I PRN 33/94 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 16 grudnia 1994 r.

I PRN 33/94

Rozpoznanie sprawy bez ustanowienia mimo, wniosku powoda oraz istnienia przesłanek przewidzianych w art. 143 i 144 k.p.c., kuratora dla nieznanego z

miejsca pobytu pozwanego, powoduje pozbawienia go możliwości obrony swych

praw, co jest przyczyną nieważności postępowania (art. 369 pkt 5 k.p.c.).

Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Antoni Filcek,

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 1994 r., sprawy z powództwa

Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych w K. przeciwko Zbigniewowi J. o zapłatę kwoty

15.736.600 zł, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku

Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Kielcach z dnia 8 czerwca 1993 r. (uzupełnionego

postanowieniem z dnia 16 lipca 1993 r.), [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i znosząc postępowanie sprawę przekazał Sądowi

Rejonowemu-Sądowi Pracy w Kielcach do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Wyrokiem zaocznym z dnia 8 czerwca 1993 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w

Kielcach zasądził od pozwanego Zbigniewa J. na rzecz powodowego Przedsiębiorstwa

Robót Inżynieryjnych w K. kwotę 15.736.600 zł z ustawowymi odsetkami tytułem

odszkodowania za niedobór oleju napędowego.

Wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości zarzucając

mu rażące naruszenie art. 369 pkt 5 k.p.c., art. 3 § 2 k.p.c. oraz art. 143 i 144 § 1 k.p.c.

i naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej. Rewidujący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości pozwany był pozbawiony możliwości obrony

swoich praw, gdyż pomimo stosownego wniosku powoda Sąd nie ustanowił dla

pozwanego kuratora. Dokonywanie przez Sąd doręczeń pism procesowych i wezwań

dla pozwanego na jego adres zamieszkania w kraju i przyjęcie domniemania doręczenia

na podstawie art. 139 k.p.c. rażąco narusza prawo, albowiem powód uprawdopodobnił,

że miejsce pobytu pozwanego nie jest znane i złożył wniosek o ustanowienie kuratora.

Naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej uzasadniono naruszeniem przez Sąd

zasady prawdy obiektywnej i zasady równości stron.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.

Sąd I instancji powinien ustanowić dla pozwanego kuratora, ponieważ w stanie

faktycznym sprawy były spełnione przesłanki określone w art. 143 k.p.c. i art. 144 k.p.c.

Z przepisów tych wynika, że jeżeli miejsce pobytu strony nie jest znane - co powinien

uprawdopodobnić wnoszący o ustanowienie kuratora - a stronie ma być doręczony

pozew lub inne pismo procesowe wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, to

doręczenie może nastąpić tylko do rąk kuratora, ustanowionego na wniosek osoby

zainteresowanej.

W pozwie zawarto wniosek o ustanowienie kuratora oraz uprawdopodobniono go

odpisem pisma Rejonowej Komendy Policji w K. z dnia 21 grudnia 1992 r.

zawierającego informację, iż pozwany od marca 1992 r. przebywa poza granicami kraju.

Upływ nieznacznego czasu od dnia przekazania tej informacji przez Policję do

wytoczenia powództwa dnia 8 lutego 1993 r. oznacza uprawodopodobnienie przez

powoda, że miejsce pobytu pozwanego nie jest znane.

Pozbawienie strony możliwości obrony swych praw jest przesłanką nieważności

postępowania (art. 369 pkt 5 k.p.c.) skutkującą jego zniesienie (art. 388 § 2 k.p.c.) i

stanowi nie tylko rażące naruszenie wskazanych wyżej przepisów kodeksu

postępowania cywilnego, ale także narusza interes Rzeczypospolitej Polskiej (art. 421 §

2 k.p.c.).

Z powyższych względów na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. orzeczono jak w

sentencji.