. kwotę5.400 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.Na skutek apelacji strony powodowej, Sąd Okręgowy w Koszalinie‎IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 2 lutego 2024 r.‎(sygn. akt IV Pa 55/23): sprostował oczywiste omyłki pisarskie w wyroku‎z 21 lipca 2023 r. (sygn. akt IV P 101/22) Sądu Rejonowego w Szczecinku,‎w ten sposób, że w miejsce błędnie wskazanej sygnatury - „IV P 101/23” wpisał prawidłową - „IV P 101/22”, zaś w miejsce błędnie wskazanej daty rozpoznania sprawy - „20 czerwca 2023 r.” wpisał prawidłową - „20 lipca 2023 r.”, oddalił apelację i zasądził od strony powodowej na rzecz pozwanego kwotę 2.700 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym,‎z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, za czas po upływie tygodnia od ogłoszenia niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.Skargę kasacyjną od wyroku Sadu Okręgowego w Koszalinie, do Sądu Najwyższego, wywiodła strona powodowa, zaskarżając judykat w całości, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 22c ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym w zw. z art. 30 § 1 pkt 4 k.p., poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy doszło do rozwiązania umowy o pracę zawartej z pozwanym i do takiego rozwiązania doszło z przyczyn leżących po stronie pozwanego, tj. braku zdanego egzaminu na świadectwo maszynisty i nieuzyskanie uprawnień niezbędnych do samodzielnego prowadzenia pojazdów trakcyjnych.W związku z powyższym, strona powodowa wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Koszalinie, przy pozostawieniu temu Sądowi rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego.Skarżąca wniosła także o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej, z uwagi na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, sprowadzającego się do udzielenia odpowiedzi na pytanie:

„czy art. 22c ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz.U. 2023 r., poz. 1786 ze zm.), w przypadku, gdy kandydat na maszynistę został zatrudniony na podstawie umowy o pracę w celu uzyskania licencji i świadectwa maszynisty, stanowi przepis szczególny (lex specialis) względem art. 1035 Kodeksu pracy?”.W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną pozwany wniósł o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jako niezawierającej okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie, ewentualnie jej oddalenie w razie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz pozwanego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wywiedziona w niniejszym postępowaniu nie kwalifikuje się do przyjęcia.Na wstępie należy przypomnieć, że skarga kasacyjna podlega badaniu‎(na etapie przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych. Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości‎lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu, ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma,‎w konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą‎być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się‎instrumentem wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie.

Ostatecznie,‎nie w każdej sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.Podkreślenia wymaga także, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania‎i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi‎do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania.

Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw‎pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich‎domyślać (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 19 maja 2022 r., I USK 434/21, Legalis nr 2740849).Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w niniejszej sprawie oparty został na przesłance występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Należy więc przypomnieć, że w przypadku powoływania się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,‎jako przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w uzasadnieniu wniosku winno zostać sformułowane zagadnienie prawne oraz przedstawione argumenty prawne, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego‎w nim problemu. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w judykaturze, skarżący‎ma w tym zakresie obowiązek wywiedzenia i uzasadnienia występującego w sprawie problemu prawnego w sposób zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie‎art. 390 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 19 marca 2012 r.,‎II PK 296/11, LEX nr 1214580; 11 czerwca 2013 r., II UK 71/13, LEX nr 1331300;‎16 maja 2018 r., III UK 151/17, LEX nr 2553867; 12 maja 2021 r., I USK 163/21, LEX nr 3252537).

Oznacza to w praktyce, że zagadnienie prawne musi‎odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie:

1) być sformułowane‎w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (wyrok Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 1996 r.,‎II UR 5/96, OSNAPiUS 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie z 7 czerwca 2001 r.,‎III CZP 33/01, LEX nr 52571, z 5 lipca 2023 r., I CSK 6182/22, LEX nr 3578533), 2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por.

A. Góra-Błaszczykowska, Środki zaskarżenia w postępowaniu cywilnym. Komentarz do art. 367-42412 k.p.c., Warszawa 2014, komentarz do art. 3989 wraz z przytoczonym orzecznictwem; postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02,‎LEX nr 57240; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z‎5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179, z 13 lipca 2023 r., I CSK 2570/22, LEX nr 3582702), 3) pozostawać w związku z rozpoznawana sprawą i 4) dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne) wątpliwości.

Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub funkcje precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub gdy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468, z‎7 lutego 2019 r., I UK 29/18, LEX nr 2617355 i z 27 kwietnia 2021 r., II PSK 68/21, LEX nr 3252281).

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona skarżąca nie sformułowała żadnego zagadnienia prawnego, w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Tym bardziej, że Sąd Najwyższy zajmował się już przedstawionym przez stronę skarżącą zagadnieniem, na co zwróciła ona także uwagę w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.W wyroku z 10 maja 2023 r. Sąd Najwyższy wskazał, że nie sposób‎zgodzić się z koncepcją, jakoby art. 22c ustawy o transporcie kolejowym stanowił lex specialis względem przepisów Rozdziału III Kodeksu pracy, z uwagi na możliwość zobowiązania pracownika do zwrotu wszystkich kosztów szkolenia poniesionych przez pracodawcę, o której mowa w art. 22c ustawy o transporcie kolejowym.

W ocenie Sądu Najwyższego regulacja ta nie stoi w sprzeczności‎z określeniem zwrotu przez pracownika kosztów szkolenia poniesionych przez pracodawcę w wysokości proporcjonalnej do okresu zatrudnienia po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub okresu zatrudnienia w czasie ich podnoszenia (I PSKP 27/22, Legalis nr 2937819). Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 10 maja 2023 r. (I PSKP 36/22, Legalis nr 2937820).‎Także w wyroku z 6 września 2023 r. (I PSKP 3/23, Legalis nr 2980496)‎Sąd Najwyższy podkreślił, że zobowiązanie pracownika, w przypadkach określonych w art. 1035 k.p. do zwrotu poniesionych przez pracodawcę kosztów dodatkowych świadczeń udzielonych na podstawie umowy o podnoszenie kwalifikacji zawodowych, ma mieszaną naturę pracowniczo-cywilnoprawną, ponieważ w tym zakresie obowiązują przede wszystkim regulacje zawarte w art. 1031-1035 k.p., a tylko w kwestiach nieuregulowanych wyraźnie w tych przepisach prawa pracy należy na podstawie art. 300 k.p. odpowiednio stosować przepisy Kodeksu cywilnego, w szczególności przy weryfikowaniu wysokości obowiązku odszkodowawczego pracownika, który bez uzasadnionych przyczyn przerwał podnoszenie kwalifikacji zawodowych.

W każdym razie nieuzasadnionego wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę przez pracownika - niżby to wynikało‎z przepisów Kodeksu pracy lub z umowy stron - bezwzględnie obowiązuje ustanowiona w art. 1035 k.p. zasada proporcjonalnego rozliczania kosztów szkolenia pracownika pokrytych przez pracodawcę. Obowiązek zwrotu przez pracownika pokrytych przez pracodawcę kosztów podnoszenia pracowniczych kwalifikacji zawodowych wynika z umowy o podwyższenie kwalifikacji zawodowych, która nie tylko nie może naruszać obowiązującej w prawie pracy zasady obowiązku zwrotu poniesionych przez pracodawcę kosztów szkolenia tylko w wysokości proporcjonalnej do okresu zatrudnienia w czasie ich ponoszenia, ale powinna określić konkretnie dodatkowe świadczenia udzielone pracownikowi w kwotach poddających się obiektywnej weryfikacji spornego obowiązku odszkodowawczego pozwanego pracownika (art. 361 k.c. w związku z art. 300 k.p.).Wobec więc rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy przedstawianego przez stronę skarżącą zagadnienia oraz braku podstaw do zmiany tego stanowiska,‎brak jest też przesłanek do przyjęcia niniejszej skargi kasacyjnej do jej‎dalszego rozpoznania.

Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił, zgodnie‎z art. 3989 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów oparto na § 10‎ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z‎22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych‎(t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). [a.ł] DS ‎