I PRN 30/96 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 11 kwietnia 1996 r.

I PRN 30/96

Użycie w nazwie stowarzyszenia słów "biegły sądowy" lub dopuszczenie w

postanowieniach jego statutu, aby członek będący biegłym sądowym używał tego

tytułu w działalności ekspertskiej na zlecenie podmiotów spoza organów

wymiaru sprawiedliwości i organów ścigania stanowi naruszenie przepisu § 14

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie

biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. Nr 18, poz. 112).

Przewodniczący SSN: Maria Tyszel, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski

(sprawozdawca), Stefania Szymańska,

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Witolda Bryndy, po rozpoznaniu w dniu

11 kwietnia 1996 r. sprawy z wniosku Stowarzyszenia Rzeczoznawców i Specjalistów

"E." w R. o rejestrację, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od

postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 26 lipca 1995 r. [...]

p o s t a n o w i ł:

u c h y l i ć zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Wojewódzkiemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Wojewódzki w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 26 lipca 1995 r., [...],

dokonał w rejestrze stowarzyszeń wpisu dotyczącego zmiany nazwy "Stowarzyszenie

Rzeczoznawców i Specjalistów "E." w R. na "Krajowe Stowarzyszenie Ekspertów,

Biegłych Sądowych i Tłumaczy Przysięgłych" w R., a ponadto zmiany składu zarządu i

siedziby Stowarzyszenia w sposób opisany w sentencji tegoż postanowienia. Orzeczenie to uprawomocniło się wobec niewniesienia środka zaskarżenia.

Powyższe postanowienie Minister Sprawiedliwości zaskarżył w trybie rewizji

nadzwyczajnej, która wpłynęła do Sądu Najwyższego w dniu 5 lutego 1996 r. (data

nadania rewizji w Urzędzie Pocztowym Warszawa 133 jest na pieczęci tegoż Urzędu

nieczytelna). Postanowieniu temu skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 16 i art. 21

ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. Nr 20, poz. 104 ze

zm.) w związku z § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987

r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. Nr 18, poz. 112) i na

podstawie art. 417 § 1 KPC wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz

przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu swego wniosku skarżący podniósł, że biegły sądowy, powoływany przez prezesa sądu wojewódzkiego, przy którym zostaje ustanowiony, jest organem pomocniczym sądu w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych, a

sporządzana przez niego opinia stanowi dowód w postępowaniu przed sądami oraz

innymi władzami i organami wymiaru sprawiedliwości.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie

biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych, wydane na podstawie upoważnienia z art.

126 § 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych

(jednolity tekst: Dz. U. z 1994 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.), stanowi w § 14, że ustanowienie

biegłym upoważnia do wydawania opinii na zlecenie sądu lub organu prowadzącego

postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych, a wydający taką opinię używa

tytułu biegłego sądowego, z oznaczeniem specjalności oraz sądu wojewódzkiego, przy

którym został ustanowiony. Powołany przepis określa więc jednoznacznie krąg

podmiotów, wobec których biegły sporządzający opinię może używać tytułu biegłego

sądowego.

Powyższego ograniczenia nie respektuje nazwa Stowarzyszenia, tzn. "Krajowe

Stowarzyszenie Ekspertów, Biegłych Sądowych i Tłumaczy Przysięgłych", jak też

postanowienia jego statutu dotyczące biegłych sądowych. Zgodnie bowiem z § 20 pkt 1

w związku z § 30 statutu biegły sądowy, jako członek nadzwyczajny, ma w myśl § 28

pkt 3 prawo udziału we wszystkich formach działalności Stowarzyszenia określonych w

§ 16 statutu, z wydawaniem opinii włącznie (§ 16 pkt 2 i 3).

Zgodnie z § 12 statutu Stowarzyszenie prowadzi działalność statutową oraz

gospodarczą. Biegły sądowy może uczestniczyć w tej działalności, a także działać w

spółce lub fundacji utworzonych przez Stowarzyszenie lub do których Stowarzyszenie

przystąpiło (§ 53). We wszystkich formach aktywności Stowarzyszenia biegły używa

zatem tytułu biegłego sądowego, choć przy działalności pozasądowej oraz sporządzaniu opinii zleconych przez podmioty nie wymienione w § 14 powołanego wyżej

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, np. przez osoby prywatne, czy instytucje,

biegły powinien używać innych tytułów, np. rzeczoznawca lub biegły w określonej

specjalności, ale z pominięciem oznaczenia "sądowy". W przeciwnym razie korzystanie

z usług Stowarzyszenia może następować w błędnym przekonaniu o ich dowodowej

doniosłości w postępowaniu sądowym.

Na rozprawie przed Sądem Najwyższym w dniu 11 kwietnia 1996 r. pełnomocnik

Stowarzyszenia wniósł o oddalenie rewizji nadzwyczajnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach

(Dz. U. Nr 20, poz. 104 ze zm.) sąd rejestrowy wydaje postanowienie o zarejestrowaniu

stowarzyszenia po stwierdzeniu, że jego statut jest zgodny z przepisami prawa. Dotyczy

to odpowiednio również postanowienia o wpisaniu do rejestru zmiany statutu

stowarzyszenia (art. 21 zd. 2 ustawy). Tymczasem zaskarżone postanowienie o wpisaniu do rejestru stowarzyszeń m.in. zmiany dotychczasowej nazwy Stowarzyszenia,

tzn. Stowarzyszenia Rzeczoznawców i Specjalistów "E." w R. na nową, tj. Krajowe Stowarzyszenie Ekspertów, Biegłych Sądowych i Tłumaczy Przysięgłych w R., jak też

zmiany statutu, dokonanej uchwałą Walnego Zebrania Delegatów Stowarzyszenia z

dnia 27 maja 1995 r., jest niezgodne z przepisami prawa.

Jak słusznie zauważył wnoszący rewizję nadzwyczajną, niezgodność taka istnieje w szczególności pomiędzy przepisem § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych

(Dz. U. Nr 18, poz. 112), a nową nazwą stowarzyszenia w części obejmującej biegłych

sądowych oraz postanowieniami zmienionej wersji statutu Stowarzyszenia w zakresie

odnoszącym się do członkowskich praw i obowiązków biegłych sądowych. Wspomniany

przepis rozporządzenia stanowi bowiem, że status biegłego sądowego upoważnia do

wydawania opinii na zlecenie sądu lub organu prowadzącego postępowanie

przygotowawcze w sprawach karnych. W odniesieniu do tych tylko podmiotów wolno

więc biegłemu używać tytułu "biegły sądowy", wraz z oznaczeniem specjalności oraz

sądu wojewódzkiego, przy którym został ustanowiony. Natomiast nazwa Stowarzyszenia, eksponująca zrzeszanie się w nim m.in. biegłych sądowych, a także jego

statut, przewidujący udział biegłych sądowych jako członków zwyczajnych bądź

nadzwyczajnych Stowarzyszenia w jego działalności statutowej i zwłaszcza w działalności gospodarczej, dopuszczają używanie tytułu "biegły sądowy" również w opiniach

opracowywanych na zlecenie innych podmiotów.

Ściślej rzecz ujmując, statut Stowarzyszenia nie tyle dopuszcza, ani też nie nakazuje, ile nie zabrania swoim członkom używania tytułu "biegły sądowy" w ich aktywności ekspertów działających na zlecenie podmiotów spoza kręgu organów wymiaru

sprawiedliwości i organów ścigania. Takie nadużycie tytułu "biegły sądowy" nie jest w

każdym razie deliktem członkowskim i nie mogłoby spowodować wymierzenia

zainteresowanemu kary organizacyjnej. Statut nie stwarza więc żadnej bariery dla

takich zachowań, choć mogą one w istotny sposób ułatwiać pozyskiwanie zleceń na

opracowanie różnorodnych i bardzo intratnych opinii. Jest bowiem wysoce prawdopodobne, że w warunkach konkurencji pomiędzy ekspertami, potencjalny zleceniodawca

wybierze eksperta używającego tytułu "biegły sądowy", nawet gdyby działał w błędnym

przekonaniu o prawnej doniosłości takiej opinii w postępowaniu dowodowym przed

sądem.

Nowa nazwa Stowarzyszenia stwarza pozory takiej doniosłości, a uregulowania

statutu sugestii tej nie wykluczają. Fakt ten uzasadnia ocenę, że zaskarżone

postanowienie o rejestracji nowej nazwy i zmienionego statutu Stowarzyszenia narusza

prawo w sposób rażący.

Z wyżej wskazanych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 2 KPC

orzekł jak w sentencji postanowienia.