I PR 1/96 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 5 czerwca 1996 r.

I PR 1/96

Związek zawodowy ma swobodę w określaniu swej nazwy, z tym że

przyjęta nazwa powinna dostatecznie identyfikować ten związek w obrocie

prawnym i społecznym.

Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Kazimierz Jaśkowski, Maria Mańkowska.

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Stefana Trautsolta, w sprawie z wniosku

Komitetu Założycielskiego NSZZ "Solidarność 80" Region Dolny Śląsk z udziałem

Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność 80" o wpis do

rejestru związków zawodowych, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 5 czerwca

1996 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Apelacyjny w Warszawie

postanowieniem z dnia 4 sierpnia 1995 r. [...]

Czy sąd rejestrowy prowadzący rejestr związków zawodowych władny jest badać

nazwę związku zawodowego, który ma być zarejestrowany, w szczególności czy nazwa

ta - wobec tożsamości lub podobieństwa nie narusza uprawnienia do nazwy innego, już

zarejestrowanego związku zawodowego ?

p o s t a n o w i ł:

1. przejąć sprawę do rozpoznania,

2. umorzyć postępowanie rewizyjne

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 15 lutego 1995 r. [...] Sąd Wojewódzki w Warszawie

wpisał do rejestru związków zawodowych Niezależny Samorządny Związek Zawodowy

"Solidarność 80" - Region Dolny Śląsk. W uzasadnieniu postanowienia Sąd ten

stwierdził, że spełnione zostały wymogi formalne określone w art. 12 ustawy z dnia 23

maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234 ze zm.). Ponadto przyjął

on, że nie ma przeszkód, by w nazwie związku zawodowego powtarzały się elementy

nazw istniejących już związków, a związek zawodowy NSZZ "Solidarność 80" - Region

Dolny Śląsk nie jest nazwą identyczną z nazwą istniejącego już związku zawodowego

"Solidarność 80".

Od postanowienia Sądu Wojewódzkiego rewizję do Sądu Apelacyjnego w

Warszawie wniósł uczestnik postępowania NSZZ "Solidarność 80", podnosząc, iż NSZZ

"Solidarność 80" ma swoje struktury regionalne między innymi na Dolnym Śląsku i

wobec tego nie można przyjąć, że NSZZ "Solidarność 80" Region Dolny - Śląsk jest

nowym związkiem.

Rozpoznając rewizję NSZZ "Solidarność 8O" Sąd Apelacyjny doszedł do

wniosku, iż dla rozstrzygnięcia sprawy istotne jest wyjaśnienie, czy sąd rejestrowy

władny jest badać nazwę związku zawodowego, który ma być zarejestrowany, w

szczególności, czy nazwa ta - wobec tożsamości lub podobieństwa - nie narusza

uprawnienia do nazwy innego, już zarejestrowanego związku zawodowego.

W toku rozpoznawania sprawy przez Sąd Najwyższy wpłynęło do tego Sądu

pismo z dnia 9 kwietnia 1996 r. podpisane przez wiceprzewodniczącego Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność 80" Ryszarda Majdzika, który działając w imieniu "Solidarności

80" cofnął rewizję wniesioną wcześniej przez Stanisława Kocjana, który podpisując

"zażalenie" na postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 15 lutego 1995 r. zaopatrzył

je pieczątką v-ce Przewodniczącego Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność 80". Cofając

rewizję Komisja Krajowa NSZZ "Solidarność 80" wyjaśniła, iż Marian Jurczyk oraz

Stanisław Kocjan wprowadzali w błąd opinię publiczną i instytucje państwowe jakoby

byli upoważnieni do reprezentowania tego związku (w tym do reprezentowania go, w

postępowaniu sądowym). Świadectwem tego jest to, że postanowieniem z dnia 19

marca 1996 r. [...] Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił rewizję M. Jurczyka od

postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 28 lipca 1995 r. [...], mocą

którego do rejestru związków zawodowych jako przewodniczący i wiceprzewodniczący

NSZZ "Solidarność 80" wpisani zostali - odpowiednio - Zbigniew Półtorak i Ryszard

Majdzik.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wobec cofnięcia przez NSZZ "Solidarność 80" rewizji od postanowienia Sądu

Wojewódzkiego spełniona została przesłanka dla umorzenia postępowania rewizyjnego

i tym samym bezprzedmiotowe stało się udzielenie odpowiedzi na pytanie prawne

przedstawione Sądowi Najwyższemu przez Sąd Apelacyjny, gdyż w tym stanie rzeczy

od udzielenia na nie odpowiedzi nie zależy już rozstrzygnięcie sprawy. W związku z

oddaleniem rewizji od postanowienia w sprawie wpisania do rejestru związków

zawodowych jako wiceprzewodniczącego NSZZ "Solidarność 80" Ryszarda Majdzika

nie może być kwestionowane, iż jest on uprawniony do reprezentowania tego związku,

w tym także do występowania w jego imieniu przed sądem oraz składania pism

procesowych.Oznacza to także, iż był on uprawniony do cofnięcia w imieniu NSZZ

"Solidarność 80" rewizji od zaskarżonego wcześniej postanowienia Sądu

Wojewódzkiego w sprawie wpisania do rejestru związków zawodowych NSZZ

"Solidarność 80" - Region Dolny Śląsk.

Cofnięcie tej rewizji, zdaniem Sądu Najwyższego było dopuszczalne (art. 393 § 2

KPC). Należy bowiem mieć na uwadze, że regulacje dotyczące nazw związków

zawodowych mają charakter szczególny, wynikający miedzy innymi z potrzeby uwzględnienia przy ich wyjaśnianiu zasady wolności związkowej. Wynika z niej między innymi

swoboda związków zawodowych w zakresie stosowanego przez nie nazewnictwa, w

tym także ich decyzji w sprawach wyboru nazwy tworzonego związku zawodowego. W

myśl art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych statut,

związku zawodowego powinien określać nazwę związku, co należy rozumieć w ten

sposób [...] iż z przepisu tego wynika konieczność określenia nazwy związku

zawodowego w taki sposób, by w obrocie społeczno-prawnym pozwalała ona na jego

identyfikację. Uwzględnić przy tym należy, że w myśl poglądu wyrażonego swego czasu

przez Sąd Najwyższy - który w pełni podziela skład tego Sądu rozpoznający niniejszą

sprawę - przepis art. 14 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych, upoważniający sąd do

odmowy rejestracji związku zawodowego, należy interpretować ściśle (postanowienie z

dnia 12 września 1991 r., I PRZ 3/91, OSP 1992 z. 5 poz. 119). W szczególności zaś

końcowy zwrot tego przepisu (sąd odmówi rejestracji jeżeli statut związku zawodowego

jest niezgodny z przepisami ustawy) należy rozumieć w ten sposób, iż zgodność statutu

z ustawą oznacza jego zgodność z przepisami ustawy o związkach zawodowych, a nie

z wszelkimi możliwymi ustawami.

Swoistość problematyki przybierania nazw przez związki zawodowe, wyznaczająca kierunek wykładni odpowiednich przepisów, pozostaje nie tylko w związku z

zasadą wolności związkowej ale także z procesem powstawania związków zawodowych, ich wewnętrznej konkurencji, dokonywanych w nich rozłamów, a także współpracy oraz zawieranych przez nie mniej lub bardziej trwałych sojuszów. W szczególności istotne jest to, iż w pewnych przypadkach samym związkom zawodowym zależy

na tym, by przyjmowane przez nie nazwy z góry wskazywały na ich stałą współpracę

czy też wspólną genezę organizacyjną i społeczną oraz zbieżność programową i

ideową (aksjologiczną) ich działań.Stąd też przy ocenie dopuszczalności przyjęcia

przez dany związek zawodowy określonej nazwy, w wysokim stopniu zbieżnej

(podobnej) do nazwy innego związku lub związków, szczególnie istotne jest stanowisko

tego innego związku, lub związków,gdyż zasada wolności związkowej wymaga, by

związki zawodowe mogły przybierać i posługiwać się analogicznymi nazwami (na swoje

oznaczenie), jeżeli tylko widzą w tym jakiś swój cel bądź też oceniają, że nie jest to

sprzeczne z ich interesami.

Nie można też pomijać, że stosunkowo często dochodzi do powstawania nowych

struktur związkowych w wyniku rozpadu czy rozłamu istniejących wcześniej związków

zawodowych, co również powinno być oceniane w aspekcie zasady wolności

związkowej (tworzenia nowych związków zawodowych), a jednocześnie także przy

uwzględnieniu, iż w takich przypadkach z reguły można mówić o wspólności genezy

nowego związku zawodowego i związku zawodowego, z którego się on wyłania. Na

takiej też drodze doszło do powstania i zarejestrowania "Solidarności 80", która

powstała jako organizacja wywodząca się z ruchu"Solidarności".

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do uznania, iż cofnięcie rewizji przez "Solidarność 80" było

niedopuszczalne i wobec tego na podstawie art. 391 § 1 zdanie 2 oraz art. 393 § 2 w

związku z art. 13 § 2 KPC orzekł jak w sentencji.