I PKN 70/98 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 7 kwietnia 1998 r.

I PKN 70/98

Burmistrz jest uprawniony do wymierzenia kary nagany dyrektorowi

szkoły prowadzonej przez gminę.

Przewodniczący SSN: Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Andrzej Wasilewski,

Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 1998 r. sprawy z powództwa Mirosława R. przeciwko Burmistrzowi Miasta N. o uchylenie kary nagany, na

skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie z dnia 28 października 1997 r. [...]

uchylił

zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi

Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie do

ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi orzeczenie o kosztach

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Powód Mirosław R. zatrudniony na stanowisku Dyrektora Szkoły Podstawowej

[...] w N. wniósł o uchylenie kary nagany udzielonej mu w dniu 15 maja 1997 r. przez

Burmistrza Miasta N. W uzasadnieniu pozwu stwierdził, że uchybienia w pracy, które

stanowiły podstawę wymierzenia kary nagany, są powieleniem (w ostrzejszej formie)

zaleceń pokontrolnych z dnia 17 kwietnia 1997 r. będących skutkiem kontroli wycinkowej przeprowadzonej w placówce z polecenia Burmistrza. Zalecenia zostały zrealizowane do dnia 5-go maja. Ponadto podniósł, że pozwany odrzucając sprzeciw nie

zwrócił się do związków zawodowych o zajęcie stanowiska w tej sprawie.

Sąd Rejonowy w Szczytnie wyrokiem z dnia 30 lipca 1997 r. [...] uchylił karę

nagany z dnia 15 maja 1997 r. zastosowaną wobec powoda. W ocenie Sądu zastosowanie kary nagany nastąpiło z naruszeniem prawa. Art. 110 Kodeksu pracy wyraźnie określa, jakie informacje powinny być umieszczane w “piśmie o zastosowaniu

kary”. Tymczasem pismo z dnia 15 maja 1997 r. zawiera jedynie wyszczególnienie

naruszeń przez powoda obowiązków pracowniczych, nie zawiera natomiast daty ich

popełnienia, co powoduje bezskuteczność takiej decyzji. Podstawą uchylenia kary

nagany jest także i to, że pozwany rozpatrując sprzeciw nie zwrócił się do związków

zawodowych o zajęcie stanowiska w tej sprawie.

Pozwany Burmistrz Miasta N. zaskarżył powyższy wyrok apelacją, w której

zarzucił naruszenie prawa materialnego wskutek błędnej wykładni i niewłaściwego

zastosowania przepisu art. 110 Kodeksu pracy i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie wyrokiem

z dnia 28 października 1997 r. [...] oddalił apelację. W ocenie Sądu Burmistrz Miasta

N. jako organ prowadzący szkołę w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8

marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym ( jednolity tekst: Dz. U. z 1996 r. Nr 13,

poz. 74 ze zm.) powierzył - na podstawie art. 36 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o

systemie oświaty (Dz. U. Nr 95, poz. 426 ze zm.) - powodowi funkcję dyrektora

Szkoły. Sąd, powołując się na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego przyjął, że

burmistrz jako organ prowadzący szkołę nie jest pracodawcą w rozumieniu art. 3,

Kodeksu pracy, a zatem nie był uprawniony do wymierzenia kary porządkowej na

podstawie art. 108 Kodeksu. Stroną stosunku pracy z powodem jest natomiast

szkoła, która jest jego zakładem pracy, mimo że na podstawie ustawowego upoważnienia Burmistrz miasta powierzył mu to stanowisko. Rozszerzenie uprawnień podmiotu powołującego pracownika mogłaby, w ocenie Sądu, wprowadzić jedynie

ustawa. Tymczasem art. 36 ustawy o systemie oświaty upoważnia burmistrza jedynie

do powierzenia funkcji dyrektora i odwołania z tej funkcji. Statut gminy i regulamin

organizacyjny nie zawierają przepisów zezwalających na przyjęcie, że burmistrz jest

pracodawcą dyrektora szkoły, a tylko pracodawca może udzielić kary porządkowej.

Pozwany Burmistrz Miasta N. w kasacji od powyższego wyroku zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7

ust. 1 pkt 8, art. 30 ust. 2 pkt 5 oraz art. 33 ust. 1, 3 i 5 ustawy o samorządzie terytorialnym, art. 104 ust. 1 i art. 36a ustawy o systemie oświaty przez przyjęcie, że Burmistrz Miasta N. nie jest pracodawcą powoda - Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w

N. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja ma usprawiedliwione podstawy.

Z przepisu art. 104 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

oświaty (jednolity tekst: Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.) i art. 7 ust. 1 pkt 8 i

ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (jednolity tekst: Dz.

U. Z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.) wynika, że prowadzenie szkół podstawowych

należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. Z kolei przepis art. 36a ustawy o

systemie oświaty stanowi, że stanowisko dyrektora szkoły powierza organ prowadzący szkołę, przy czym zgodnie z wyjaśnieniem zawartym w przepisie art. 3 ust. 1

pkt 5 tej ustawy przez organ prowadzący szkołę podstawową należy rozumieć gminę.

Przepis ten budzi jednak wątpliwości, bowiem gmina jest osobą prawa publicznego,

która działa poprzez swoje ustawowe organy, natomiast nie jest organem w

rozumieniu przepisów ustawy o samorządzie terytorialnym. Przepis art. 36a ustawy o

systemie oświaty należy zatem rozumieć w ten sposób, że stanowisko dyrektora

szkoły podstawowej powierza organ gminy prowadzącej szkołę.

Przepisy ustawy o systemie oświaty i przepisy ustawy o samorządzie terytorialnym nie określają wprost organu gminy uprawnionego do powierzenia stanowiska

dyrektora szkoły prowadzonej przez gminę. Należy w związku z tym stwierdzić, że w

świetle przepisu art.104 ustawy o systemie oświaty w związku z art. 7 ust. 1 pkt 8

ustawy o samorządzie terytorialnym szkoła podstawowa prowadzona przez gminę

jest gminną jednostką organizacyjną, aczkolwiek w sensie ścisłym nie jest to jednostka organizacyjna utworzona przez gminę, jak tego wymaga przepis art. 9 ust. 1

ustawy o samorządzie terytorialnym, lecz przekazana gminie na podstawie przepisu

szczególnego, jakim jest przepis art. 104 ustawy o systemie oświaty. W konsekwencji

należy uznać, że dyrektor szkoły prowadzonej przez gminę jest kierownikiem gminnej

jednostki organizacyjnej w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie terytorialnym, zgodnie z którym zatrudnianie i zwalnianie kierowników gminnych

jednostek organizacyjnych należy do zarządu gminy. Z przepisu art. 36a ustawy o

systemie oświaty w związku z art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie terytorialnym

wynika zatem, że organem gminy uprawnionym do powierzenia stanowiska dyrektora

szkoły prowadzonej przez gminę jest zarząd gminy( por. uzasadnienie uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 marca 1993 r. W 9/93 w sprawie wykładni art. 36

ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty)

W kasacji wyrażono prawidłowy pogląd, że przepisy ustawy o samorządzie

terytorialnym podzieliły wykonywanie w imieniu gminy funkcji z zakresu stosunku

pracy kierowników gminnych jednostek organizacyjnych między zarząd gminy i kierownika urzędu gminy (wójta lub burmistrza). Zgodnie bowiem z przepisem art. 33

ust. 5 ustawy o samorządzie terytorialnym kierownik urzędu gminy wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do kierowników gminnych jednostek

organizacyjnych, z zastrzeżeniem art. 30 ust. 2 pkt 5 tej ustawy. Należy zatem przyjąć, że kierownik urzędu gminy może wykonywać w stosunku do dyrektora szkoły

prowadzonej przez gminę uprawnienia wynikające ze zwierzchnictwa służbowego, z

wyjątkiem zatrudniania i zwalniania dyrektora takiej szkoły, co należy do wyłącznej

właściwości zarządu gminy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

27 września 1994 r. SA/Wr 1489/94 ONSA 1996 nr 1, poz. 7). W ocenie Sądu Najwyższego w zakresie zwierzchnictwa służbowego mieści się uprawnienie burmistrza

do wymierzenia dyrektorowi szkoły prowadzonej przez gminę kary porządkowej

określonej w art. 108 Kodeksu pracy.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.