I PKN 66/96 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 17 stycznia 1997 r.

I PKN 66/96

Funkcjonariuszowi policji nie przysługują odsetki od nieterminowo wypłaconego

uposażenia.

Przewodniczący SSN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz (sprawozdawca), Sędziowie

SN: Maria Mańkowska, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 1997

r. sprawy z powództwa Adama S. przeciwko Komendzie Wojewódzkiej Policji w R. o

zapłatę, na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwości [...] od postanowienia Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 30 grudnia

1995 r. [...]

p o s t a n o w i ł:

o d d a l i ć kasację.

Uzasadnienie

Adam S. w pozwie z dnia 10 kwietnia 1995 r. przeciwko Komendzie Wojewódzkiej

Policji w R. żądał zasądzenia odsetek od wynagrodzenia za lata 1992-94 wypłaconego z

opóźnieniem oraz od kwoty 14.000.000 zł, która najpierw została niesłusznie pobrana na

poczet podatku, a następnie - po upływie 6 miesięcy zwrócona. Wartość przedmiotu sporu

określił na 67.600.000 zł.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa twierdząc, że nie obciąża jej

obowiązek płacenia odsetek od wynagrodzenia, choć prawdą jest, że świadczenia pieniężne

wynikające ze stosunku służbowego za okres od 1 stycznia 1993 r. do 31 marca 1994 r.

wypłaciła dopiero w 1994 r. Stało się tak dlatego, że od pierwotnej decyzji z dnia 4 listopada

1992 r. o wydaleniu ze służby w Policji powód odwołał się i wskutek postępowania, które

uruchomił, została wydana decyzja ostateczna o zwolnieniu go ze służby z dniem 31 marca

1994 r. na skutek trwałej niezdolności do służby. Wtedy też strona pozwana wypłaciła

należności za wymieniony wyżej czas, lecz odmówiła wypłacenia odsetek.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Rzeszowie w postanowieniu z dnia 7 listopada 1995 r.

uznał się niewłaściwym do rozpoznania sprawy i przekazał ją według właściwości

Komendantowi Głównemu Policji w W. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że policjant

nie jest pracownikiem w rozumieniu art. 2 KP, lecz funkcjonariuszem wykonującym służbę

na podstawie stosunku administracyjno-prawnego, dlatego też roszczeń z tego tytułu może

dochodzić w drodze administracyjno-prawnej.

Na skutek zażalenia powoda rozpoznawał sprawę Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie, który postanowieniem z dnia 30 grudnia 1995 r.

oddalił zażalenie. Sąd Wojewódzki podniósł, że sprawa dopuszczalności dochodzenia przed

sądem powszechnym uposażenia i innych świadczeń przewidzianych w ustawie z dnia 6

kwietnia 1990 r. o Policji, a także odsetek od opóźnionego świadczenia ze stosunku

służbowego, była przedmiotem uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 1995 r., I PZP

13/95, w której Sąd Najwyższy przyjął niedopuszczalność tej drogi oraz zwrócił uwagę na to,

że policjant nie jest pracownikiem w rozumieniu art. 2 KP, lecz funkcjonariuszem Państwa i

że brak jest przepisów, które odsyłałyby sprawę z takiego stosunku na drogę postępowania

przed sądem powszechnym. Trafnie więc Sąd Rejonowy uznał swoją niewłaściwość i

przekazał sprawę do postępowania administracyjnego.

Od powyższego postanowienia Minister Sprawiedliwości wniósł kasację zarzucając

temu postanowieniu rażące naruszenie art. 464 KPC, art. 2 KP, art. 105 w związku z art. 78

ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm.), art. 481 § 2 KC, a

także naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z

dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta

Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu

postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189) wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w

Rzeszowie z dnia 7 listopada 1995 r. i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do

rozpoznania.

Minister Sprawiedliwości stwierdził, że zarzut rażącego naruszenia prawa należy

przypisać postanowieniu Sądu Wojewódzkiego w związku z uchwałą Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 25 stycznia 1995 r., W 14/94 (OTK 1995, część I, poz. 19, s. 219), w

której organ ten ustalił, że niewypłacenie uposażenia funkcjonariuszom Policji zgodnie z art.

105 w związku z art. 78 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, funkcjonariuszom Urzędu

Ochrony Państwa i funkcjonariuszom Straży Granicznej stanowi opóźnienie w spełnieniu

świadczenia pieniężnego, uzasadniające na podstawie art. 481 § 1 KC żądanie odsetek przed

sądem powszechnym. Uchwała ta została ogłoszona w Dzienniku Ustaw z 1995 r., Nr 14,

pod pozycją 67 i od tego czasu obowiązuje takie rozumienie przepisów dotyczących

uposażenia i odsetek za opóźnienie świadczenia, jakie przyjął Trybunał Konstytucyjny w

owej uchwale. Nie jest więc zasadne stanowisko Sądu Wojewódzkiego, iż nie był on

związany wymienioną uchwałą. W skardze kasacyjnej podkreśla się również, że

nieterminowe spełnienie świadczenia pieniężnego w postaci uposażenia i dodatków do niego

stanowi zdarzenie prawne o charakterze cywilnoprawnym, dla którego dochodzenia droga

administracyjna nie jest wystarczająca, gdyż sąd administracyjny nie dysponuje środkami

pozwalającymi na realizację roszczeń cywilnoprawnych. Odmienne stanowisko oznaczałoby

dla obywatela naruszenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Tym samym zaskarżone

postanowienie nie tylko rażąco narusza przepisy prawa, lecz także interes Rzeczypospolitej

Polskiej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie podstawowe znaczenie ma kwestia, czy powodowi, jako

byłemu funkcjonariuszowi Policji, przysługuje droga sądowa do dochodzenia roszczeń

wynikających ze stosunku służbowego, w szczególności do dochodzenia odsetek z tytułu

nieterminowej wypłaty uposażenia.

Stosunek prawny łączący funkcjonariusza z Policją jest uregulowany w ustawie z dnia

6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm.). Powyższa ustawa zawiera

przepisy, które świadczą o tym, że funkcjonariusz Policji ma szczególne obowiązki i

szczególne przywileje. Gdy chodzi o obowiązki, to wynikają one przede wszystkim z faktu,

że funkcjonariusza łączy z Policją stosunek służbowy (art.. 28 ust. 1 ustawy). Stosunek ten

cechuje szczególna dyscyplina służbowa, która wymaga nie tylko konieczności

podporządkowania się jej, ale także zdolności fizycznej i psychicznej do służby w formacjach

uzbrojonych wymagających takiego podporządkowania (art. 28). Z roty ślubowania wynika,

że wstępując do służby policjant zobowiązuje się między innymi do przestrzegania

dyscypliny służbowej oraz wykonywania rozkazów i poleceń przełożonych (art. 27 ust. 1),

którym odmówić może tylko wtedy, gdy wykonanie rozkazu lub polecenia łączyłoby się z

popełnieniem przestępstwa (art. 58). Z innych obowiązków i wynikających stąd ograniczeń

można wymienić obowiązek wykonywania służby w czasie nienormowanym, mierzonym

jedynie wymiarem obowiązków, z uwzględnieniem jednak prawa do odpoczynku (art. 33 ust.

1), niemożność podjęcia zajęcia zarobkowego poza służbą bez zezwolenia właściwego

komendanta wojewódzkiego (art. 62), niedopuszczalność przynależenia do partii politycznej

(art. 63 § 1), obowiązek zawiadomienia bezpośredniego przełożonego o planowanym

wyjeździe zagranicznym (art. 64) i inne. Obowiązkom funkcjonariusza Policji towarzyszy

jednak rozbudowany system uprawnień, wśród których jako ważniejsze są: prawo do

emerytury policyjnej po 15 latach służby (art. 69 ust. 1 omawianej ustawy), własny system

emerytalno-rentowy obejmujący także członków rodzin (art. 69 ust. 3 i 4), prawo policjanta

do otrzymania wyposażenia specjalnego (art. 71), w niektórych przypadkach prawo do

otrzymania wyżywienia i innych świadczeń socjalno-bytowych także dla członków rodziny

(art. 72 i art. 73), traktowanie okresu służby policjanta jako pracy w szczególnym charakterze

w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (art. 78),

prawo do corocznego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 30 dni kalendarzowych bez

względu na długość okresu służby (art. 82 ust. 1), a także w okresie do 31 grudnia 1994 r.

prawo do otrzymywania uposażenia wolnego od podatku od wynagrodzeń (art. 99 ust. 2), z

trwającym do owej pory zagwarantowaniem wzrostu tego uposażenia w stopniu nie

mniejszym niż wzrost przeciętnego wynagrodzenia pracowników w sferze produkcji

materialnej (art. 99 ust. 3). Przepisy ustawy o Policji przewidują również inne prawa i

przywileje policjantów związane z pełnieniem służby, ze zwolnieniem z niej, z

przeniesieniem służbowym oraz świadczenia dla rodziny w razie śmierci funkcjonariusza.

Ponadto zapewniają policjantowi w okresie choroby prawo do uposażenia wraz z dodatkami

o charakterze stałym i innymi należnościami pieniężnymi przysługującymi na ostatnio

zajmowanym stanowisku służbowym (art. 121 ust. 1). Regulują również sprawy

odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów, przedawnienia roszczeń z tytułu

prawa do uposażenia i innych świadczeń i należności pieniężnych oraz egzekucji z

uposażenia (art. 132 i nast., art. 107 i art. 127). Na podstawie zatem analizy przepisów

ustawy o Policji uprawniony jest wniosek, że ustawa ta w sposób kompletny uregulowała

status prawny policjanta nie tylko przez to, że przewidziała wyczerpująco instytucje prawne

służące realizacji praw i obowiązków funkcjonariuszy Policji, lecz także wskutek tego, że nie

zawarła zastrzeżenia, iż w sprawach w ustawie nie uregulowanych mają zastosowanie

przepisy prawa pracy, a w tych przypadkach, w których posłużenie się inną regulacją było

konieczne, odesłała w sposób jednoznaczny do tej regulacji. Tak stało się w kwestii potrąceń

z uposażenia policjantów, co do której art. 127 ust. 1 ustawy postanowił, że jeżeli odbywają

się one na podstawie sądowych i administracyjnych tytułów wykonawczych oraz na

podstawie przepisów szczególnych, to mają zastosowanie zasady przewidziane w przepisach

o egzekucji sądowej lub w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albo też w innych

przepisach szczególnych, jeżeli przepisy ustawy o Policji nie normują tej kwestii odmiennie.

Podobne odesłanie do innych przepisów znajduje się w art. 78, który okresowi służby

policjanta jako pracy w szczególnym charakterze nadaje taki sens, jaki wynika z przepisów o

zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, czy też w art. 78 stanowiącym, że

policjantowi-kobiecie przysługują szczególne uprawnienia dla pracownic według przepisów

prawa pracy, jeżeli przepisy ustawy o Policji nie stanowią inaczej.

Według art. 99 ustawy o Policji, z dniem mianowania policjanta na stanowisko

służbowe powstaje jego "prawo do uposażenia". Pojęcie to - "uposażenie" jest konsekwentnie

używane przez ustawodawcę w przepisach Rozdziału 9 pod tytułem, "Uposażenie i inne

świadczenia pieniężne policjantów" (np. art. 100-107, art. 115, art. 117, art. 122 i inne), jak

też w przepisach znajdujących się poza tym rozdziałem (np. art. 37, art. 44 ust. 2). Jedynie w

dwóch przypadkach ustawodawca posługuje się wyrażeniem "wynagrodzenie". W pierwszym

z nich, dotyczącym art. 112 , przewiduje się prawo policjanta do wynagrodzenia, na

warunkach określonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych, za wykonywanie

powierzonych zadań wykraczających poza obowiązki służbowe, a także za dokonane

wynalazki, udoskonalenia techniczne i usprawnienia, w drugim zaś - odnoszącym się do art.

123, chodzi o wynagrodzenie pobierane przez policjanta, przewidziane w przepisach o

wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe.

Jak z powyższego wynika, odpowiednikiem wynagrodzenia jest w stosunku

służbowym policjanta uposażenie. Jest to jednak świadczenie pieniężne przysługujące na

innych warunkach niż wynagrodzenie. Tytułem przykładu potwierdzającego tę tezę można

wskazać art. 12 ust. 1 ustawy o Policji, który stanowi, że policjantowi przysługuje uposażenie

zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym i inne należności pieniężne przysługujące

na ostatnio zajmowanym stanowisku, a więc w pełnej wysokości, także w razie choroby i

pozostawania bez przydziału służbowego, czy też art. 106 ust. 1 przewidujący zmianę - bez

jakichkolwiek wyjątków - uposażenia z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę

zmianę. Innym przykładem jest zagwarantowane w art. 106 ust. 3 prawo do otrzymania

uposażenia do ostatniego dnia miesiąca, choćby zwolnienie policjanta ze służby nastąpiło

wcześniej, a także zwolnienie uposażenia od podatku od wynagrodzeń, które zapewniał art.

99 ust. 2 ustawy (zmieniony dopiero ustawą z dnia 23 grudnia 1994 r. o kształtowaniu

środków na wynagrodzenia w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych

ustaw - Dz. U. Nr 95, poz. 34 od 1 stycznia 1995 r.). Dowodem uprzywilejowania policjanta

gdy chodzi o uposażenie jest ponadto przewidziana w art. 105 płatność tego uposażenia z

góry, a więc według zasady odmiennej niż w stosunkach pracy. Jest to jednak przede

wszystkim konsekwencja wcześniej przytoczonych unormowań dotyczących uposażenia, z

których wynika, że policjant nawet wtedy, gdy nie wykonuje obowiązków służbowych, a

stosunek służbowy trwa, ma prawo do uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami do

uposażenia oraz że również wtedy, gdy stosunek służbowy ustaje przed końcem miesiąca,

prawo do uposażenia wygasa dopiero z ostatnim dniem miesiąca.

Przedstawiona wyżej analiza przepisów zawartych w ustawie o Policji i wypływające

z niej wnioski czynią więc uprawnionym pogląd, że stosunek służbowy policjantów ma

charakter administracyjnoprawny, co do którego możliwość stosowania innych przepisów

istnieje tylko w zakresie wyraźnie wynikającym z ustawy. Nie ma natomiast zastosowania

reguła wyrażona w art. 5 KP, w myśl której jeżeli stosunek pracy określonej kategorii

pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy Kodeksu pracy stosuje się w zakresie

nie uregulowanym tymi przepisami. Stosunek służbowy policjanta nie jest bowiem

stosunkiem pracy w rozumieniu art. 2 KP, lecz stosunkiem administracyjnoprawnym. Sama

ustawa nie zawiera też postanowienia, że w sprawach w niej nie uregulowanych mają

odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu pracy. Konsekwencją powyższego

unormowania jest niemożność uznania spraw wynikających ze stosunku służbowego

policjanta za sprawy cywilne w rozumieniu art. 1 KPC, dla których dochodzenia

przewidziana jest - zgodnie z art. 2 KPC - droga postępowania cywilnego. Według poglądów

doktryny prawa, konstrukcja prawna sprawy cywilnej oparta jest na dwóch niezależnie od

siebie występujących różnych kryteriach: na kryterium materialnoprawnym w postaci

charakteru danego stosunku oraz na kryterium formalnoprawnym wyrażającym się w

przekazaniu określonej sprawy do działania sądów powszechnych (por. Kodeks

postępowania cywilnego - Komentarz Tom I, pod redakcją K.Piaseckiego, seria Komentarze

Becka, s. 22 i powołana tam literatura). Jeżeli natomiast u podstaw sprawy leży określony

stosunek administracyjnoprawny, sprawa nie ma charakteru sprawy cywilnej. Istotnym

bowiem elementem stosunku administracyjnoprawnego - w przeciwieństwie do stosunku cywilnoprawnego - jest brak równouprawnienia stron, wyrażający się w tym, że jedną ze stron

jest organ państwowy (lub społeczny), który wobec drugiej strony występuje z mocy władzy

zwierzchniej (por. tamże s. 23).

Sformułowane wyżej stwierdzenie ogólne, iż sprawy wynikające ze stosunku

administracyjnoprawnego nie są sprawami cywilnymi i że wskutek tego nie należą do drogi

postępowania przed sądem powszechnym, wymaga jeszcze odniesienia do niniejszej sprawy,

której przedmiotem jest roszczenie policjanta o odsetki zgłoszone wobec wypłacenia mu

uposażenia z opóźnieniem.

W tej kwestii należy podnieść, że w myśl art. 32 ust. 2 ustawy o Policji, od decyzji o

mianowaniu na stanowisko służbowe, o przeniesieniu oraz zwolnieniu, służy policjantowi

odwołanie do wyższego przełożonego "z wyłączeniem dochodzenia roszczeń na drodze

sądowej". Również roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz

należności pieniężnych podlegają - stosownie do art. 107 tej ustawy - rozpoznaniu przez

właściwy organ, a nie w drodze postępowania cywilnego. Organem tym jest kierownik

jednostki organizacyjnej podległej Ministrowi Spraw Wewnętrznych właściwy do

rozpatrywania roszczeń ze wskazanego tytułu (art. 107 ust. 3 pkt 1). Tak więc rozpoznanie

sprawy funkcjonariusza Policji o roszczenia pieniężne z tytułu uposażenia należy do

właściwości organu administracyjnego, który załatwia sprawę w postępowaniu

administracyjnym przez wydanie decyzji. Powyższy pogląd jest zgodny z dotychczasowym

stanowiskiem Sądu Najwyższego w tym przedmiocie wyrażonym w uchwale z dnia 5 grudnia

1991 r., I PZP 60/91 (OSNCP 1992 z. 7-8 poz. 123) i w wyroku z dnia 5 września 1991 r., I

PRN 39/91 (OSP 1992 z. 5 poz. 242) oraz w późniejszym orzecznictwie tego Sądu, np. w

postanowieniu z dnia 21 września 1995 r., I PRN 37/95 (OSNAPiUS 1996 nr 8 poz. 118) i w

wyroku z dnia 5 października 1995 r., sygn. akt III ARN 35/95 (OSNAPiUS 1996 nr 7 poz.

95).

Według wnoszącego kasację Ministra Sprawiedliwości, zasad przedstawionych wyżej

nie można stosować do roszczenia policjanta o odsetki od nieterminowo wypłaconego

uposażenia, gdyż nieterminowe spełnienie świadczenia pieniężnego jest zdarzeniem o

charakterze cywilnoprawnym, dla którego dochodzenia droga administracyjna nie jest

wystarczająca jako nie zapewniająca realizacji roszczeń cywilnoprawnych. Zważywszy więc

na tę okoliczność, jak też na konstytucyjną zasadę prawa do sądu, trzeba - zdaniem Ministra

Sprawiedliwości - uznać, że dochodzenie roszczeń o odsetki na drodze postępowania przed

sądami powszechnymi jest dopuszczalne.

Poglądu wyrażonego w kasacji nie można podzielić.

Przede wszystkim na gruncie ustawy o Policji nie ma podstaw do przyjęcia dualizmu

w dochodzeniu roszczeń polegającego na tym, że roszczeń z tytułu uposażenia i innych

świadczeń oraz należności pieniężnych poszukuje się na drodze postępowania

administracyjnego, natomiast odsetek z tytułu nieterminowej wypłaty tych świadczeń i

należności dochodzi się na drodze postępowania przed sądami powszechnymi. Do takiego

rozróżnienia brak jest bowiem podstaw w przepisach ustawy.

Z wcześniejszych uwag i wniosków wynika, ze ustawa o Policji uregulowała w

sposób pełny kwestię dochodzenia przez policjantów roszczeń wynikających ze stosunku

służbowego (administracyjnoprawnego), przewidując dla tychże roszczeń drogę

administracyjnoprawną przed wyższym przełożonym (art. 32 i art. 107). Co się tyczy

roszczeń pieniężnych, z przepisów ustawy wynika, że źródłem ich powstania są: uposażenie,

inne świadczenia pieniężne oraz należności pieniężne. O ile jednak wiadomo, co jest

uposażeniem policjanta (art. 100 i art. 104), a co świadczeniem pieniężnym (art. 108), nie

dość jasne jest określenie "należności pieniężnych". Ustawa bowiem nie wymienia ich

choćby przykładowo. Jedynie na podstawie art. 121-123 można wnosić, że są to należności

inne, niż uposażenie zasadnicze i dodatki do uposażenia (o charakterze stałym) i inne niż

określone ustawą świadczenia pieniężne. Są one związane z ostatnio zajmowanym

stanowiskiem służbowym i przysługują w razie choroby, urlopu, pozostawania bez

przydziału, w razie skierowania do szkoły, albo na studia. Mają również postać tzw.

równoważników pieniężnych w zamian za umundurowanie, za wyżywienie, za

niewykorzystany przejazd raz w roku do wybranej miejscowości w kraju (art. 70-73 i art. 123

ust. 1). Mimo tego więc, że ustawodawca określił z dużym stopniem szczegółowości

świadczenia pieniężne i należności pieniężne, nie przewidział wśród nich odsetek od

nieterminowo wypłaconego uposażenia.

Podsumowując zatem rozważania dotyczące dopuszczalności dochodzenia przez

funkcjonariusza Policji odsetek w postępowaniu przed sądami powszechnymi należy - po

pierwsze - stwierdzić, że prawa do tych odsetek nie przewiduje w ogóle ustawa o Policji.

Ustawa ta nie zawiera też przepisu odsyłającego w kwestiach w niej nie unormowanych do

odpowiedniego stosowania - poprzez art. 300 KP - przepisów kodeksu cywilnego.

Tymczasem w myśl art. 481 § 1 KC prawo do odsetek istnieje wtedy, gdy przepis je

ustanawia. Po to więc, by funkcjonariusz Policji miał prawo do odsetek od nieterminowo

wypłaconego uposażenia, musiałaby istnieć wyraźna podstawa prawna w postaci

pozytywnego przepisu. Nie można więc uznać za trafną koncepcję wnoszącego kasację, iż

niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązku wynikającego ze stosunku

administracyjnoprawnego, jako zdarzenie cywilnoprawne, rodzi obowiązek świadczenia

pieniężnego w postaci odsetek. Po wtóre - uposażenie i inne świadczenia pieniężne oraz

należności pieniężne przewidziane w ustawie wynikają ze stosunku

administracyjnoprawnego, dla którego rozpoznania właściwa jest droga postępowania

administracyjnego, a nie droga przed sądami powszechnymi przewidziana dla spraw

cywilnych. Stwierdzenie to należy też odnieść do odsetek poszukiwanych przez powoda w

niniejszej sprawie. Przedstawionego stanowiska nie może zmienić okoliczność, że Naczelny

Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 marca 1995 r., sygn. akt II SA 1893/94 uznał,

że właściwy do rozstrzygania sprawy o odsetki od świadczeń ze stosunku służbowego jest

sąd powszechny. Orzeczenie to bowiem nie zmienia stanu procesowego sprawy i nie rodzi

dopuszczalności drogi postępowania przed sądami powszechnymi. W omawianych kwestiach

- poza wskazanymi wcześniej orzeczeniami - najpełniej wypowiedział się Sąd Najwyższy w

uchwale z dnia 26 maja 1995 r., I PZP 13/95 (OSNAPiUS 1995 nr 23 poz. 286), w której

uznał, że droga sądowa do dochodzenia przez funkcjonariusza Policji przed sądem

powszechnym uposażenia i innych świadczeń pieniężnych przewidzianych w rozdziale 9

ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm.) wraz z odsetkami,

jest niedopuszczalna. Można więc przyjąć, że orzecznictwo Sądu Najwyższego jest w tej

mierze ugruntowane.

Minister Sprawiedliwości kwestionując zaskarżone postanowienie upatruje rażącego

naruszenia prawa w pominięciu przez Sąd Wojewódzki uchwały Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 25 kwietnia 1995 r., wydanej w sprawie W.14/94 (OTK 1995 część I, poz. 19), w

której organ ten ustalił, że niewypłacenie uposażenia funkcjonariuszom Policji zgodnie z art.

105 w związku z art. 78 ustawy o Policji oraz funkcjonariuszom Urzędu Ochrony Państwa i

Straży Granicznej i z przepisami regulującymi stosunki służbowe tych funkcjonariuszy,

stanowi opóźnienie się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, uzasadniające na podstawie

art. 481 § 1 KC żądanie odsetek przed sądem powszechnym.

Przytoczonej podstawy skargi kasacyjnej nie można uwzględnić. Z art. 1 Ustawy

Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą

ustawodawcą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym

(Dz. U. Nr 84, poz. 426), zwanej Małą Konstytucją, wynika, że organami Państwa w zakresie

władzy sądowniczej są niezawisłe sądy. Do nich też należy wykładnia prawa będąca

zasadniczym elementem władzy sądowniczej. Niezawisłości sądów nadał rangę zasady

demokratycznego państwa prawnego również art. 62 Konstytucji stanowiąc, że sędziowie są

niezawiśli i podlegają tylko ustawom. Gdy natomiast chodzi o powszechnie obowiązującą

wykładnię ustaw dokonywaną przez Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 33a ust. 1

Konstytucji, jak również o wykładnię dokonywaną na podstawie art. 13 ustawy z dnia 29

kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (jednolity tekst: Dz. U. z 1991 r., Nr 109, poz.

470 ze zm.), należy opowiedzieć się przeciwko możliwości związania sądów którąkolwiek z

nich. Żadna bowiem wykładnia ustawy, choćby o charakterze powszechnie obowiązującym,

nie ma mocy ustawy. Tymczasem sędziów wiąże jedynie ustawa, a nie akty normatywne

niższego rzędu. Tak samo wypowiedział się Sąd Najwyższy w cytowanej wyżej uchwale z

dnia 26 maja 1995 r., I PZP 13/95, podnosząc, że sąd tylko wówczas jest związany wykładnią

prawa dokonaną przez inny organ, gdy tym organem jest sąd i gdy ustawa wprowadza to

związanie. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie znalazł racji, które

skłoniłyby go do odstąpienia od tego poglądu.

Z tych względów na podstawie art. 421 § 1 KPC w związku z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy

z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń

Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym,

Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189) Sąd Najwyższy oddalił

skargę kasacyjną jako bezzasadną.