I PKN 74/96 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 17 stycznia 1997 r.

I PKN 74/96

W sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych dopuszczalność cofnięcia kasacji wyznacza treść art. 469 KPC oraz w drodze odpowiedniego zastosowania art. 203 § 4 KPC w związku z art. 393 19 i art. 391 KPC.

Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Jadwiga

Skibińska-Adamowicz (sprawozdawca), Józef Iwulski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia

1997 r. sprawy z powództwa Zbigniewa K. przeciwko Zakładom Azotowym "W." SA w

W. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu z dnia 19 września 1996

r. [...]

postanowił:

u m o r z y ć postępowanie kasacyjne.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy we Włocławku wyrokiem z dnia 29 maja 1996 r. oddalił

powództwo Zbigniewa K. przeciwko Zakładom Azotowym "W." SA w W. o

odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego rozwiązania umowy o pracę w drodze wypowiedzenia. Sąd I instancji po przeprowadzeniu postępowania dowodowego uznał, że

strona pozwana wypowiadając powodowi umowę o pracę zachowała wszystkie warunki

formalne, gdy zaś chodzi o przyczyny wypowiedzenia, którymi były: nieprzestrzeganie

obowiązujących przepisów, nieuwzględnianie zaleceń przełożonych i brak kompetencji,

to materiał dowodowy zebrany w sprawie potwierdził ich zasadność.

Od powyższego wyroku wniósł powód rewizję, w której zarzucił sprzeczność

istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego polegającą na ustaleniu,

że rozwiązanie umowy o pracę było zasadne oraz uchybienie procesowe polegające na

przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów, co wyrażało się w odmówieniu wiary

jego zeznaniom, natomiast przyjęciu za podstawę ustaleń zeznań jego przełożonych, a

także niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia

sprawy. W konkluzji rewidujący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i zasądzenia

od pozwanych Zakładów odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania

umowy o pracę oraz zasądzenia kosztów zastępstwa adwokackiego.

Wyrokiem z dnia 19 września 1996 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Toruniu oddalił rewizję powoda. Sąd Wojewódzki uznał, że zarzuty

zawarte w rewizji nie są trafne. Do powoda bowiem, jako głównego inżyniera ruchu,

należało zapoznanie się z wewnętrznymi przepisami i bezwzględne ich stosowanie oraz

codzienne zapoznanie się z książką raportów, która odzwierciedlała przebieg zdarzeń

na poszczególnych zmianach roboczych. Powód nie był jednak zorientowany, co działo

się w zakładzie. Okoliczność ta wynikała z zeznań dyrektora Marka L., bezpośredniego

przełożonego powoda i danie wiary tym zeznaniom nie oznacza przekroczenia granic

swobodnej oceny dowodów. Ponadto, w związku z wykonywaniem na rzecz strony

pozwanej robót i usług przez firmy obce, powód był przewodniczącym komisji

przetargowej i miał obowiązek znać przepisy regulujące zasady przetargu i procedurę

przetargową. W dniu 8 sierpnia 1995 r. były wyznaczone dwa przetargi, na które powód

się nie zgłosił tłumacząc to prowadzeniem rozmów z inną firmą wykonawczą, lecz mimo

to podpisał obydwa protokoły komisji przetargowej. Jest to okoliczność bezsporna i ona

sama stanowiła - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - podstawę do wypowiedzenia umowy

o pracę. Sąd Wojewódzki podniósł również, że z dokumentów, którymi dysponował Sąd

Rejonowy, wynikało, że powód jako przewodniczący komisji przetargowej dopuścił do

zmiany przez tę komisję formy przetargu (choć należy to wyłącznie do dyrektora) oraz

do wielu nieprawidłowości w dokumentacji przetargowej i wyboru oferenta, wskutek

czego na przykład przetarg według zlecenia nr 3/28/95 został unieważniony. Poza tym,

w czasie trwania robót polegających na malowaniu zbiorników magazynowych, na

podstawie notatki służbowej, dopuścił do zmiany farby, co oznaczało niedopuszczalną bez aneksu do umowy z wykonawcą - zmianę technologiczną. W świetle powyższych

okoliczności, wynikających w dużej mierze z dokumentów, Sąd Wojewódzki uznał, że

Sąd I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a dowody ocenił bez

przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, którą zapewnia art. 233 § 1 KPC.

Od wyroku Sądu Wojewódzkiego pełnomocnik powoda (adw. Marzenna K.)

złożył kasację opartą na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie dotyczy przepisów: art. 233 § 1

KPC i polega na uznaniu za wiarygodne wyłącznie dowodów niekorzystnych dla

powoda, art. 328 § 2 KPC i wyraża się w tym, że Sąd Wojewódzki uznał, że ocena

dowodów przez Sąd Rejonowy nastąpiła w sposób prawidłowy, chociaż Sąd ten nie

wskazał przyczyn, dla których odmówił wiary zeznaniom powoda, i wreszcie art. 477 4

KPC wskutek nieprzeprowadzenia dowodu uzupełniającego z umowy dotyczącej malowania zbiorników.

W konkluzji pełnomocnik powoda wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.

W piśmie z dnia 25 listopada 1996 r. pełnomocnik powoda oświadczył, że cofa

kasację.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kodeks postępowania cywilnego w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 1 marca

1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta

Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu

postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189), która wprowadziła instytucję

kasacji, nie zawiera przepisu przewidującego rozstrzygnięcie na wypadek cofnięcia

kasacji, lecz w art. 39319 odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów o apelacji. Z

art. 386 § 3 KPC dotyczącego apelacji wynika, że jeżeli zachodzi podstawa do

umorzenia postępowania, sąd drugiej instancji umarza postępowanie. Jednak przepis

ten nie określa, w jakich sytuacjach i na jakich warunkach jest dopuszczalne umorzenie

postępowania. Należy zatem poprzez art. 391 KPC zastosować odpowiednio przepisy o

postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.

Według art. 355 § 1 KPC podstawa do umorzenia postępowania istnieje wtedy,

gdy powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew lub gdy wydanie wyroku stało się z

innych przyczyn zbędne lub niedopuszczalne, z tym że gdy cofnięcie pozwu nastąpiło w

piśmie procesowym, umorzenie postępowania może nastąpić na posiedzeniu

niejawnym.

Cofnięcie pozwu nie jest jedyną czynnością strony, która sprawia, że wydanie

wyroku staje się bezprzedmiotowe. Zbędne jest bowiem wydanie wyroku także wtedy,

gdy strona cofnęła środek odwoławczy. W takiej sytuacji również zachodzi podstawa do

umorzenia postępowania, gdyż postępowanie, które miałoby się toczyć wskutek

wniesienia środka odwoławczego, jest bezprzedmiotowe.

Sprawa powoda jest sprawą z zakresu prawa pracy, do której stosuje się przede

wszystkim przepisy odrębne o postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i

ubezpieczeń społecznych. Z art. 469 KPC wynika, że sąd uznaje za niedopuszczalne

cofnięcie pozwu, zawarcie ugody, jak również cofnięcie środka odwoławczego także

wtedy, gdy czynność taka naruszałaby słuszny interes pracownika.

Użycie w powyższym przepisie słowa "także" oznacza, że poza wymienioną w

nim przesłanką dopuszczalności cofnięcia środka zaskarżenia, jaką jest "słuszny interes

pracownika", są jeszcze inne, które należy uwzględniać, a których trzeba poszukiwać w

innych przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Rozumowanie to prowadzi do art.

39319 KPC, a następnie - w wyniku zastosowania art. 391 KPC - do przepisów o

postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, czyli do przepisów o postępowaniu

rozpoznawczym. Znajdujący się wśród nich art. 203 § 4 KPC stanowi, że sąd może

uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia

tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne

z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa.

Wprawdzie art. 203 § 4 KPC nie przewiduje takiej czynności, jak cofnięcie środka

odwoławczego, lecz zarówno art. 39319 KPC, jak i art. 391 KPC, odsyłając do innych

przepisów dla siebie nieswoistych, stanowi o ich odpowiednim stosowaniu. Należy więc

przyjąć, że odpowiednie zastosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem drugiej

instancji, a następnie przed sądem pierwszej instancji do cofnięcia kasacji pozwala

uznać, że warunki dotyczące czynności dyspozycyjnych wymienionych w art. 203 § 4

KPC odnoszą się także do cofnięcia środka odwoławczego (jakim jest kasacja). Mówiąc

inaczej - w sprawie z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych dopuszczalność

cofnięcia kasacji wyznacza treść art. 203 § 4 i art. 469 KPC. Między tymi przepisami

istnieje wszakże różnica, gdy chodzi o rolę sądu. Polega ona na tym, że kontrola sądu

w zakresie czynności dyspozycyjnych wymienionych w art. 203 § 4 KPC jest mniejsza

("sąd może uznać za niedopuszczalne.."), natomiast w art. 469 KPC - większa ("sąd

uzna..."), a odwracając zagadnienie można powiedzieć, że w pierwszym przypadku

strona ma większą swobodę rozporządzania swoimi prawami materialnymi i

procesowymi, w drugim zaś - mniejszą.

Pozostawiając jednak na uboczu powyższe uwagi należy stwierdzić, że w

rozpoznawanej sprawie brak jest okoliczności, które sprzeciwiałyby się cofnięciu kasacji

przez powoda zarówno z punktu widzenia art. 203 § 4 KPC, jak i art. 469 KPC, przy

czym gdy chodzi o "słuszny interes pracownika", to cofnięcie kasacji naruszałoby ów

interes powoda wówczas, gdyby rozważenie wszystkich okoliczności sprawy prowadziło

do wniosku, że w wyniku skargi kasacyjnej mógłby uzyskać korzystne dla siebie

rozstrzygnięcie. W świetle jednak zebranych dowodów na powyższe pytanie nie można

odpowiedzieć twierdząco. Obydwa Sądy orzekające w sprawie dysponowały bowiem

wystarczającym materiałem dowodowym i w granicach przyznanych im przez prawo

procesowe dokonały oceny dowodów (Sąd I instancji) oraz kontroli tej oceny z punktu

widzenia jej zgodności z treścią dowodów, a także z zasadami logicznego rozumowania

i wnioskowania (Sąd II instancji). Nie ma przy tym braków w postępowaniu

dowodowym, które usprawiedliwiałyby założenie, że - po ich uzupełnieniu rozstrzygnięcie byłoby inne.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy uznał, że cofnięcie kasacji jest

dopuszczalne i na podstawie powołanych przepisów orzekł jak w sentencji postanowienia.