I PO 2/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PO 2/18 POSTANOWIENIE Dnia 16 stycznia 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Bohdan Bieniek‎SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z powództwa G. Ś.‎przeciwko A. S., Z. D., S. J., W. K., G. K., R. K. i W. P.‎o ochronę dóbr osobistych po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 16 stycznia 2019 r., wniosku sędziów Sądu Apelacyjnego w […]: […] oraz delegowanych sędziów Sądu Okręgowego w K. […]o wyłączenie ich od rozpoznania sprawy I ACo […] Sądu Apelacyjnego w […], 1. wyłącza od rozpoznania wniosków sędziów orzekających w Sądzie Okręgowym w K. o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy następujących sędziów Sądu Apelacyjnego w […]: […] oraz sędziów delegowanych do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w […]: […];

2. wyznacza Sąd Apelacyjny w […] do rozpoznania wniosków sędziów orzekających w Sądzie Okręgowym w K. o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy.

UZASADNIENIE

Powódka G. Ś. wniosła pozew o ochronę dóbr osobistych przeciwko sędziom Sądu Apelacyjnego w […]: A. S., Z. D., S. J., W. K., G. K., R. K. i W. P..Po sprecyzowaniu żądań pozwu pełnomocnik powódki z urzędu wniósł o przekazanie sprawy do Sądu Okręgowego w K. jako rzeczowo właściwego (pismo procesowe z 27 września 2017 r. – k. 177). Sprawa została przekazana do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K. na podstawie art. 17 pkt 1 k.p.c. w związku z art. 200 § 1 k.p.c. (postanowienie z 26 października 2017 r. – k. 209).Po przekazaniu sprawy do Sądu Okręgowego w K., sędziowie tego Sądu wnieśli o ich wyłączenie na podstawie art. 49 k.p.c. od rozpoznania sprawy, ponieważ pozwanymi w sprawie są sędziowie Sądu Apelacyjnego w […], którzy sprawują bezpośredni nadzór instancyjny nad orzeczeniami wydawanymi przez sędziów Sądu Okręgowego (oświadczenia sędziów Sądu Okręgowego w K.

– k. 239 – 344, k. 350 – 354, k. 360 – 367).Wnioski sędziów Sądu Okręgowego w K. o ich wyłączenie zostały przekazane do Sądu Apelacyjnego w […] w celu ich rozpoznania i rozważenia wyznaczenia innego sądu do rozpoznania sprawy (pismo przewodnie z 30 lipca 2018 r. – k. 345).Po przedstawieniu sprawy Sądowi Apelacyjnemu w […] sędziowie tego Sądu wnieśli o ich wyłączenie na podstawie art. 49 k.p.c., podnosząc, że istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności podczas rozpoznawania sprawy, ponieważ pozostają w relacjach służbowych oraz koleżeńskich z pozwanymi sędziami Sądu Apelacyjnego w […] (oświadczenia sędziów Sądu Apelacyjnego w […] – k. 348, k. 356, k. 369, k. 376).Wnioski sędziów Sądu Apelacyjnego w […] o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy Sąd Apelacyjny przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozpoznania (pismo przewodnie – k. 378).

Ponieważ jednym z pozwanych jest sędzia W. P., obecnie sędzia Sądu Najwyższego w Izbie Cywilnej, sprawa została skierowana do rozpoznania przez sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego. Co prawda powódka cofnęła pozew przeciwko pozwanemu sędziemu W. P. (k. 74), jednak do tej pory nie doszło do umorzenia postępowania w stosunku do niego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 49 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48 k.p.c., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreślano, że orzeczenie o wyłączeniu sędziego staje się niezbędne, gdy strona ma lub mogłaby mieć chociażby subiektywną, lecz uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 29 października 1993 r., I CO 37/93, LEX nr 78451; z 19 listopada 1981 r., IV PZ 63/81, LEX nr 8371; z 15 stycznia 2008 r., III SO 8/07, niepubl.).Również w doktrynie uznaje się, że przyczyną wyłączenia jest sama możliwość powstania wątpliwości, i to zarówno u podmiotów zgłaszających wniosek o wyłączenie, jak i u innych występujących w procesie, jak również u osób spoza procesu.

Sąd postanowi o wyłączeniu sędziego, jeżeli stwierdzi możliwość istnienia tych wątpliwości, niezależnie od własnego przekonania o ich zasadności (por. M.Jędrzejewska [w:] T.Ereciński, J.Gudowski, M.Jędrzejewska, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, cz. 1, t. I, Warszawa 2004, s. 159).W ocenie Sądu Najwyższego okoliczności przedstawione we wnioskach sędziów Sądu Apelacyjnego w […] (oraz sędziów Sądu Okręgowego w K., delegowanych do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w […]) o ich wyłączenie zasługiwały na uwzględnienie.

Skoro pozwanymi w sprawie są sędziowie Sądu Apelacyjnego w […], rozpoznanie jakiegokolwiek wniosku formalnego, żądania procesowego lub innej kwestii przez innych sędziów tego Sądu, pozostających z pozwanymi w relacjach służbowych lub koleżeńskich, mogłoby wywołać subiektywne wątpliwości nie tylko uczestników procesu (np. powódki), lecz także opinii publicznej co do bezstronności sędziów tego Sądu przy rozpoznawaniu sprawy.Z tych względów Sąd Najwyższy uznał, że zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosków złożonych przez sędziów Sądu Apelacyjnego w […] (oraz sędziów Sądu Okręgowego w K. delegowanych do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w […]) o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy na podstawie art. 49 k.p.c.Wniosków o wyłączenie nie złożyli sędziowie, którzy są pozwanymi w sprawie, jednak oni podlegają wyłączeniu z mocy ustawy na podstawie art. 48 k.p.c. Tych sędziów nie dotyczy postanowienie Sądu Najwyższego.Wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w […] (z mocy ustawy albo na podstawie postanowienia Sądu Najwyższego) stanowi z mocy art. 44 k.p.c. przesłankę do wydania aktu o charakterze organizacyjno-administracyjnym, jakim jest postanowienie o wyznaczeniu innego sądu – na obecnym etapie do rozpoznania wniosków o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Sądu Okręgowego w K..

Sąd Najwyższy wyznaczył w tym celu Sąd Apelacyjny w […] (jako sąd sąsiedniej apelacji).Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 52 k.p.c., 49 k.p.c. i art. 44 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.