I PKN 715/99 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 29 czerwca 2000 r.

I PKN 715/99

Przepis art. 385 KC nie ma zastosowania do oceny ważności i mocy wiążącej postanowień regulaminu pracy i innych wewnątrzzakładowych aktów

prawnych.

Przewodniczący SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski,

Walerian Sanetra (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2000 r. sprawy z powództwa Janiny R. przeciwko „M.” Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w B. o

przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu OkręgowegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 24 września 1999 r.

[...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

W imieniu powódki Janiny R. wniesiona została kasacja od wyroku Sądu

Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 24

września 1999 r. [...], którym oddalono jej apelację od wyroku Sądu RejonowegoSądu Pracy w Białymstoku z dnia 8 czerwca 1999 r. [...].

W pozwie skierowanym przeciwko „M.” Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w B. domagała się ona przywrócenia do pracy i zapłaty wynagrodzenia za czas

pozostawania bez pracy. Sąd Pracy oddalił jej powództwo, ustalając, że powódka

była zatrudniona w pozwanym zakładzie pracy od 21 sierpnia 1996 r. na podstawie

umowy o pracę na czas określony, w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku

sprzedawcy w sekcji mięsno-wędliniarskiej. W dniu 16 marca 1999 r. pracodawca

rozwiązał z nią umowę o pracę na podstawie art. 52 § 1 KP, z uwagi na ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych polegające na usiłowaniu dokonania kradzieży. Powódka twierdziła, że dokonała zakupów w sklepie zgodnie z

obowiązującą praktyką i nie miała zamiaru dokonywania kradzieży. W dniu 16 marca

1999 r. opuściła swoje stanowisko pracy, przeszła do innej części sklepu skąd wzięła

musztardę oraz kawę i położyła w reklamówce w szafce. Zdarzenie to zaobserwował

Janusz S. (pracownik ochrony). Tego rodzaju sposób dokonywania zakupów był niezgodny z regulaminem pracy obowiązującym u jej pracodawcy. Zdaniem Sądu

Pracy, opuszczając swoje stanowisko pracy, przechodząc do innej części domu handlowego "M.” i umieszczając przyniesione artykuły spożywcze z innej części sklepu,

miała świadomość, iż postępuje niezgodnie regulaminem pracy. Było to zachowanie

naganne, uzasadniające zastosowanie rozwiązania stosunku pracy w trybie art. 52 §

1 KP.

Oddalając apelację powódki, Sąd drugiej instancji w szczególności stwierdził,

że wbrew twierdzeniom zawartym w apelacji wyrok Sądu Pracy jest prawidłowy, w

tym prawidłowe są ustalenia zawarte w jego uzasadnieniu. Powódka swoim zachowaniem w dniu 16 sierpnia 1999 r. dopuściła się ciężkiego naruszenia podstawowych

obowiązków pracowniczych. Z załączonych do akt sprawy jej akt osobowych wynika,

że w dniu 18 września 1998 r. i 21 sierpnia 1996 r. została zapoznana z zakresem

czynności, w którym między innymi w pkt 17 zawarte jest postanowienie o respektowaniu wszystkich obowiązków i zasad wynikających z regulaminu pracy firmy oraz

innych wewnętrznych zarządzeń, regulaminów i instrukcji. Takim wewnętrznym zarządzeniem są zasady dokonywania zakupów przez pracowników [...]. Z regulaminem pracy powódka została zapoznana w dniu 6 marca 1997 r. Niewiarygodne jest

jej twierdzenie złożone na rozprawie apelacyjnej, iż nie złożyła podpisu na tym

oświadczeniu. „Porównanie podpisu z innymi złożonymi na kolejnych stronach wskazuje, że został złożony przez tę samą osobę, jest bowiem podobny”. Dokonywanie

zakupów przez powódkę w sposób sprzeczny z ustalonym regulaminem i zarządzeniem jest ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych. Powódka

schowała artykuły spożywcze do szafki, nie płacąc za nie. Pracodawca mógł więc

przypuszczać, iż powódka usiłuje sobie je przywłaszczyć. W przeciwnym wypadku zgodnie z ustaloną zasadą - dokonałaby zakupów przed rozpoczęciem pracy i zgłosiła to ochronie. Elżbieta J. (była pracownica „M.”) zeznała, że w szatni zakładu pracy

wisi informacja przypominająca o zakazie chodzenia po sklepie przez zatrudniony

tam personel i zakazie dokonywania zakupów (pod rygorem zwolnienia dyscyplinarnego). Nawet więc jeżeli niektórzy pracownicy, wbrew obowiązującym zakazom, dokonywali zakupów w "M." w inny sposób niż wynikający z ustalonego zarządzenia, to

było to z całą pewnością zachowanie sprzeczne z porządkiem określonym w zakładzie pracy. Dlatego zarzut zawarty w piśmie rozwiązującym umowę o pracę (z 16

marca 1999 r.) należy uznać za uzasadniony.

W kasacji zaskarżonemu nią wyrokowi zarzucono: 1. „obrazę prawa materialnego (art. 38573 K.C.) przez niezastosowanie tego przepisu w stosunku do powódki

mimo iż brak jest dowodu, że była zaznajomiona przez pracodawcę z zarządzeniem

Nr 2 z dn. 26.XI. 1994 o sposobie dokonywania zakupów przez pracowników „M.” a

zatem zarządzenie to nie mogło wiązać powódki”, oraz 2. „obrazę art. 217 § 1 KPC.

przez zaniechanie wezwania na rozprawę zawnioskowanych przez powódkę świadków i ograniczenie materiału dowodowego tylko do dowodów zgłoszonych przez

stronę pozwaną”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ponieważ skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw wobec tego

nie została uwzględniona. Bezzasadny jest jej zarzut naruszenia art. 217 § 1 KPC,

który przewiduje, że strona może aż do zamknięcia rozprawy przytaczać okoliczności

faktyczne i dowody na uzasadnienie swych wniosków lub dla odparcia wniosków i

twierdzeń strony przeciwnej. Przepis ten nie został naruszony przez Sąd drugiej instancji, gdyż dotyczy on jedynie możliwości przytaczania przez stronę okoliczności

faktycznych i dowodów, a nie obowiązku przeprowadzania dowodów przez sąd. Sąd

drugiej instancji oddalił wniosek pełnomocnika powódki o dopuszczenie dodatkowego dowodu z zeznań świadków, bowiem świadkowie ci mogli zostać zgłoszeni przed

Sądem pierwszej instancji, a więc w tym zakresie zastosował art. 381 KPC, na naruszenie którego skarga kasacyjna się nie powołuje. Ponadto Sąd drugiej instancji

ocenił – a ocena ta według Sąd Najwyższego jest prawidłowa – że „okoliczności

sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione przy pomocy innych dowodów omówionych

przez Sąd Rejonowy oraz załączonych do akt sądowych, akt osobowych powódki”.

Bezpodstawny jest także kasacyjny zarzut naruszenia art. 385 73 KC. Po

pierwsze, artykułu 38573 nie ma w Kodeksie cywilnym. Po drugie, skarżącej prawdopodobnie idzie – co wynika z wywodów uzasadnienia kasacji - o art. 385 KC. (w

brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej przez ustawę z dnia 2 marca 2000 r. o

ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, Dz.U. Nr 22, poz. 271), który w szczególności (§

1) stanowi, że ogólne warunki umów, wzory umów lub regulaminy wydawane przez

stronę upoważnioną do tego przez właściwe przepisy i w ich granicach wiążą drugą

stronę, jeżeli zostały jej doręczone przy zawarciu umowy. Przepis ten nie normuje

jednakże materii należących do prawa pracy i dlatego nie mógł mieć zastosowania

do powódki. Regulaminy pracy, a także inne akty wewnątrzzakładowe uregulowane

są w prawie pracy, a w szczególności w Kodeksie pracy. Wynika to między innymi

stąd, że umowa o pracę (a także szerzej - stosunek pracy) i zobowiązania z niej wynikające unormowane są w Kodeksie pracy, natomiast art. 385 KC dotyczy umów

(ich ogólnych warunków, ich wzorów i regulaminów), które są umowami cywilnoprawnymi, a nie umowami o pracę. Skoro więc przepis art. 385 KC nie mógł w ogóle

mieć zastosowania do powódki, bo swoje żądania wyprowadzała ona ze stosunku

pracy (umowy o pracę), to tym samym nie mógł też zostać naruszony w zaskarżonym wyroku. Niezależnie od tego należy podkreślić, że w art. 385 KC mowa jest o

regulaminach (obok ogólnych warunków umów i wzorów umów), które nie mogą być

identyfikowane z regulaminami pracy i innymi opartymi na ustawie regulaminami

określającymi prawa i obowiązki stron stosunku pracy (art. 9 § 1 KP), ani też z zarządzeniami wewnętrznymi wydawanymi przez pracodawcę (chociażby dlatego, że zarządzenie to nie regulamin). Nie ma też podstaw, by do regulaminów prawa pracy i

innych aktów wewnątrzzakładowych stosować reguły z art. 385 KC z powołaniem się

na art. 300 KP. Innymi słowy art. 385 KC nie ma pomocniczego zastosowania do

oceny ważności i mocy wiążącej w konkretnym stosunku pracy postanowień regulaminu pracy i innych opartych na ustawach prawa pracy regulaminów, a także innych

wewnątrzzakładowych aktów prawnych.

Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji (art. 393 11 KPC), które

wyznaczone są w szczególności przez jej podstawy i ich uzasadnienie. Zarzuty naruszenia przepisów wskazanych w kasacji, a więc podstawy kasacyjne, okazały się

nieusprawiedliwione, wobec tego brak jest podstaw do uwzględnienia skargi powódki. Z powyższych względów Sąd Najwyższy, stosownie do art. 393 12 KPC, orzekł jak

w sentencji wyroku.