I PRN 93/96 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 17 stycznia 1997 r.

I PRN 93/96

Związek Zawodowy Pracowników Rolnictwa w Rzeczypospolitej Polskiej

nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia rewizji nadzwyczajnej w myśl art.

22 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55,

poz. 234 ze zm.).

Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Jadwiga

Skibińska-Adamowicz (sprawozdawca), Józef Iwulski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia

1997 r. sprawy z powództwa Zarządu Głównego Związku Zawodowego Pracowników

Rolnictwa przeciwko Januszowi D. - "V.-R." Przedsiębiorstwo Rolne w Ł. o zapłatę, na

skutek rewizji nadzwyczajnej Zarządu Głównego Związku Zawodowego Pracowników

Rolnictwa od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Poznaniu z dnia 17 maja 1996 r. [...]

p o s t a n o w i ł:

o d r z u c i ć rewizję nadzwyczajną.

Uzasadnienie

Zarząd Główny Związku Zawodowego Pracowników Rolnictwa w RP w W. złożył

dnia 26 czerwca 1996 r. rewizję nadzwyczajną od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 17 maja 1996 r., którym Sąd ten,

uwzględniając rewizję strony pozwanej (V.-R. - Janusz D., Ł.) zmienił wyrok Sądu

Rejonowego w Środzie Śląskiej z dnia 8 listopada 1995 r. w części uwzględniającej

powództwo oraz w części orzekającej o kosztach procesu w ten sposób, że oddalił

powództwo Związku Zawodowego Pracowników Rolnictwa RP w Ł. działającego na

rzecz Wiesława W. i 103 innych pracowników o zapłatę ekwiwalentu pieniężnego za

ziemniaki, przysługującego w 1994 r. Jako podstawę formalno-prawną wniesienia

rewizji nadzwyczajnej Zarząd Główny wskazał art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991

r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234 ze zm.), natomiast jako podstawę

rewizji - zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 18 § 1 i 2, art. 23 1 § 2 KP oraz art.

6 ust. 1-5 i art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. o zasadach tworzenia

zakładowych systemów wynagradzania), obrazy przepisów art. 42 § 1-3 KP oraz

sprzeczność istotnych ustaleń Sądu II instancji z treścią zebranego przez Sąd

Rejonowy materiału dowodowego, mieszczące się w ramach wymagań art. 417 § 1

KPC.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Orzeczenie Sadu Wojewódzkiego, którego dotyczy rewizja nadzwyczajna,

zostało wydane dnia 26 czerwca 1996 r., czyli przed wejściem w życie ustawy z dnia 1

marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta

Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu

postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189). Okoliczność ta ma istotne

znaczenie, gdyż stosownie do art. 11 pkt 5 ustawy w sprawie, w której została

wniesiona rewizja nadzwyczajna przed dniem jej wejścia w życie, rozpoznanie rewizji

następuje według dotychczasowych przepisów. Wobec tego że podmiotem wnoszącym

rewizję nadzwyczajną jest Związek Zawodowy Pracowników Rolnictwa, zaś

kwestionowany wyrok został wydany w sprawie z zakresu prawa pracy, w pierwszej

kolejności należy rozważyć, czy rewizję nadzwyczajną wniósł podmiot uprawniony do

wnoszenia rewizji nadzwyczajnych w myśl art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o

związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234 ze zm.).

Wymieniony wyżej przepis stanowi, że w sprawach z zakresu prawa pracy i

ubezpieczeń społecznych ogólnokrajowa organizacja międzyzwiązkowa, a także ogólnokrajowy związek zawodowy reprezentatywny dla pracowników większości zakładów

pracy mają prawo wnoszenia rewizji nadzwyczajnych na zasadach i w trybie

określonych w Kodeksie postępowania cywilnego. Z treści tego przepisu wynika zatem,

że nie wszystkie organizacje związkowe są uprawnione do wnoszenia rewizji

nadzwyczajnych, a tylko te, które są wskazane w art. 22 ust. 1 ustawy. Gdy chodzi o

wnioskodawcę, to - jak wynika z jego nazwy - nie jest on ogólnokrajową organizacją

międzyzwiązkową w rozumieniu art. 22 ust. 1. Pozostaje więc do rozstrzygnięcia kwestia, czy może być uznany za ogólnokrajowy związek zawodowy "reprezentatywny dla

większości zakładów pracy". Odpowiedź na to pytanie zależy od wyjaśnienia, co

oznacza pojęcie "reprezentatywny dla większości zakładów pracy".

Według Słownika Wyrazów Obcych i Zwrotów Obcojęzycznych pod red. W.

Kopalińskiego (Wiedza Powszechna, Warszawa 1995), reprezentatywny - to posiadający określone cechy jakiejś większej całości, której jest częścią, typowy, charakterystyczny, a reprezentować - to być przedstawicielem kogoś, czegoś, występować,

działać w czyimś imieniu. Można więc reprezentatywność wymienioną w art. 22 ust. 1

ustawy o związkach zawodowych rozumieć jako stan, w którym określony organ

związkowy jest upoważniony do bycia przedstawicielem jakiejś większej całości - do

reprezentowania (reprezentacji) pracowników. Jednak wskazany przepis ustanawia

dalsze wymagania owej reprezentacji. Musi to być bowiem związek "reprezentatywny

dla pracowników większości zakładów pracy".

Rozumieniem pojęcia reprezentatywność zajmował się Sąd Najwyższy parokrotnie w okresie obowiązywania ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych. Można przeto uznać, że sens tego pojęcia został w orzecznictwie wyjaśniony i

ugruntowany. Sprowadza się on do tezy, że ogólnokrajowy związek zawodowy

reprezentatywny dla pracowników większości zakładów pracy, to taki związek, który

reprezentuje pracowników w większości zakładów pracy, a nie większość pracowników,

a mówiąc jeszcze inaczej, to związek, który posiada swoje struktury organizacyjne w

więcej niż połowie zakładów pracy w Polsce. Takie zapatrywanie wyraził Sąd Najwyższy

w orzeczeniach z dnia 28 września 1995 r., I PZP 21/95 (OSNAPiUS 1995 nr 7 poz.

96), z dnia 18 kwietnia 1996 r., I PZP 6/96 (OSNAPiUS 1996 nr 22 poz. 333), z dnia 14

kwietnia 1993 r., I PZP 7/93 (OSNCP 1993 z. 10 poz. 175), a także w wielu innych.

Wprawdzie ustawa z dnia 29 września 1994 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz o

zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 113, poz. 547 ze zm.) w art. 238 § 1 i art. 241 17 KP

posługuje się pojęciem reprezentatywność w odniesieniu do ogólnokrajowego związku

zawodowego, który obok federacji i konfederacji jest jedną z ponadzakładowych

organizacji związkowych, lecz jednocześnie ustala, że chodzi w tym przypadku o

reprezentatywność dla zawarcia określonego układu ponadzakładowego. W rozumieniu

powyższych przepisów ogólnokrajowy związek zawodowy jest organizacją

reprezentatywną wtedy, gdy zrzesza co najmniej pięćset tysięcy pracowników lub co

najmniej 10% ogółu pracowników objętych zakresem działania statutu, lecz nie mniej

niż pięć tysięcy pracowników lub największą liczbę pracowników, dla których ma być

zawarty określony układ ponadzakładowy. Jest to więc reprezentatywność rozumiana

jako zdolność do zawarcia ponadzakładowego układu zbiorowego pracy, a nie jako

zdolność do podejmowania czynności określonych w art. 22 ustawy o związkach

zawodowych.

W świetle powyższych rozważań i stanu faktycznego nie ulega zatem wątpliwości, że wnioskodawca nie posiada przymiotu reprezentatywności, o której stanowi

powołany wyżej przepis.

Z tych względów należy stwierdzić, że rewizję nadzwyczajną złożył podmiot nie

uprawniony do jej wniesienia, a ta okoliczność sprawia, że rewizja podlega odrzuceniu.

Podstawę formalno-prawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 372 w związku z art.

393 § 1 i z art. 423 § 1 KPC oraz w związku z art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 1 marca 1996

r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta

Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu

postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189).