I PKN 671/99 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 23 marca 2000 r.

I PKN 671/99

"Wykrycie" uchwały Sądu Najwyższego nie dotyczącej tego samego stosunku prawnego nie stanowi podstawy wznowienia postępowania (art. 403 § 3

KPC).

Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie

SN: Katarzyna Gonera, Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca

2000 r. sprawy z powództwa Władysława G. przeciwko Urzędowi Gminy w D.B. o

wznowienie postępowania, na skutek kasacji powoda od postanowienia Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy z dnia 6 sierpnia

1999 r. [...]

p o s t a n o w i ł:

o d d a l i ć kasację.

Uzasadnienie

Władysław G. wniósł w pozwie z 7 maja 1993 r. o przywrócenie do pracy w

pozwanym Urzędzie Gminy w D.B. W uzasadnieniu podał, że rozwiązano z nim

umowę o pracę bez wypowiedzenia z dniem 2 kwietnia 1993 r. z powodu przebywania w pracy w stanie nietrzeźwości w dniu 16 marca 1993 r. Według powoda fakt ten

nie miał miejsca.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa.

Sąd Rejonowy w Inowrocławiu wyrokiem z dnia 20 października 1993 r. oddalił

powództwo. Sąd ten ustalił, że powód zatrudniony był w pozwanym Urzędzie Gminy,

jako inspektor do spraw wodociągów od dnia 19 lutego 1973 r. do 2 kwietnia 1993 r.

Dnia 16 marca 1993 r. w pozwanym Urzędzie odbyło się posiedzenie Zarządu

Gminy. Tego dnia powód, nie informując przełożonych ani nie wpisując się do książki

wyjść, opuścił zakład pracy, udał się do miejscowej hydroforni celem ustalenia przyczyny braku wody w urzędzie, a następnie z powodu złego samopoczucia pojechał

do lekarza do odległego o 26 km I. Około godziny 1700 powód powrócił do Urzędu

Gminy, gdzie trwało posiedzenie zarządu. W związku z tym, że tego dnia czas pracy

wszystkich pracowników urzędu wydłużony był do godziny 1730 , poproszono powoda

o zreferowanie jednego z tematów omawianych na posiedzeniu. Jak zeznali

świadkowie, powód przybył na posiedzenie zarządu w stanie nietrzeźości. Czuć było

od niego woń alkoholu, miał niewyraźną mowę, nieskoordynowane ruchy, zachowywał się w sposób arogancki i obraźliwy. Podjęte próby wezwania policji nie powiodły

się, powód zaś opuścił zakład pracy twierdząc, że jest już „po godzinach”. W protokole z posiedzenie zarządu odnotowano, że pracownik Władysław G. przyszedł do

pracy w stanie wskazującym na spożycie alkoholu. Fakt ten w pisemnych oświadczeniach potwierdzili wszyscy członkowie zarządu. Od następnego dnia, tj. 17 marca

1993 r. do dnia 6 maja 1993 r., powód przebywał na zwolnieniu lekarskim. Pozwany

pismem z dnia 30 marca 1993 r. rozwiązał z powodem umowę o pracę na podstawie

art. 52 KP podając jako przyczynę rozwiązania ciężkie naruszenie podstawowych

obowiązków pracowniczych, tj. przebywanie w pracy w stanie nietrzeźwości. Sąd

Rejonowy uznał za udowodnione, że powód przebywał w pracy w stanie nietrzeźwości, w związku z czym zakład pracy prawidłowo postąpił rozwiązując z nim umowę o

pracę.

Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy wyrokiem z 9 grudnia 1993 r. oddalił rewizję

powoda od wyroku Sądu Rejonowego. Sąd drugiej instancji stwierdził, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe oraz właściwie

ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, wyprowadzając z niego trafne i logiczne wnioski. Zdaniem tego Sądu, Sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, że w braku

badania krwi powoda, zeznania świadków są wystarczającym środkiem dowodowym

służącym udowodnieniu stanu nietrzeźwości powoda. Sąd Rejonowy słusznie dał

wiarę zeznaniom członków zarządu, którzy zgodnie zeznali, że 16 marca 1993 r. powód był pod wpływem alkoholu, a pominął zeznania lekarza oraz pracownika hydroforni, gdyż świadkowie ci widzieli powoda znacznie wcześniej, kiedy był trzeźwy.

Zdaniem Sądu, zeznania pracowników Urzędu Gminy i członków zarządu opisujące

sposób bycia powoda, jego zachowanie i wygląd dowodzą w jakim wówczas powód

był stanie. Zeznania te są zbieżne, uzupełniają się nawzajem oraz zamykają w logiczną całość.

Dnia 11 grudnia 1997 r. powód Władysław G. złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego omówionym powyżej prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy. W uzasadnieniu skargi powód podniósł, że powyższe

orzeczenie „wydane zostało z naruszeniem prawa polskiego, jak również prawa międzynarodowego” oraz zaistniały określone w art. 403 § 2 i § 3 KPC podstawy wznowienia. Podstawami tymi, według powoda, jest „wykrycie wyroku Sądu Najwyższego

(Uchwała Izby Administracji, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 marca 1993

r., I PZP 68/92) oraz uzyskanie w dniu 4 listopada 1997 r. nowego środka dowodowego w postaci decyzji o rozwiązaniu umowy o pracę z dnia 30 marca 1993 r.” Sąd

Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy, wydanym na

posiedzeniu niejawnym, postanowieniem z 15 grudnia 1997 r. orzekł merytorycznie i

odrzucił skargę o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd ten

podkreślił, że wskazane przez powoda przyczyny wznowienia nie odpowiadają określonym w art. 403 § 2 i § 3 KPC podstawom wznowienia. Podstawą taką nie jest

przytoczone przez powoda orzeczenie, ponieważ wyraża ono stanowisko w innej, nie

dotyczącej powoda sprawie, jak również nie jest nią „decyzja” o rozwiązaniu umowy

o pracę, od której się powód odwołał i której dotyczy skarga. Od tego postanowienia

kasację wniósł powód, podnosząc zarzut naruszenia art. 403 § 2 i §3 KPC, co miało

istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 24 marca 1998 r. uchylił zaskarżone

postanowienie, zniósł postępowanie wywołane wniesieniem skargi o wznowienie

postępowania i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi

Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy. Sąd

Najwyższy wskazał na powstałe w postępowaniu dotyczącym odrzucenia skargi

uchybienia skutkujące nieważnością tego postępowania. Przyczyną nieważności było

rozpoznanie skargi przez sąd, który był niewłaściwy. Na podstawie art. 405 KPC

zdanie drugie do wznowienia postępowania właściwy jest ten sąd, który ostatnio

orzekał co do istoty sprawy. Sąd rewizyjny oddalając rewizję nie rozpoznał sprawy co

do istoty ponieważ nie orzekł reformatoryjnie. Oznacza to, że właściwym do rozpoznania skargi był sąd pierwszej instancji. Drugą przyczyną nieważności było rozpoznanie i odrzucenie skargi na posiedzeniu niejawnym zamiast na rozprawie. W ten

sposób pozbawiono stronę możliwości obrony swoich praw. Sąd rozpoznający

skargę o wznowienie postępowania na posiedzeniu niejawnym powinien zbadać

skargę od strony formalnej: to czy została wniesiona w terminie i czy wskazana przez

skarżącego przyczyna wznowienia jest przewidziana przez prawo. Natomiast rozpoznanie słuszności przytoczonej przez powoda przyczyny, jej rzeczywistego istnienia,

powinno być przedmiotem badania na rozprawie. Z tych względów Sąd Najwyższy

uchylił zaskarżone postanowienie i zniósł postępowanie wywołane wniesieniem

skargi jako nieważne.

Sąd Rejonowy w Inowrocławiu postanowieniem z dnia 26 marca 1999 r. wydanym na rozprawie odrzucił skargę Władysława G. o wznowienie postępowania.

Zdaniem sądu pierwszej instancji, wskazane przez powoda przyczyny nie odpowiadają ustawowym podstawom wznowienia. Na podstawie art. 403 § 3 KPC można

żądać wznowienia postępowania wtedy, gdy wyrok został oparty na dokumencie

podrobionym lub przerobionym, został uzyskany za pomocą przestępstwa, w razie

późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych,

które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w

poprzednim postępowaniu, jak również w przypadku późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku dotyczącego tego samego stosunku prawnego. W przedmiotowej

sprawie wyrok na, który powołał się powód odnosi się do zupełnie innego, nie dotyczącego powoda, stosunku prawnego, zaś „decyzja” zakładu pracy o rozwiązaniu z

powodem umowy o pracę nie stanowi okoliczności faktycznych o jakich mowa w art.

403 § 2 KPC. Powoływanie się powoda na to, że powyższe oświadczenie zakładu

pracy zostało doręczone dopiero 4 listopada 1999 r., gdy osobiście zażądał wydania

z akt osobowych, jest nieuzasadnione gdyż jak wynika z akt sprawy zostało mu skutecznie doręczone 2 kwietnia 1993 r. Z kolei przytoczona, w obszernych pismach

uzupełniających skargę o wznowienie, „nowa” podstawa wznowienia w postaci przerobienia kserokopii pisma pozwanego z 12 maja 1993 r., nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Sąd dysponował wierną kopią tego pisma, a nadto oryginałem

znajdującym się w aktach osobowych powoda. Również zarzut fałszywych zeznań

nie zasługuje na uwzględnienie gdyż nie został, tak jak wymagają przepisy, ustalony

prawomocnym wyrokiem skazującym.

Zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Inowrocławiu z

dnia 26 marca 1999 r. wniósł powód, żądając zmiany zaskarżonego postanowienia,

„dopuszczenia wznowienia” i przekazania do ponownego rozpoznania sprawy innemu sądowi niż Sąd Rejonowy w Inowrocławiu. Jako „nową” podstawę wznowienia

powód przytoczył nieważność postępowania, gdyż, zdaniem powoda, Sąd Rejonowy

nie przesłuchał stron i nie rozpoznał sprawy co do jej istoty, przez co pozbawił powo-

da możliwości obrony. Ponadto powód podniósł, że Sąd który rozpatrzył sprawę był

niewłaściwy oraz podtrzymał wszystkie dotychczas powoływane podstawy wznowienia.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy postanowieniem z 6 sierpnia 1999 r. oddalił zażalenie powoda. Zdaniem tego Sądu, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż

skarga nie jest oparta na żadnej z wymienionych w art. 403 KPC podstaw wznowienia postępowania. Wskazywane przez powoda dowody z dokumentów - pismo pozwanego z 12 maja 1993 r., decyzja pozwanego z 30 marca 1993 r. o rozwiązaniu

umowy o pracę, koperta i druk potwierdzenia odbioru zawierające datę informacji

zwrotnej poczty - należały do środków dowodowych, które stanowiły przedmiot poprzedniego procesu i z których powód korzystał lub mógł skorzystać w tym właśnie

procesie. Z kolei zarzut pozbawienia powoda obrony swoich praw jest całkowicie

bezpodstawny, gdyż Sąd Rejonowy rozpoznał sprawę na rozprawie, w obecności

obu stron, przy czym powód wyraził zgodę na prowadzenie rozprawy bez swojego

pełnomocnika. Również powoływanie się na niewłaściwość sądu jest nieuzasadnione, gdyż zarówno z przepisów ustawy jak i wydanego w tej sprawie orzeczenia Sądu

Najwyższego wynika, że to właśnie Sąd Rejonowy jest sądem, który w pierwszej instancji powinien rozpatrzyć skargę. Sąd ten na podstawie art. 405 KPC był właściwy

do rozpoznania skargi, zaś „podjęta przez powoda próba rozszerzenia podstaw

skargi w samym zażaleniu nie mogła wywołać skutku prawnego, skoro w postępowaniu przed Sądem Rejonowym powód tej podstawy wznowienia nie powołał”.

Kasację od postanowienia Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 6 sierpnia 1999

r. wniósł powód zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4014 pkt 2, art.

403 § 1, 2, 3 KPC oraz naruszenie przepisów postępowania, art. 375, 379 pkt 4 i 5

oraz 413 KPC poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Powód wniósł

o uchylenie lub zmianę zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 26 marca 1999 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest nieuzasadniona. Zarzut naruszenia art. 4014 pkt 2 KPC nie stanowi w istocie rzeczy przytoczenia podstawy kasacyjnej, ponieważ Kodeks postępowania cywilnego nie zawiera tak oznaczonego przepisu. Przepis art. 413 KPC nie

był stosowany, ponieważ rozpoznawana skarga nie dotyczyła udziału lub zachowa-

nia żadnego sędziego, a jej podstawą było wykrycie wyroku i uzyskanie nowych

dowodów. Zarzut naruszenia tego przepisu jest niezrozumiały, gdyż powołane w jego

uzasadnieniu pismo [...] podpisane przez sędziego nie stanowi żadnego rozstrzygnięcia sprawy.

Nie jest też jasne na czym miałoby polegać naruszenie art. 403 § 1, 2, i 3

KPC. Niewątpliwie nie zostało stwierdzone popełnienie przestępstwa prowadzącego

do wydania wyroku w sprawie, której dotyczy rozpoznawana skarga o wznowienie

postępowania. „Wykryty” przez powoda wyrok to uchwała Sądu Najwyższego nie

dotycząca tego samego stosunku prawnego w rozumieniu art. 403 § 3 KPC. Przepis

art. 403 § 2 KPC również nie został naruszony, skoro powód powoływał się jako na

nowy dowód na „decyzję” pozwanego w sprawie rozwiązania stosunku pracy. Pismo

to nie było nowym dowodem w rozumieniu tego przepisu. Sprawa, której dotyczy

rozpoznawana skarga związana była właśnie z tym pismem („decyzją”). Przepis art.

403 § 2 KPC nie zawiera też upoważnienia do ponawiania postępowania dowodowego w sprawie prawomocnie zakończonej ani do przeprowadzania kolejnej analizy i

oceny tego postępowania. Nie został naruszony przepis art. 375 KPC. Sąd drugiej

instancji prawidłowo rozpoznał zażalenie powoda na posiedzeniu niejawnym (art.

397 § 1 KPC). Sąd Najwyższy nie stwierdza też nieważności postępowania, której

przesłanki wymienione są w art. 379 KPC.

Z powyższych względów należało oddalić kasację jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.