I PSK 113/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PSK 113/21 POSTANOWIENIE Dnia 9 listopada 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Iwulski w sprawie z powództwa M.P.‎przeciwko A. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w J.‎o zapłatę i ustalenie,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń ‎Społecznych w dniu 9 listopada 2021 r.,‎skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt III APa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ‎i zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki koszty postępowania kasacyjnego w kwocie 900 (dziewięćset) zł.

UZASADNIENIE

W sprawie z powództwa M.P. przeciwko A. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w J. o zadośćuczynienia za krzywdę doznaną wskutek wypadku przy pracy oraz odszkodowanie, a także ustalenie odpowiedzialności pozwanej na przyszłość za skutki wypadku, Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2019 r., VII P (…), zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 34.000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz kwotę 167,98 zł tytułem odszkodowania, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 28 grudnia 2016 r. do dnia zapłaty (pkt I); ustalił odpowiedzialność pozwanej za dalsze, mogące wystąpić w przyszłości skutki wypadku przy pracy powódki z dnia 26 kwietnia 2014 r. (pkt II); oddalił powództwo w pozostałej części (pkt IV); koszty zastępstwa procesowego między stronami wzajemnie zniósł (pkt V); nakazał ściągnąć od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa kwotę 2.238,21 zł tytułem zwrotu części kosztów sądowych (pkt VI) oraz wyrokowi w punkcie I. nadał rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 1.680 zł.Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2020 r., III APa (…), Sąd Apelacyjny w (…) w pkt I. zmienił wyrok Sądu Okręgowego:

a) w punkcie III. w ten sposób, że zasądził od A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w J. na rzecz M.P. tytułem zadośćuczynienia dodatkowo kwotę 6.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 28 grudnia 2016 r. do dnia zapłaty;

b) w punkcie V. w ten sposób, że w miejsce kwoty 2.238,21 zł nakazał pobrać od A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w J. na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w K. kwotę 2.646 zł w tym kwotę 2.008,40 zł tytułem opłaty od pozwu, od której uiszczenia powódka była zwolniona oraz kwotę 637,60 zł tytułem zwrotu wydatków; w pkt II. oddalił apelację powódki w pozostałej części; w pkt III. Oddalił apelację pozwanej w całości; w pkt IV. nakazał pobrać od A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w J. na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w K. kwotę 300,00 zł tytułem opłaty od apelacji, od której uiszczenia powódka była zwolniona; w pkt V. wzajemnie zniósł między stronami koszty postępowania apelacyjnego.W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku strona pozwana podniosła zarzut naruszenia art. 362 i art. 435 § 1 k.c., zaś wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniła powołaniem się na oczywistą zasadność skargi.

W ocenie skarżącej Sądy orzekające naruszyły przepisy prawa materialnego, to jest art. 362 k.c., stosując ten przepis w ustalonym stanie faktycznym, a więc z istoty zakładając jakikolwiek stopień winy pozwanej co do zaistniałego zdarzenia będącego źródłem szkody na osobie powódki. Tymczasem - analizując stan faktyczny ustalony na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego - należy uznać, że powódka nie tyle przyczyniła się do powstania szkody, co jest za nią całkowicie odpowiedzialna a tym samym wyłączona jest podstawa odpowiedzialności pozwanej określona w art. 435 § 1 k.c.W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o oddalenie skargi w całości oraz zasądzenie od pozwanej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Pozwana jest przekonana, że wniesiona przez nią skarga powinna zostać rozpoznana z uwagi na jej oczywistą zasadność, wynikającą z naruszenia przepisu prawa materialnego, to jest art. 362 k.c., które w jej ocenie miało polegać na niewłaściwej ocenie przyczynienia się powódki do wypadku przy pracy i w konsekwencji zastosowanie art. 435 § 1 k.c., bez uznania, że szkoda nastąpiła wyłącznie z winy poszkodowanej.Tej argumentacji Sąd Najwyższy jednak nie podziela, wobec czego wskazana okoliczność nie stanowi przesłanki przemawiającej za potrzebą przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego konsekwentnie przyjmuje się, że powoływanie się na "oczywistą zasadność" skargi kasacyjnej wymaga od skarżącego wykazania kwalifikowanego naruszenia prawa, a więc zastosowania przepisu błędnie interpretowanego, co spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, dotkniętego brakami widocznymi "na pierwszy rzut oka", bez potrzeby dokonywania głębszej analizy prawnej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004 nr 3, poz. 49; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z dnia 19 grudnia 2020 r., IV CSK 451/20, LEX nr 3148198 oraz z dnia 5 lipca 2021 r., III CSK 209/20, LEX nr 3230216).

W świetle dotychczasowego orzecznictwa odnoszącego się do problematyki będącej przedmiotem zaskarżenia, rzekoma wadliwość zaskarżonego wyroku, z pewnością nie ma charakteru kwalifikowanego.Z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego wynika, że pozwana nie wywiązała się z nałożonego na nią jako pracodawcę obowiązku zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, a zatem nie można twierdzić, że poza samym zachowaniem powódki nie wystąpiły żadne inne okoliczności, które doprowadziły do wypadku. W konsekwencji Sąd uznał, że pozwana nie uwolniła się od opartej na art. 435 § 1 k.c. odpowiedzialności za szkodę na osobie powódki będącej następstwem tego wypadku.Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy w zakresie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy jest ochrona zdrowia i życia pracowników wyrażająca się w szczególności przez zapewnienie przestrzegania w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 207 § 2 pkt 2 k.p).

Sąd Apelacyjny nie przyjął naruszenia przez pozwaną konkretnych przepisów. Uznał natomiast, że skarżąca przez niezapewnienie powódce odpowiedniego przeszkolenia w zakresie obsługi maszyn, naruszyła zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przez które należy rozumieć zasady wynikające z nauki, techniki i doświadczenia życiowego, których przestrzeganie zapewni rzeczywiste bezpieczeństwo i higienę pracy (por. E. Maniewska [w:] K. Jaśkowski, E. Maniewska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu pracy, LEX/el. 2021, art. 207). Z ustaleń faktycznych dokonanych przez Sądy wynika bowiem, że powódka została dopuszczona do samodzielnej pracy jako pomoc operatora przy nawijaniu bibuły na wałki maszyny po zaledwie 2-3 dniach szkolenia.

Tymczasem przeszkolenie praktyczne do takiej pracy - obejmujące pracę pod ścisłym kierownictwem operatora - zazwyczaj trwało u pozwanej przynajmniej kilka tygodni, a nawet 2-3 miesiące. Powódka zaś miała po tak krótkim okresie praktycznego przeszkolenia samodzielnie wykonać jedną z najtrudniejszych i najbardziej niebezpiecznych czynności należących do pomocnika operatora.W skardze kasacyjnej skarżąca podnosi, że brak jest jakichkolwiek norm określających długość takiego szkolenia. Z tym można się zgodzić. Niemniej jednak należy zgodzić się z Sądem drugiej instancji, że dopuszczenie powódki do pracy, przy skomplikowanych w obsłudze i niebezpiecznych urządzeniach, po 2-3 dniach szkolenia, narusza nie tyle normy prawne, ile zasady bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

Podkreślić bowiem należy, że odpowiedzialność pracodawcy w orzecznictwie od dawna wiązana jest nie tylko z naruszeniem szczegółowych przepisów określających obowiązki w zakresie bhp, ale także naruszeniem norm o charakterze najogólniejszym, które nie wymagają wiedzy fachowej, lecz dyktuje je powszechne doświadczenie, niewymagające fachowej wiedzy (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 31 grudnia 1951 r., C 320/51, PiP 1952 nr 7, s. 127; z dnia 12 lipca 1958 r., 2 Cr 1214/57, OSPiKA 1959 nr 11, poz. 228; z dnia 24 czerwca 1959 r., 3 Cr 907/58, OSPiKA 1960 nr 10, poz. 261; z dnia 19 grudnia 1979 r., IV CR 447/79, OSNC 1980 nr 7-8, poz. 143; z dnia 28 stycznia 2011 r., II PK 175/10, OSNP 2012 nr 7-8, poz. 88 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 8 maja 2013 r., I ACa 499/12, LEX nr 1353792).Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie podkreśla także (wyrok z dnia 27 stycznia 2011 r., II PK 175/10, OSNP 2012 nr 7-8, poz. 88), że podjęcie przez pracownika pracy zawodowej ze świadomością zagrożeń, jakie stwarza ona dla jego zdrowia lub życia, nie zwalnia pracodawcy od odpowiedzialności za bezpieczeństwo i higienę pracy - ochronę zdrowia i życia tej osoby lub ogranicza tę odpowiedzialność.

Przeciwnie, w zakładach pracy, w których występują tego rodzaju zagrożenia, pracodawca jest zobowiązany do szczególnej staranności w zakresie przeciwdziałania ich wystąpieniu. Naruszenie tego obowiązku może stanowić czyn niedozwolony, niezależnie od tego, że może być również uznane za naruszenie objętego treścią stosunku pracy obowiązku zapewnienia pracownikowi bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (art. 207 § 2 k.p.). Może ono nastąpić także wtedy, gdy pracodawcy nie można zarzucić naruszenia konkretnego przepisu prawa.

Niepodjęcie możliwych i dyktowanych doświadczeniem życiowym oraz dbałością o zdrowie i życie osób pozostających w sferze działania pracodawcy działań zapobiegających naruszeniu tych dóbr jest bowiem samo w sobie naruszeniem porządku prawnego, uzasadniającym jego kwalifikację jako deliktu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1979 r., IV CR 447/79, OSNC 1980 nr 7-8, poz. 143; wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 12 października 2006 r., I ACa 377/06, z aprobującą glosą M. Nesterowicza, Prawo i Medycyna 2009 nr 3).Z powyższych względów nie można zatem uznać, że - przyjmując odpowiedzialność pracodawcy za zaistniały wypadek przy pracy - Sąd Apelacyjny w sposób kwalifikowany naruszył przepisy wskazane przez skarżącego we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. oraz § 2 pkt 5, w zw. z § 9 pkt 5 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).