I PRN 9/94 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 30 marca 1994 r.

I PRN 9/94

Odpowiednie stosowanie przepisów o rewizji do postępowania z

rewizji nadzwyczajnej (art. 423 § 1 k.p.c.) oznacza - w odniesieniu do

cofnięcia tej rewizji (art. 393 § 2 k.p.c.), - że sąd nie jest uprawniony do

oceny, czy cofnięcie rewizji nadzwyczajnej przez właściwy podmiot

jest dopuszczalne.

Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN:

Antoni Filcek, SA: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Towarzystwa

Społeczno-Kulturalnego Mniejszości Niemieckiej na Śląsku Opolskim z

siedzibą w G., z udziałem Wojewody Opolskiego, o wpis do rejestru zmiany

statutu, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości, od

postanowienia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 30 lipca 1993 r.,

p o s t a n o w i ł:

u m o r z y ć postępowanie z rewizji nadzwyczajnej.

U z a s a d n i e n i e

Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Mniejszości Niemieckiej na

Śląsku Opolskim z siedzibą w G. zgłosiło do Sądu Wojewódzkiego w Opolu

wniosek o wpisanie do rejestru stowarzyszeń zmian w statucie uchwalonym

w dniu 19 grudnia 1992 r.

Postanowieniem z dnia 5 maja 1993 r. (uzupełnionym postanowieniem z dnia 1 czerwca 1993 r.), w sprawie do której jako uczestnik postępowania przystąpił Wojewoda Opolski, Sąd Wojewódzki w Opolu częściowo

uwzględnił wniosek, wykreślając w rubryce 3 rejestru dotychczasową nazwę

wnioskodawcy i wpisując w to miejsce nową nazwę w brzmieniu

"Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Niemców na Śląsku Opolskim" oraz

wpisując w rubryce 9 część zmian statutu, odmawiając wpisania zmiany §

31 statutu.

Po rozpoznaniu rewizji Wojewody Opolskiego, Sąd Apelacyjny we

Wrocławiu postanowieniem z dnia 30 lipca 1993 r. zmienił zaskarżone

postanowienie w ten sposób, że odmówił wpisania §§ 5, 32 i 33 statutu i

oddalił rewizję w pozostałej części.

Postanowienie to zaskarżył rewizją nadzwyczajną z dnia 24 lutego

1994 r. Minister Sprawiedliwości zarzucając rażące naruszenie art. 1 ust. 1

i art. 16 w związku z art. 21 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - prawo o

stowarzyszeniach (Dz. U. Nr 20, poz. 104 ze zm.) oraz art. 20 ust. 1 i 3

Traktatu między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o

dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy z dnia 17 czerwca 1991 r. (Dz.

U. z 1992 r., Nr 14, poz. 56) oraz naruszenie interesu Rzeczypospolitej

Polskiej i wnosząc o uchylenie tego postanowienia i poprzedzającego je

postanowienia Sądu I instancji oraz o przekazanie sprawy temu ostatniemu

Sądowi do ponownego rozpoznania.

Istota zarzutu polega na sprzeczności z prawem zarejestrowania

zmiany statutu polegającej na rezygnacji z wymogu posiadania obywatelstwa polskiego przez członków Towarzystwa, skutkiem czego do tego

stowarzyszenia może obecnie należeć każda osoba narodowości lub

pochodzenia niemieckiego zamieszkała na Śląsku Opolskim.

Pismem z dnia 7 marca 1994 r. Minister Sprawiedliwości cofnął

powyższą rewizję nadzwyczajną.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kwestia dokonywania przez Sąd Najwyższy oceny dopuszczalności

cofnięcia rewizji nadzwyczajnej była przedmiotem rozbieżnych wypowiedzi.

Występuje zarówno pogląd przyjmujący związanie Sądu Najwyższego

cofnięciem rewizji przez uprawniony podmiot (tak Sąd Najwyższy w wyroku

z dnia 2 grudnia 1967 r., III CRN 307/67, NP 1969 nr 11-12 s. 1786 z apr.

gl. J. Krajewskiego, w postanowieniu z dnia 7 czerwca 1974 r., III CRN

7/74, OSPiKA 1976 z. 1 poz. 4 oraz J. Krajewski w "Komentarzu do

kodeksu postępowania cywilnego" z 1989 r., tom II s. 700), jak i pogląd o

poddaniu tej czynności kontroli sądowej (tak Z. Resich w krytycznej glosie

do w/w postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1974 r. oraz

W. Siedlecki w "Komentarzu do kodeksu postępowania cywilnego" z 1975

r., tom I s. 700).

Zdaniem Sądu Najwyższego orzekającego w niniejszej sprawie

odpowiednie stosowanie przepisów o rewizji do postępowania wszczętego

rewizją nadzwyczajną (art. 423 § 1 k.p.c.) oznacza - w odniesieniu do

cofnięcia rewizji (art. 393 § 2 k.p.c.) - że Sąd nie jest zobowiązany ani

uprawniony do dokonywania oceny, czy cofnięcie rewizji nadzwyczajnej

przez właściwy podmiot jest dopuszczalne. Istnieje bowiem kategorialna

różnica między skutkami cofnięcia rewizji przez stronę, a skutkami cofnięcia

rewizji nadzwyczajnej przez uprawniony podmiot. W pierwszej sytuacji

skutkiem cofnięcia rewizji jest uprawomocnienie się orzeczenia Sądu I

instancji, a więc pozbawienie strony możliwości jego zaskarżenia i z tego

względu dopuszczalność dokonania przez stronę tej czynności podlega

kontroli sądu (art. 393 § 2 k.p.c w zw. z art. 203 § 4 k.p.c.). Regulacja ta jest

wyrazem zasady ochrony strony przed jej aktami dyspozycyjnymi rażąco

naruszającymi prawo lub jej uzasadnione interesy. Natomiast cofnięcie

rewizji nadzwyczajnej wywołuje inne skutki, gdyż służy ona tylko od

orzeczeń prawomocnych, a więc takich, których strona i tak nie mogła już

zaskarżyć a po wtóre, w razie umorzenia postępowania z powodu cofnięcia

tej rewizji, może być ona złożona ponownie.

Ponadto za przyjętym poglądem przemawia także wyjątkowy

charakter rewizji nadzwyczajnej wyrażający się w szczególności w

zaskarżeniu orzeczenia już prawomocnego przez podmiot nie będący

stroną postępowania. Z tych względów, jeżeli wszczęcie postępowania

zależy tylko od dokonanej przez uprawniony podmiot oceny celowości

złożenia rewizji nadzwyczajnej, to podmiot ten powinien mieć także

możliwość niedopuszczenia do rozpoznania sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe argumenty na podstawie art. 393 § 2 i

art. 423 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.